حجتالاسلام و المسلمين سيدسجاد ايزدهی، مدير گروه سياست پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، با تأكيد بر نقش مهم جامعه قرآنی در راهبری اجتماعی، به واسطه آگاهی از معارف و راههای پيشرفت به سوی آرمانها، لازمه بصيرت هدايتگرانه را دارا بودن تقوای درونی دانست و ضمن بيان ضرورت همراه شدن اين تقوای درونی با برخی مؤلفههای ديگر همچون آگاهی از اوضاع روز جامعه، توانايی تحليل شرايط، شناسايی دوست از دشمن و ...، به منظور واجد شدن بصيرت هدايتگرانه سياسی، گفت: جامعه مطلوب قرآنی جامعهای است كه در عين حال كه از مجموعه سازماندهی شده و غايتمداری از آموزههای قرآنی در راستای رسيدن به سعادت دنيوی و اخروی آگاه است، بر برخی از مؤلفههای بيرونی نيز واقف باشد.
ايزدهی در ادامه اين گفتوگو با بيان اين مطلب كه در هدايت جامعه نمیتوان به ظاهر قرآن اكتفا كرد، به سخنی از امام علی(ع) استناد جست و گفت: حضرت امير(ع) آن گاه كه در جنگ جمل، با گروهی كه به صورت خاص قرآندان بودند، مواجه بود و ابنعباس را برای محاجه با آنان فرستاد، به او گفت «لاتجادلكم بالكتاب لأنها حمالة الوجوه» يعنی امام(ع) از ابنعباس خواست كه با استناد به قرآن با آنها به بحث نپردازد به خاطر اين كه قرآن قابليت تفسيرهای متفاوتی دارد و آنها هم برای خود تفسيرهای ديگری از آن میكنند كه گرچه نابهجا است، اما برای خود آنها ممكن است حجت باشد.
وی افزود: بر همين اساس بايد آيات قرآن و معارف قرآن را به سنت و سيره قطعی اهل بيت(ع) ضميمه كرد و از آنها رويه قطعی مورد پسند خداوند را به دست آورد و از اين طريق مصلحت جامعه را فهميد و مردم را به سمت آن هدايت كرد.
مدير گروه سياست پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی در ارزيابی ميزان نقشآفرينی سياسی و اجتماعی جامعه قرآنی در كشور، به شرايط و وضعيت اخير جامعه اشاره كرد و گفت: ما همواره و به خصوص در اين شرايط بيشترين نياز را به اين داشتهايم كه آنهايی كه به منبع اصيل اسلام مستند و منتسب هستند، وارد ميدان شوند و به معنای واقعی كلمه راهبری كنند و از غير اين افراد هم انتظاری نيست و اين كار همچنان ادامه دارد و طبيعتاً نمیشود به معنای دقيق كلمه ارزيابی كرد كه تا چه حد ايفای نقش سياسی و اجتماعی از سوی جامعه قرآنی انجام پذيرفته است.
ايزدهی خاطرنشان كرد: مسئله حائز اهميت در زمان فعلی و شرايط كنونی توجه به اين نكته است كه دشمن در حالت روز حركت نمیكند، بلكه با حركت در شب و با تاريك كردن و غبارآلود ساختن فضا، تلاش میكند تا مانع تشخيص حق از باطل و مشخص شدن آن برای عموم مردم شود. حضرت امير(ع) نيز میفرمايد كه «سمی الشبهة شبهة لأنه شبيهة بالحق؛ شبهه را به اين خاطر شبهه گفتهاند كه شبيه به حق است.» بنابراين اصحاب باطل، باطل را شبيه به حق میكنند و در قالب شبهه مطرح میكنند تا ديگران را به خطا بيندازند و مهمترين كار در چنين شرايطی مشخص كردن حق از باطل است كه به طور طبيعی به شناختن اهل حق و اهل باطل منجر خواهد شد.
وی افزود: بنابراين در فضايی كه غبارآلود است و فضا فضای شب است، اولين، بهترين و اولويتدارترين كاری كه جامعه قرآنی میبايست انجام میداد، رفع غبار از فضای جامعه و روشن كردن آن در پرتو آموزههای قرآنی بوده است. اين چيزی بود كه در زمان فتنه يا در زمان شبهه يا در سالهای اخير اتفاق افتاد و اقداماتی قرآنی در مقابل آن انجام گرفت و مردم نيز كه به دنبال عالمان به حق بودند، از هدايت و راهبری علمای بزرگی كه نسبت به موازين قرآنی اطلاع و آگاهی داشتند، مانند خود مقام معظم رهبری كه در بسياری از موارد از منظری قرآنی وارد شدند يا آيتالله جوادی آملی، برخوردار شدند.
مدير گروه سياست پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با اشاره به عدم ورود سطوح پائينتر جامعه قرآنی به اين مقوله، عنوان كرد: شايد بتوان عامل اين قضيه را اين دانست كه از اساس جامعه قرآنی ما جزئی و ريز و تخصصی نشده و برای مثال ما امروزه جامعه قرآنی سياسی و يا يك جامعه قرآنی اجتماعی نداريم و همچنان به مؤلفههای عام قرآنی در دل اخلاق و امورات معنوی و عرفانی اكتفا میشود.
ايزدهی افزود: متأسفانه ما امروز جامعهای خاص و تخصصی نداريم كه متصدی امور قرآن باشد و عملاً به موارد خاصی در عرصه سياست، اجتماع و امورات مبتلا به مردم بپردازند و كسانی كه در عرصه قرآن فعاليت میكنند معمولاً به امور عام و امورات اخروی میپردازند و اين نقصی اساسی است كه موجب شده است قرآن و جامعه قرآنی به متن و بطن حوادث سياسی و اجتماعی جامعه نفوذ نكند و درصد تأثير آن طبيعتاً كم و اندك باشد.
وی با اشاره به وجود انتظار از جامعه قرآنی و فراهم بودن بستر برای حضور فعال آنان در عرصه سياسی و اجتماعی، بيان كرد: مردم نسبت به كسانی كه حافظ قرآن هستند و نسبت به آموزههای قرآن آگاهی دارند، تمكين میكنند، اما در عرصه اجتماع اين افراد، عملاً، يا به محاجه و مبارزه نيامدهاند و يا به صورت خاص نتوانستهاند برخی از شبهات را از جامعه محو كنند؛ اگر چه در نهايت مجموعهای از عوامل و زمينهها اين شبههها را برطرف كرد و تا حدی اين وظيفهای كه به صورت خاص بر عهده جامعه قرآنی بود، توسط برخی از افراد جامعه قرآنی و برخی از افراد ديگر جامعه كه با وجود قرار داشتن در سطوح پائينتری از آگاهی از معارف قرآنی، اهل بصيرت و به صورت خاص ولايتمدار بودند، انجام پذيرفت.
ايزدهی خاطرنشان كرد: اصحاب جامعه قرآنی و آشنايان با معارف قرآنی میبايست به صورت جدی و خاص به شبهات جزئی وارد شوند و فضای آلوده و مسموم ايجاد شده توسط برخی افراد كه گاه حتی به قرآن استناد میجويند و مردم را به سمت خود میكشند، برطرف سازند.
ادامه دارد...