توجه به تبليغ موجب غفلت از مبانی و قواعد پژوهشهای قرآنی نشود
گروه انديشه: نبايد به بهانه تبليغ و ترويج آموزههای قرآنی در جامعه، از آموزش و پژوهش در باب مبانی و قواعد پژوهشهای قرآنی غافل شويم و اگر در آن بنيانها سستی شود و پژوهشگران ما در آن جا حرف قاطعی نداشته باشند، نتيجه آن در بحثهای ديگر هم به زودی احساس خواهد شد.
حجتالاسلام والمسلمين غلامعلی عزيزیكيا، استاديار و عضو هيئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، به بيان نكاتی در باب ضرورتها و اقتضائات تبليغی پژوهشهای قرآنی پرداخت و با اشاره به اينكه يكی از لوازم اصلی نهادينه كردن آموزههای قرآنی انجام نيازسنجی در اين زمينه است، بيان كرد: ما در قرآن كريم با مجموعه بزرگی از آموزهها روبرو هستيم و اينكه كدام آموزه را بايد در شرايط فعلی ابتدائاً مطرح و تبليغ كرده و در جهت نهادينه كردن آن در جامعه تلاش كنيم، نياز به پژوهشی ميدانی دارد كه به نيازسنجی بپردازد.
عزيزیكيا افزود: در اين پژوهش بايستی در متن جامعه و با گروههای مختلف ارتباط برقرار شود و با آسيبشناسی باورها و رفتارهای جامعه به اين نتيجه رسيد كه در كدام يك از ابعاد قرآنی با كمبود روبرو هستيم و سپس همراه با پژوهشهايی كه در زمينههای تشخيص داده شده انجام میشود اين زمينه نيز فراهم شود كه نتايج آنها از طريق رسانههای مختلف و با بيانی مناسب به جامعه القا شود و در اختيار مخاطبان قرار گيرد.
وی در مورد بايستههايی كه متوجه پژوهشگران است، گفت: اگر نيازسنجی صحيحی صورت گيرد، فضای پژوهشگران و منظر آنها نيز تغيير خواهد كرد و به كارهايی كه نبايد پرداخته شود، پرداخته نمیشود و به كارهايی كه بايد پرداخته شود، پرداخته خواهد شد و البته شرط آن همچنان كه گفتيم درست انجام گرفتن آن پژوهش ميدانی و نيازسنجی مورد نظر است.
عزيزیكيا همچنين در مورد وظايف نهاد مديريت پژوهش نيز عنوان كرد: فرض ما اين است كه مؤسسات پژوهشی و مسئولان اين مؤسسات خود را موظف میدانند كه در راستای نتايج نيازسنجیها عمل كنند وگرنه اگر بر همان باورهای پيشين خود باشند و به دريافت جديدی از اولويتها و نيازهای جامعه نرسند، روندی كه در آن، پژوهشها در كتابخانهها بیاستفاده باقی میماند، ادامه خواهد يافت.
اين عضو هيئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) افزود: بعد از اينكه واقعاً دردهای جامعه را شناختيم و دانستيم كه چه آسيبهای اجتماعی وجود دارد و چه درمانهای قرآنی میتوان برای آنها در نظر گرفت، بايد بياييم و پژوهشگران را به آن مسير جهت بدهيم و پژوهشها را به آن سمت ببريم.
وی در مورد يكی ديگر از لوازم اصلی نهادينه كردن آموزههای قرآنی كه البته سابق بر اين نيز وجود داشته است، اظهار كرد: كار اساسی ديگری كه به جز نيازسنجی بايد به آن پرداخت، كار بنيانی مهمی است كه در باب مبانی و روش و قواعد وجود داشته و بايد بيش از اين هم درباره آن كار شود. اين كار علمی و آكادميك بايد سر جای خود باشد و نيازسنجی نيز در كنار آن بايد ديده شود.
عزيزیكيا ادامه داد: نتيجهای كه ما از آن زيرساختهای فكری در پژوهش میگيريم، بايد در حوزههای مشخص شده در نظرسنجی مصرف كنيم. به عبارت ديگر پژوهشگرانی كه با مبانی صحيح و با قواعد صحيح آشنا شدهاند و كاملاً بر فهم متن قرآن يا فهم متن احاديث ذيل آيات مسلط هستند، میآيند و به نيازهايی كه در پژوهش ديگری ديده شده است، میپردازند و در آن زمينهها پاسخگو میشوند.
وی با بيان اينكه نبايد به بهانه تبليغ و ترويج آموزههای قرآنی در جامعه، از آموزشها و پژوهشهای در باب مبانی و قواعد پژوهشهای قرآنی غافل شويم، اظهار كرد: شاهد هستيم كه كسانی كه شبهاتی را در مورد وحی القا میكنند، دقيقاً همين بنيانها را نشانه گرفتهاند و اگر در آن بنيانها سستی شود و پژوهشگران ما در آن جا حرف قاطعی نداشته باشند، نتيجه آن در بحثهای ديگر هم به زودی احساس خواهد شد و اين پژوهشگران در مواجهه با شبهات از مواضع خود عقبنشنی خواهند كرد.
عضو هيئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) افزود: برای اينكه چنين اتفاقی نيفتد، ما بايد آن جنبه و آن سنگر را همچنان محكم بگيريم و بر غنای آن بيفزاييم و به كاوشها و كوششهايی كه در پژوهش در آن حوزه داشتهايم، ادامه دهيم و در كنار آن به اين پژوهشهای تبليغی و ترويجی نيز اهتمام كنيم.
وی اضافه كرد: از سوی ديگر نيز مشخص است كه پژوهشهای بنيادی در مبانی و قواعد به خودی خود و اگر در همين حد بماند، فايدهای ندارد؛ چرا كه در حقيقت اين گونه پژوهشها زمينهای است برای كاوش كردن برای فهم معارف قرآن، برای در اختيار ديگران قرار دادن و اين كه ما چه چيزی را در اختيار ديگران قرار دهيم و كدام را در ابتدا قرار دهيم و كدام را بعد، اين امر اولويتبندی میخواهد و اين اولويتبندی بر اساس آن نيازسنجیای كه عرض كردم مشخص میشود.
عزيزیكيا در پايان ضمن اظهار اميدواری كه خدای متعال به كسانی كه در اين حوزه با قلم و بيان خود فعاليت میكنند، كمك كند تا هر چه بهتر اين مسير را بپيمايند، گفت: حقيقت اين است كه مردم تشنه معارف هستند و اگر اين معارف با بيان خوبی ارائه شود و اگر با تبيين خوبی القا شود، كاملاً پذيرا هستند و اميداورم كه خدای متعال ما به توفيق دهد كه در فهم و نشر معارف قرآن موفق باشيم.
عزيزیكيا افزود: در اين پژوهش بايستی در متن جامعه و با گروههای مختلف ارتباط برقرار شود و با آسيبشناسی باورها و رفتارهای جامعه به اين نتيجه رسيد كه در كدام يك از ابعاد قرآنی با كمبود روبرو هستيم و سپس همراه با پژوهشهايی كه در زمينههای تشخيص داده شده انجام میشود اين زمينه نيز فراهم شود كه نتايج آنها از طريق رسانههای مختلف و با بيانی مناسب به جامعه القا شود و در اختيار مخاطبان قرار گيرد.
وی در مورد بايستههايی كه متوجه پژوهشگران است، گفت: اگر نيازسنجی صحيحی صورت گيرد، فضای پژوهشگران و منظر آنها نيز تغيير خواهد كرد و به كارهايی كه نبايد پرداخته شود، پرداخته نمیشود و به كارهايی كه بايد پرداخته شود، پرداخته خواهد شد و البته شرط آن همچنان كه گفتيم درست انجام گرفتن آن پژوهش ميدانی و نيازسنجی مورد نظر است.
عزيزیكيا همچنين در مورد وظايف نهاد مديريت پژوهش نيز عنوان كرد: فرض ما اين است كه مؤسسات پژوهشی و مسئولان اين مؤسسات خود را موظف میدانند كه در راستای نتايج نيازسنجیها عمل كنند وگرنه اگر بر همان باورهای پيشين خود باشند و به دريافت جديدی از اولويتها و نيازهای جامعه نرسند، روندی كه در آن، پژوهشها در كتابخانهها بیاستفاده باقی میماند، ادامه خواهد يافت.
اين عضو هيئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) افزود: بعد از اينكه واقعاً دردهای جامعه را شناختيم و دانستيم كه چه آسيبهای اجتماعی وجود دارد و چه درمانهای قرآنی میتوان برای آنها در نظر گرفت، بايد بياييم و پژوهشگران را به آن مسير جهت بدهيم و پژوهشها را به آن سمت ببريم.
وی در مورد يكی ديگر از لوازم اصلی نهادينه كردن آموزههای قرآنی كه البته سابق بر اين نيز وجود داشته است، اظهار كرد: كار اساسی ديگری كه به جز نيازسنجی بايد به آن پرداخت، كار بنيانی مهمی است كه در باب مبانی و روش و قواعد وجود داشته و بايد بيش از اين هم درباره آن كار شود. اين كار علمی و آكادميك بايد سر جای خود باشد و نيازسنجی نيز در كنار آن بايد ديده شود.
عزيزیكيا ادامه داد: نتيجهای كه ما از آن زيرساختهای فكری در پژوهش میگيريم، بايد در حوزههای مشخص شده در نظرسنجی مصرف كنيم. به عبارت ديگر پژوهشگرانی كه با مبانی صحيح و با قواعد صحيح آشنا شدهاند و كاملاً بر فهم متن قرآن يا فهم متن احاديث ذيل آيات مسلط هستند، میآيند و به نيازهايی كه در پژوهش ديگری ديده شده است، میپردازند و در آن زمينهها پاسخگو میشوند.
وی با بيان اينكه نبايد به بهانه تبليغ و ترويج آموزههای قرآنی در جامعه، از آموزشها و پژوهشهای در باب مبانی و قواعد پژوهشهای قرآنی غافل شويم، اظهار كرد: شاهد هستيم كه كسانی كه شبهاتی را در مورد وحی القا میكنند، دقيقاً همين بنيانها را نشانه گرفتهاند و اگر در آن بنيانها سستی شود و پژوهشگران ما در آن جا حرف قاطعی نداشته باشند، نتيجه آن در بحثهای ديگر هم به زودی احساس خواهد شد و اين پژوهشگران در مواجهه با شبهات از مواضع خود عقبنشنی خواهند كرد.
عضو هيئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) افزود: برای اينكه چنين اتفاقی نيفتد، ما بايد آن جنبه و آن سنگر را همچنان محكم بگيريم و بر غنای آن بيفزاييم و به كاوشها و كوششهايی كه در پژوهش در آن حوزه داشتهايم، ادامه دهيم و در كنار آن به اين پژوهشهای تبليغی و ترويجی نيز اهتمام كنيم.
وی اضافه كرد: از سوی ديگر نيز مشخص است كه پژوهشهای بنيادی در مبانی و قواعد به خودی خود و اگر در همين حد بماند، فايدهای ندارد؛ چرا كه در حقيقت اين گونه پژوهشها زمينهای است برای كاوش كردن برای فهم معارف قرآن، برای در اختيار ديگران قرار دادن و اين كه ما چه چيزی را در اختيار ديگران قرار دهيم و كدام را در ابتدا قرار دهيم و كدام را بعد، اين امر اولويتبندی میخواهد و اين اولويتبندی بر اساس آن نيازسنجیای كه عرض كردم مشخص میشود.
عزيزیكيا در پايان ضمن اظهار اميدواری كه خدای متعال به كسانی كه در اين حوزه با قلم و بيان خود فعاليت میكنند، كمك كند تا هر چه بهتر اين مسير را بپيمايند، گفت: حقيقت اين است كه مردم تشنه معارف هستند و اگر اين معارف با بيان خوبی ارائه شود و اگر با تبيين خوبی القا شود، كاملاً پذيرا هستند و اميداورم كه خدای متعال ما به توفيق دهد كه در فهم و نشر معارف قرآن موفق باشيم.
