همه علوم انسانی ما وارداتی نيست/ ضرورت شناخت نقطه دغدغه‌آفرين علوم انسانی

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن (ايكنا)، حجت‌الاسلام و المسلمين محمدجواد ابوالقاسمی، معاون بين‌الملل سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانی(سمت) در نشستی خبری كه امروز دوشنبه، يكم مهرماه، در محل اين سازمان برگزار شد، اين مطلب را كه همه علوم انسانی ما غربی است، يك سوءتفاهم خواند و گفت: شايد از ميان 35 رشته‌ای كه انتشارات سمت در حال فعاليت در آن‌هاست، تنها پنج رشته باشد كه وارداتی باشد والا در زمينه هنر، فلسفه، عرفان، كلام، حوزه قرآن، حديث، زبان، زبان‌شناسی و از مجموعه علومی كه با عنوان علوم انسانی مشغول به فعاليت در آن‌ها هستيم، تنها مواردی مانند مديريت جامعه‌شناسی، روانشناسی است كه معمولاً از غرب می‌آيد و بخش عمده اين علوم اساساً بومی است.
ابوالقاسمی با بيان اين‌كه در اين مسئله مقداری غلو شده است، گفت: ما علم را محدود و محصور به جغرافيای خاصی نمی‌دانيم و عقيده به دادوستد علمی داريم و سعی می‌كنيم ببينيم كه چه چيزهايی را می‌توانيم از بيرون بگيريم و چه چيزهايی را می‌توانيم به آن‌ها بدهيم. همان‌گونه كه آ‌نها مطالب ما را می‌گيرند و متناسب با ديدگاه خودشان شايد ويرايش می‌كنند. ما هم همين كار را انجام می‌دهيم و بسياری از مطالب را می‌گيريم و تا آن‌جايی كه ممكن است، متناسب با فرهنگ بومی مطالب را ويرايش می‌كنيم تا بتوانيم در بلندمدت مطالب بومی و خود نظريه‌ها را جايگزين كنيم.
وی افزود: ما به انديشه جزيره‌ای اعتقاد نداريم؛ بلكه معتقد هستيم كه علم مروبط به كليه انسانيت است و در هر جا كه رشد پيدا می‌كند، ديگران می‌توانند از آن جا بهره ببرند و اگر ما توانستيم رشد پيدا كنيم، ديگران از علمی كه ما توليد می‌كنيم، استفاده خواهند كرد. شما اگر تاريخ فلسفه را كه مطالعه كنيد اين را به خوبی می‌بينيد.
معاون بين‌الملل سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانی(سمت) خاطرنشان كرد: به نظر می‌آيد كه اين نكته تاحدی احتياج به باز كردن موضوع دارد كه آن نقطه‌ای كه مد نظر خود مقام معظم رهبری است يا آن نگرانی‌‌ای كه برخی از بزرگواران راجع به علوم انسانی دارند متوجه كدام نقطه و كدام بخش از علوم انسانی است. اين نكته‌ای است كه احتياج به يك بررسی ويژه دارد والا همه علوم انسانی را نمی‌توانيم بگوئيم كه واردات غرب است.
ابوالقاسمی همچنين با اشاره به اين كه يك سری از دانش‌ها در كشور ما وجود دارد كه منحصر به فرد است، بيان كرد: ايران مهد توليد يك سلسله علوم بوده است كه برای ما بسيار مهم است. الهيات يكی از اين علوم است و ما معتقديم كه مهد اصلی الاهيات توحيدی از قديم در ايران بوده است و می‌دانيم كه ما سابقه شرك در ايران نداريم؛ يا در بحث فلسفه، عرفان، هنر، باستان‌شناسی و ... اين‌ها از علومی هستند كه ديگران به ما احتياج دارند و نياز دارند كه ما دانش را در اختيار آن‌ها قرار بدهيم.
وی ادامه داد: امروز اگر قرار باشد كه در دانشگاه‌های عربی يا آسيايی يا غربی راجع به ايران سخنی بگويند، چه كسی بايد منابع اين حوزه‌ها را تهيه كند و اين ها مواردی است كه امروز سمت در تحولی كه برای خود ايجاد كرده است آن‌ها را مأموريت‌های جديد خود قرار داده است و حتی در زمينه ديپلماسی عمومی و ديپلماسی علمی مورد توجه وزارت امور خارجه هم قرار گرفته است.
وی افزود: امروز كه می‌خواهيم با دنيا گفت‌وگو كنيم با دانشگاه‌ها و نخبگان بايد گفت‌وگو كنيم و اين هم كه با حرف نمی‌شود بلكه بايد متونی تهيه شود و در اختيار آنها قرار بگيرد كه آن‌ها ايمان بياورند كه ما هم چيزهايی برای ارائه داريم.