لزوم تلطيف جامعه جهانی از طريق محاجه جامعه قرآنی با گروههای اسلامی
گروه انديشه: جامعه قرآنی بايد بر اساس زبان مشترك قرآنی، از طريق محاجه با ديگر گروههای اسلامی، فضای جامعه جهانی را تلطيف كند؛ چرا كه حوزه عمل جامعه قرآنی را نبايد فقط محدود به جامعه درونی ايرانی بدانيم؛ بلكه حوزه عمل آن، فضای جامعه اسلامی است و حتی با كفار هم میتوان با زبان قرآن سخن گفت.
حجتالاسلام و المسلمين سيدسجاد ايزدهی، مدير گروه سياست پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، در مورد موانع نقشآفرينی اجتماعی و سياسی قرآنيون، ضمن اشاره به عواملی كه مانع توسعه حداكثری وجوه جامعه قرآنی شده است، اظهار كرد: اين عوامل را میتوان در دو عرصه مورد توجه قرار داد؛ يكی عرصه علمی و دانشی و ديگری عرصه اجرايی و بيرونی.
ايزدهی در تشريح عوامل و موانع مطرح در عرصه اجرايی و بيرونی با اشاره به مجموعه مفصل اصحاب قرآن، شامل قاريان، حافظان، مفسران و مؤلفان، گفت: اين مجموعه، به صورت خاص خود را به سطح مخاطبان خود نزديك نكردهاند و عملاً در برخی از موارد به صورت انتزاعی و فارغ از مخاطب و نياز مخاطب به تحليل و بررسی پرداختهاند؛ يعنی يا به اين مسئله وارد نشدهاند و اگر هم وارد شدهاند، بدون در نظر گرفتن نيازهای واقعی جامعه و بدون در نظر گرفتن موضوعات مورد ابتلا و جهاتی كه جامعه به آن نياز دارد، به تكرار پرداختهاند.
وی نتيجه اين امر را نزديك نشدن عملی و عملياتی جامعه قرآنی به سطح توده مردم دانست و اظهار كرد: در شرايطی كه تحليلگران سياسی موضوعات را بر اساس ملاكهای گوناگون خود تحليل میكنند، ما عملاً شايد چنان متخصصان قرآنیای نداشته باشيم كه تحليلگر شرايط روز جامعه برای اقشار مختلف، اعم از متخصصين و عامه مردم باشند و در اين زمينه از افراد عام و عمومی بهره میگيريم؛ در حالی كه اگر افرادی از منظر قرآن و با عنايت به آموزههای قرآن وارد اين قضيه میشدند، با توجه به اين كه قرآن مرجعيت دارد و تمكين مردم معلوم است، تمكين و اطاعتپذيری بيشتری پيدا میكردند و عملاً دينمداری، بصيرتمداری و ولايتمداری آنها بيشتر میشد.
ايزدهی خاطرنشان كرد: البته برخی از اصحاب جامعه قرآنی عملاً اولويتهای جامعه را در نظر نگرفتهاند و از فضای حكومت دينی و اولويتهای حكومتی آن كه حكومتی منتسب به قرآن است، دور شدهاند. اين افراد عملاً از عرضه پيشنهاد قابل قبول نسبت به حاكمان استنكاف ورزيدهاند، در فضای مشاوره و نصيحت به ائمه مسلمين به صورت جدی وارد نشدهاند و به همين مقدار كه شاگردانی تربيت كنند كه اين شاگردان قاری قرآن يا مترجم قرآن شوند، اكتفا كردهاند و اين كه قرآن را به صورت تطبيقی و موضوعی برای شرايط روز در راستای رفع نيازهای جامعه و در راستای رفع نيازهای حكومت و رسيدن به آرمانهای مورد بهرهبرداری قرار دهند، غافل شدهاند.
اين مدرس خارج فقه سياسی حوزه افزود: جامعه قرآنی تطبيق مؤلفههای قرآنی بر مصاديق خارجی را در نظر نگرفتهاند و به كليات بسنده شده و دقيقاً مشخص نشده است كه آيا امروزه جامعه ما بر جامعه مطلوب قرآنی منطبق هست يا نه و كدام يك از آيات قرآن حركت در آن راستا را نشان میدهد و برای مثال مؤلفههايی كه در آيات مدنی مطرح شده، تا چه حد در جامعه ما محقق شده است و بررسی نشده استا كه آيات مكی قرآن كريم در فضای محاصره اقتصادی چه كاركردی دارند.
وی با بيان اينكه متأسفانه اين موارد به صورت خاص و جزئی و عينی و عملياتی از سوی جامعه قرآنی ارائه نشده است، اين سخنان را نافی زحمات بسيار زياد صورت گرفته ندانست و گفت: مسئله اين است كه همچنان سطح كار میتواند بسيار فراتر باشد و انتظار بسيار فراتر است و عملاً تقاضای مردم از اين صنف و از اين جامعه و از اين گروه بسيار زياد است كه هنوز گويا آغازين گامهای آن در حال پيموده شدن است.
ايزدهی با اشاره به اين مطلب كه در بسياری از جوامع عربی و اسلامی، مردم عمدتاً با محوريت قرآن راهبری میشوند، عنوان كرد: البته آنها به گوشهای از قرآن عنايت دارند كه اين گوشه ممكن است مراد واقعی نباشد، اما اگر قرار باشد كه ما در عرصه جامعه بينالملل وارد شويم، بايد با توجه به زبان قرآن كه زبان مشترك ماست اين امر انجام پذيرد و با اين زبان است كه میتوان با همه مسلمانان تخاطب و مكالمه كرد.
وی با خاطرنشان كردن اين مطلب كه امروزه عملاً فضای يك مكالمه و محاجه بين مسلمانان كه به وحدت و به مصلحت جامعه بيانجامد، عملاً وجود ندارد، گفت: برعكس ما امروز میبينيم كه با وجود اين نقطه مشترك بسيار اساسی، يعنی قرآن، همچنان در برخی كشورهای اسلامی مسلمانكشی توسط مسلمانان رايج است و اين فاجعهای عميق است كه همه آنهايی كه به قرآن باور دارند، در برابر آن مسئولند.
مدير گروه سياست پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با اشاره به صدور احكام تكفير از سوی اهل سنت و سلفیها به طور خاص، عنوان كرد: اين گروهها در قبال آيات قرآن، به برخی از ظواهر آن عمل میكنند و ديگران را تكفير میكنند و میكشند، وحدت جامعه را از بين میبرند، موجب سلطه كشورهای غرب و كفار بر جامعه اسلامی میشوند و در نهايت كسانی هستند كه ادعای جامعه قرآنی دارند اما عملاً بر خلاف آن حركت میكنند.
وی جامعه قرآنی را مسئول محاجه با ديگر گروههای اسلامی بر اساس زبان مشتركی دانست كه همه ما میفهميم، قبول داريم و به آن افتخار میكنيم و افزود: جامعه قرآنی از اين طريق بايد فضای جامعه جهانی را تلطيف كند؛ چرا كه حوزه عمل جامعه قرآنی را نبايد فقط محدود به جامعه درونی ايرانی بدانيم؛ بلكه حوزه عمل آن، فضای جامعه اسلامی است و مخاطبين آن فقط مخاطبين داخلی و شيعه نيستند، بلكه اهل سنت و حتی كفار هم مخاطبان اين جامعه هستند و با كفار هم میشود با زبان قرآن صحبت كرد.
ايزدهی با بيان اين كه جذابيت قرآن برای همه اعصار و همه افراد غيرقابل انكار است، اظهار كرد: ما صاحب گنجيم اما متأسفانه همچنان منتظر كسی هستيم كه به كمك ما بيايد و ديگران را از فقر نجات دهد؛ حال اين كه ما خودمان غنیترين امكانات و وسايل هدايت بشر را در اختيار داريم؛ لكن چون به شكل مناسب و به صورت تخصصی و حرفهای از آن استفاده نكرده و مخاطب خاص خود را پيدا نكردهايم، طبيعتاً اين گنجينه به كار ما نيامده و با وجود ظرفيت بسيار زياد قرآن و جامعه قرآنی، استفاده بسيار حداقلی از آن صورت گرفته است و همچنان راه بسيار درازی پيش روی ما قرار دارد.
ايزدهی در تشريح عوامل و موانع مطرح در عرصه اجرايی و بيرونی با اشاره به مجموعه مفصل اصحاب قرآن، شامل قاريان، حافظان، مفسران و مؤلفان، گفت: اين مجموعه، به صورت خاص خود را به سطح مخاطبان خود نزديك نكردهاند و عملاً در برخی از موارد به صورت انتزاعی و فارغ از مخاطب و نياز مخاطب به تحليل و بررسی پرداختهاند؛ يعنی يا به اين مسئله وارد نشدهاند و اگر هم وارد شدهاند، بدون در نظر گرفتن نيازهای واقعی جامعه و بدون در نظر گرفتن موضوعات مورد ابتلا و جهاتی كه جامعه به آن نياز دارد، به تكرار پرداختهاند.
وی نتيجه اين امر را نزديك نشدن عملی و عملياتی جامعه قرآنی به سطح توده مردم دانست و اظهار كرد: در شرايطی كه تحليلگران سياسی موضوعات را بر اساس ملاكهای گوناگون خود تحليل میكنند، ما عملاً شايد چنان متخصصان قرآنیای نداشته باشيم كه تحليلگر شرايط روز جامعه برای اقشار مختلف، اعم از متخصصين و عامه مردم باشند و در اين زمينه از افراد عام و عمومی بهره میگيريم؛ در حالی كه اگر افرادی از منظر قرآن و با عنايت به آموزههای قرآن وارد اين قضيه میشدند، با توجه به اين كه قرآن مرجعيت دارد و تمكين مردم معلوم است، تمكين و اطاعتپذيری بيشتری پيدا میكردند و عملاً دينمداری، بصيرتمداری و ولايتمداری آنها بيشتر میشد.
ايزدهی خاطرنشان كرد: البته برخی از اصحاب جامعه قرآنی عملاً اولويتهای جامعه را در نظر نگرفتهاند و از فضای حكومت دينی و اولويتهای حكومتی آن كه حكومتی منتسب به قرآن است، دور شدهاند. اين افراد عملاً از عرضه پيشنهاد قابل قبول نسبت به حاكمان استنكاف ورزيدهاند، در فضای مشاوره و نصيحت به ائمه مسلمين به صورت جدی وارد نشدهاند و به همين مقدار كه شاگردانی تربيت كنند كه اين شاگردان قاری قرآن يا مترجم قرآن شوند، اكتفا كردهاند و اين كه قرآن را به صورت تطبيقی و موضوعی برای شرايط روز در راستای رفع نيازهای جامعه و در راستای رفع نيازهای حكومت و رسيدن به آرمانهای مورد بهرهبرداری قرار دهند، غافل شدهاند.
اين مدرس خارج فقه سياسی حوزه افزود: جامعه قرآنی تطبيق مؤلفههای قرآنی بر مصاديق خارجی را در نظر نگرفتهاند و به كليات بسنده شده و دقيقاً مشخص نشده است كه آيا امروزه جامعه ما بر جامعه مطلوب قرآنی منطبق هست يا نه و كدام يك از آيات قرآن حركت در آن راستا را نشان میدهد و برای مثال مؤلفههايی كه در آيات مدنی مطرح شده، تا چه حد در جامعه ما محقق شده است و بررسی نشده استا كه آيات مكی قرآن كريم در فضای محاصره اقتصادی چه كاركردی دارند.
وی با بيان اينكه متأسفانه اين موارد به صورت خاص و جزئی و عينی و عملياتی از سوی جامعه قرآنی ارائه نشده است، اين سخنان را نافی زحمات بسيار زياد صورت گرفته ندانست و گفت: مسئله اين است كه همچنان سطح كار میتواند بسيار فراتر باشد و انتظار بسيار فراتر است و عملاً تقاضای مردم از اين صنف و از اين جامعه و از اين گروه بسيار زياد است كه هنوز گويا آغازين گامهای آن در حال پيموده شدن است.
ايزدهی با اشاره به اين مطلب كه در بسياری از جوامع عربی و اسلامی، مردم عمدتاً با محوريت قرآن راهبری میشوند، عنوان كرد: البته آنها به گوشهای از قرآن عنايت دارند كه اين گوشه ممكن است مراد واقعی نباشد، اما اگر قرار باشد كه ما در عرصه جامعه بينالملل وارد شويم، بايد با توجه به زبان قرآن كه زبان مشترك ماست اين امر انجام پذيرد و با اين زبان است كه میتوان با همه مسلمانان تخاطب و مكالمه كرد.
وی با خاطرنشان كردن اين مطلب كه امروزه عملاً فضای يك مكالمه و محاجه بين مسلمانان كه به وحدت و به مصلحت جامعه بيانجامد، عملاً وجود ندارد، گفت: برعكس ما امروز میبينيم كه با وجود اين نقطه مشترك بسيار اساسی، يعنی قرآن، همچنان در برخی كشورهای اسلامی مسلمانكشی توسط مسلمانان رايج است و اين فاجعهای عميق است كه همه آنهايی كه به قرآن باور دارند، در برابر آن مسئولند.
مدير گروه سياست پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی با اشاره به صدور احكام تكفير از سوی اهل سنت و سلفیها به طور خاص، عنوان كرد: اين گروهها در قبال آيات قرآن، به برخی از ظواهر آن عمل میكنند و ديگران را تكفير میكنند و میكشند، وحدت جامعه را از بين میبرند، موجب سلطه كشورهای غرب و كفار بر جامعه اسلامی میشوند و در نهايت كسانی هستند كه ادعای جامعه قرآنی دارند اما عملاً بر خلاف آن حركت میكنند.
وی جامعه قرآنی را مسئول محاجه با ديگر گروههای اسلامی بر اساس زبان مشتركی دانست كه همه ما میفهميم، قبول داريم و به آن افتخار میكنيم و افزود: جامعه قرآنی از اين طريق بايد فضای جامعه جهانی را تلطيف كند؛ چرا كه حوزه عمل جامعه قرآنی را نبايد فقط محدود به جامعه درونی ايرانی بدانيم؛ بلكه حوزه عمل آن، فضای جامعه اسلامی است و مخاطبين آن فقط مخاطبين داخلی و شيعه نيستند، بلكه اهل سنت و حتی كفار هم مخاطبان اين جامعه هستند و با كفار هم میشود با زبان قرآن صحبت كرد.
ايزدهی با بيان اين كه جذابيت قرآن برای همه اعصار و همه افراد غيرقابل انكار است، اظهار كرد: ما صاحب گنجيم اما متأسفانه همچنان منتظر كسی هستيم كه به كمك ما بيايد و ديگران را از فقر نجات دهد؛ حال اين كه ما خودمان غنیترين امكانات و وسايل هدايت بشر را در اختيار داريم؛ لكن چون به شكل مناسب و به صورت تخصصی و حرفهای از آن استفاده نكرده و مخاطب خاص خود را پيدا نكردهايم، طبيعتاً اين گنجينه به كار ما نيامده و با وجود ظرفيت بسيار زياد قرآن و جامعه قرآنی، استفاده بسيار حداقلی از آن صورت گرفته است و همچنان راه بسيار درازی پيش روی ما قرار دارد.
