صفر؛ ماه وقوع مصیبت عظمی/ آیا اعتقاد به نحوست این ماه صحیح است؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، از دیرباز، عامه مردم غالباً به دلیل اتفاقات و رخدادهایی، دیدگاه خاصی درباره برخی از ایام سال دارند، از جمله اینکه عده‌ای ماه صفر را نحس می‌دانند که خوش‌ یمن نیست. اما به راستی چنین عقیده‌ای ریشه در چه امری دارد؟ و آیا واقعاً چنین چیزی حقیقت است؟
گرچه بزرگترین مصیبت‌های دنیای اسلام و جهان تشیع چون رحلت جانگذار پیامبر مکرم اسلام(ص) و اسارت اهل بیت(ع) و جریان ثقیفه در این ماه رخ داد، اما آیا واقعاً تا ابد ایام این ماه برای مسلمانان بد یمن و به اصطلاح بدشگون است؟
در این گزارش به سراغ سه نفر از علمای اسلام استان فارس می‌رویم و دلایل این اعتقاد را جویا می‌شویم و اینکه آیا اصل چنین اعتقادی صحیح است یا خیر؟

اشاره به روایت پیامبر(ص) درباره ماه صفر
حجت‌الاسلام عبدالرضا خوشنویس، مدیر اجرایی ستاد زکات فارس در این رابطه به خبرنگار ایکنا گفت: در رابطه با نحوست ماه صفر روایتی از رسول خدا(ص) توسط منابع شیعه نقل شده است و مذمون این روایت آن است که اگر کسی مرا بشارت به پایان یافتن ماه صفر دهد او را بشارت به بهشت دهم و بر اساس این روایت مستحب است که مؤمنین در بشارت پایان‌پذیری ماه صفر بر همدیگر سبقت و پیشی گیرند.

وی افزود: هر چند علت این نحوست در بیان معصوم نقل نشده است ولی می‌توان به سه علت اساسی اشاره و استناد کرد که مهم‌ترین دلیل آن، وقوع مصیبت عظمی یعنی وفات رسول خدا(ص ) است که در این ماه قرار دارد.
حجت‌الاسلام خوشنویس ادامه داد: علت دوم اتفاق نامبارک ثقیفه بنی‌ساعده در این ماه رخ داده است یعنی ظرف زمانی ثقیفه نیز که پدیده‌ای متقابل با جریان مقدس غدیر است در ماه صفر رخ داده است و اگر جریان ثقیفه را زوایه انحراف از مسیر اسلام ناب بدانیم کافی است این ظرف زمانی یعنی ماه صفر، ماه ناخوشایندی باشد.
معاون مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس سومین علت را اسارت اهل بیت پیامبر(ص) و رنج‌های این خاندان پاک در ماه صفر دانست و گفت: بنا براین هم اصل نکوهش این ماه و هم علت این نکوهش را می‌توان از آموزه‌های دینی و تاریخ تشیع استخراج کرد.

بزرگترین مصیبت‌های جهان اسلام و تشیع در این ماه رخ داد
وی با اشاره به وقایعی که در این ماه رخ داده است، گفت: وفات رسول خدا(ص) را اعظم مسائل در دین می‌دانند یعنی بزرگترین مصیبت امت اسلام وفات رسول خداست و دومین اتفاق که بعد از وفات رسول خدا(ص) بزرگترین مصیبت است اتفاق ثقیفه است که در نوع خود شدیدترین ضربه به پیکره دین جریان ثقیفه بنی ساعده زده است که بالغ بر 70 روز پس از هیئت کبری غدیر رخ داده است و در بیان ائمه هم روز ثقیفه را روز ارتداد از ولایت نامیده‌اند.
حجت‌الاسلام خوشنویس اظهار کرد: اتفاق دیگری نیز در این ماه پیش آمده است که آن شهادت امام حسن مجتبی(ع) است که در 28 صفر سال 50 هجری با توطئه معاویه، امام توسط همسرش به درجه رفیع شهادت نائل آمد.
وی با بیان اینکه امام رضا(ع) نیز در پایان این ماه به شهادت رسید، گفت: با تمام این تفاسیر، جریان تلخی که همیشه باید از آن یاد کرد جریان اسارت اهل بیت پیامبر(ص) توسط یزید و دومین پادشاه اموی است که در این ماه رخ داده و در حقیقت جریان کربلا و شهادت فرزندان و اصحاب پیامبر(ص) و نیز اسارت ایشان از نکات رنج آور تاریخ اسلام است.

اشاره به اذکار وارد شده در این ماه
حجت‌الاسلام خوشنویس در ادامه به اذکار و اقداماتی که در این ماه آورده شده است، اشاره کرد و گفت: در بیان روایات غالباً آمده است که زمان و مکان و افراد نحس را با اذکار عام و خاص دفع کنید و از جمله ذکرهای دور کننده بلا تکرار ذکر شریفه «استغفرالله ربی و اتوب الیه» است که مستحب است روزی هزار بار تا 30 روز بین طلوعین این ماه گفته شود.
وی با بیان اینکه ذکر یونسیه آیات 87 و 88 سوره انبیا نیز از دیگر اذکار وارد شده بر این ماه است،‌ گفت: صدقات مستحبی در این ماه زیاد پرداخت شود ضمن اینکه خواندن نماز جعفر طیار که در طول این نماز 300 بار ذکر مقدسه تسبیحات اربعه تکرار می‌شود، از دیگر مواردی است که به آن اشاره می‌شود.
مدیر اجرایی ستاد زکات فارس اظهار کرد: مهم‌ترین عامل دفع بلا، ذکر توسل به حضرت سیدالشهدا(ع) در این ماه  است که مرحوم هادی در وصیتنامه خود سفارش کرده‌اند.

ماه صفر نحس و بدیمن نیست
بنا بر این گزارش، حجت‌الاسلام محمدحسن مرادی، امام جمعه موقت شیراز نظر دیگری بر خلاف این دارد و بر لزوم پرهیز از این‌گونه اعتقادات تأکید کرد و گفت: این‌گونه نیست که ماه صفر نحس باشد و به طور کلی در قرآن و اخبار و احادیث ماهی یا روزی به نام نحس نداریم.

وی ادامه داد: روایتی از پیامبر(ص) نقل شده است هر کس به من بشارت دهد که ماه صفر تمام شده او را به بهشت بشارت می‌دهم، اما این روایت دلیل نمی‌شود که ماه صفر را یک ماه نحس بدانیم البته چندین حادثه تلخ در این ماه رخ داده است از جمله اربعین حسینی، حادثه ثقیفه بنی ساعده، رحلت پیامبر(ص)، شهادت امام حسن مجتبی(ع) و امام رضا(ع) که همگی مصیبت‌های بزرگی است اما این دلیل و علل برای نحوست ماه صفر نمی‌شود.

مداومت بر تلاوت سوره واقعه در این ماه
مشاور استاندار فارس در امور روحانیت تأکید کرد: اصولاً نمی‌توانیم چنین چیزی بگوییم که ماه صفر، نحس است زیرا تمام ماه‌ها، ماه خداست و اگر تصورات ما این است که صفر، ماه کم یمن است یا نحس حساب کنیم، بهترین درمان و راه آن است که سوره واقعه را اول ماه یک بار و از دوم تا 14 ماه نیز هر روز دو بار بخوانیم که دارای اجر و ثواب و موجب امنیت فکری و روانی برای کسانی که گمان می کنند ماه صفر خوش یمن نیست، می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: دومین چیزی که باعث می شود جلوی بلاها و مصیبت‌ها گرفته شود، عبارت است از صدقه دادن که بسیار  مفید و موثر است.
به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین امین رصاف، رئیس نهاد نماینده ولی فقیه در استان فارس نیز به خبرنگار ما گفت: اینکه ماه صفر، ماه حزن و مصیبت اهل بیت(ع) است و روزهای سختی بر اهل بیت(ع) در این ماه گذشته همچون اسارت اهل بیت اباعبدالله(ع)، شهادت امام حسن مجتبی(ع)، امام رضا(ع) و رحلت جانگداز نبی مکرم اسلام قرار دارد و در این مسئله هیچ بحثی نیست و قاعدتاً هر شیعه‌ای باید در ماه صفر نسبت به سوگواری در این ایام، عنایت داشته باشد.

نسبت نحوست به ایام و زمان، صحیح نیست

وی ادامه داد: اما اینکه برخی گمان می‌کنند ایام نحس است و نحوست را به این ایام نسبت می‌دهند یعنی زمان را دچار نحسی می‌دانند و گویی عیبی در خود زمان است، درست نیست زیرا ایام هیچ تفاوتی با هم ندارد و گناهکار نیست بلکه انسان‌ها هستند که با عملکرد خودشان در زمان‌های مختلف رفتارهای مختلفی را از خود به جا می‌گذارند بنابراین اینکه مثلاً ما 13 فروردین یا ایام ماه صفر را نحس بدانیم به این معنا که بدیمن و بداقبال است یعنی خود زمان این ویژگی را دارد، حرف نادرستی است.
حجت‌الاسلام رصاف اضافه کرد: در عین حال ایام‌الله را باید پاس بداریم و نسبت به ایام سوگواری یا ایام شادی اهل بیت(ع) باید عکس‌العمل مناسبی داشته باشیم و این نشانه تقوا و درست است ولی این به معنای بد اقبال بودن یا اینکه زمان مشکل خاصی دارد، نیست.