شناخت، احساس پاک و درک مصیبت عظمی؛ مؤلفههای شعر عاشورایی
گروه هنر: نماینده ولی فقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد در تشریح ابعاد مختلف شعر عاشورایی، شناخت دقیق، داشتن احساس پاک و درک مصیبت عظمای عاشورا را از الزامات سرودن این نوع شعر دانست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، آیتالله سیدشرفالدین ملکحسینی، نماینده ولی فقیه در استان کهگیلویه و بویراحمد شب گذشته، 18 آذرماه در اختتامیه چهارمین شب شعر عاشورایی عشایر کشور که در محل دبیرستان عشایری شهید بهشتی شیراز برگزار شد، گفت: اشعاری که از سیدالشهدا(ع) به ما رسیده است، دارای دو جلوه احساسی و عاطفی و حماسی است.
عاطفه و حماسه؛ ابعاد شعر عاشورایی
وی با بیان اینکه دو احساس عاطفی و حماسی در اشعار عاشورایی به زیبایی جلوه میکند، افزود: شعر به مفهوم حقیقی آن و نظم در طول تاریخ حامل احساس نرم و عاطفی انسانی بوده است و حماسه حامل قهر و خشم انسانی بوده است و عاشورا هم مهر هم خشم آدمی را بهطور مشخص در درون خود داشته است.
آیتالله ملکحسینی به شعر عاشورایی عشایری اشاره کرد و گفت: سه کلمه شعر عاشورایی عشایر مرکب از سه مؤلفه شعر، عاشورا و عشایر است و در واقع اگر مثلثی ترسیم شود در زوایه اعلای این مثلث عاشوراست و در دو زاویه قاعده شعر و حماسه که روح عشایری است.
تبیین ابعاد شعر عاشورایی عشایر
منتخب مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری ادامه داد: اگر کسی بخواهد بهعنوان یک عشایر، شعر برای عاشورا بسراید باید هم شعر، ویژگیها و عناصر آن و هم طراوتهای شعر نمایه و هم ساختار عشایر را بهخوبی بشناسد.
وی با اشاره به اینکه امروز عشایر دیگر بهعنوان یک گروه، ایل، طایفه و جمعیت و امت کوچکنده نیستند بلکه یک منش و شیوه اخلاق و اخلاق زندگی هستند که صراحت، صداقت و حماسه را در درون خود دارند، گفت: زمان و شیوهها عوض شده است اما منش عشایری یعنی سه نکته صراحت، صداقت، شجاعت و حماسه باید بهعنوان فضیلتهای عشایری بماند.
الگوهای رفتاری و عینی در عاشورا تبلور یافت
آیتالله ملکحسینی همچنین، بر لزوم شناختن دقیق عاشورا تأکید کرد و گفت: عاشورا نه بهعنوان یک حادثه بلکه بهعنوان یک حقیقت و نه بهعنوان یک اتفاق بلکه بهعنوان یک تاریخ جاری و مکتب باید شناخته شود؛ عاشورایی که در آن، هم الگوهای رفتاری و هم الگوهای عینی حضور دارند و سیدالشهدا(ع) در آن جلوهگری میکند.
شعر عاشورایی؛ محملی برای انتقال ارزشهای عاشورا
رئیس مدرسه علمیه خان شیراز عنوان کرد: عاشورایی که در آن رنجها و بلاها موج میزند و فضیلتها یکی از پس دیگری به نمایش گذاشته میشود و اگر بهمثابه یک تاریخ و رستاخیز بشری به آن نگاه شود، تمامی فضیلتهای انسانی را که انسانهای بزرگ اندک به نمایش گذاشتند، این فضیلتها مشاهده میشود و شعر و عشایر این دو میتواند محملی برای انتقال ارزشهای عاشورایی به نسلهای بعد باشد.
وی با بیان اینکه بسیاری از حقیقتهای عاشورایی مانند گذشت، صبر و شجاعت مفاهیمی است که با روح عشیرتی آشناست، اظهار کرد: در عاشورا مفاهیمی چون محبت، سوز و عشق اموری است که دنیای شعر با آن آشناست بنابراین روح شاعرانه و عشیرتی میتواند محملی برای انتقال مفاهیم عاشورایی به نسلهای دیگر باشد.
پیام عاشورا توسط خطابه و شعر منتقل شد
آیتالله ملکحسینی با یادآوری اینکه خطابه و شعر، عاشورا را به نسلهای بعد منتقل کرد، افزود: در شعر عربی نیز پیام عاشورا منتقل شد چه در اشعار شخص سیدالشهدا(ع) و چه در اشعار یاران سیدالشهدا(ع) و چه شعرای بزرگی مانند کمیت، دعبل و سیداسماعیل و غیره که بار معنایی عاشورا را به دوش شعر گذاشتند و به نسلهای بعد منتقل کردند اما آفرین به شعرای ایرانی و پارسیگو که این رسالت را به زیبایی از اعراب و شعرای عرب ربودند و پیامهای عاشورایی را در زیباترین اشعار سرودند و به نسلهای بعد منتقل کردند.
رئیس مدرسه علمیه خان شیراز اظهار کرد: چیزی که بیان شد یک قاعده از شب شعر عاشورایی است و شاید مهمترین قاعده و الزام چنین همایشهایی برای ارائه سرودههای شعرای فارس، ترک و لر زبان باشد، اما این شناخت باید درآمیخته شود با احساسی مقدس چرا که این شعر برای عاشورا و حسین بنعلی(ع) است یعنی کسی که میخواهد شعر بگوید باید این مفاهیم بلندی که در مورد سیدالشهدا(ع) است را شنیده و دیده باشد.
وی عنوان کرد: شاعری که بلندپروازانه شعر میگوید وقتی با مفهوم کروبی بودن و آسمانی شدن سیدالشهدا(ع) آشنا شود، بی شک شعر او به پرواز در میآید و بلندا و عظمت پیدا میکند.
شاعر عاشورایی باید حامل احساس پاک و مقدس باشد
آیتالله ملکحسینی ادامه داد: گذشته از این شناخت باید او حامل یک احساس پاک و مقدس باشد چرا که قصه عاشورا با قلبها به آینده منتقل شد، بر قلبها نشست و به نسلهای آینده منتقل شد و آنقدر حدیث در بکاع سیدالشهدا(ع) و زیارت و سلام سیدالشهدا(ع) و فضیلت و احساسات پاک در مورد ایشان داریم که این همه حاکی از آن است که باید مغزها رشد یابد اما قلبها باید سیدالشهدا(ع) را به نسلهای بعد منتقل کند بنابراین کسی که میخواهد برای عاشورایی بسراید باید با احساس مقید و قوی باشد و این دو احساس مقدس متضاد را میطلبد مثل شعر عشایری یعنی حماسه و لطافت.
عضو مجلس خبرگان رهبری به حدیثی از پیامبر(ص) در مورد امام حسین(ع) اشاره کرد و افزود: اگر کسی میخواهد خود را محک بزند که آیا مؤمن است یا خیر راهش این است که ببیند احساس مهر و محبت او نسبت به حسین بنعلی(ع) چیست؟ اگر خنکای عشق حسینبن علی(ع) را در دل خود احساس کرد به خود ببالد که مؤمن است و به میزان قوت این مهر، ایمان انسان قوی است و به میزان ضعف آن ایمان انسان ضعیف است.
وی اضافه کرد: اما از سوی دیگر احساس مقدس دیگر، سوز بر قتل سیدالشهداست و اگر او مهر است و خنکای عشق این سوز و آتشی در درون است که امام صادق(ع) فرمود برای شهادت سیدالشهدا(ع) آتشی در قلب انسانهای مومن است که هرگز خاموشی ندارد لذا احساس مقدس سوز احساسی است که شعر شاعر عارف و با نسبت عاشورا را ارتقا میدهد.
در عاشورا حق ذبح میشود اما نه نابود
آیتالله ملکحسینی نکته مهم دیگر برای عاشورا شعر گفتن را درک مصیبت عظمای عاشورا دانست و افزود: اگر مصیبت عظما را شناخت، برتر بود و اگر این احساسها، احساس برتر بودن نسبت به انسان برتر و اصحاب و اهل بیت(ع) برتر بی شک مصیبت حاصل آمده در صحنه و پهنه کربلا عظیمترین مصیبت هستی بشر است و تمامی حق در برابر تمامی باطل اما حق ذبح میشود نه نابود و خود را برای حیات، بقا، آزادی، حریت، شرافت و کرامت انسان در معرض یک مصاف نامتعادل قرار میدهد و تعدادی اندک به عنوان طلایهداران حق در برابر جمعیتی کثیر ذبح میشوند اما برای ماندن میمیرند، برای حیات میسوزند ولی برای خنکای بشریت تا قیام قیامت لذا اینجاست که میگوییم درک مصیبت عظما میتواند شعر شاعر عاشورایی را ارتقا دهد.
منتخب مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر اینکه شاعر عاشورایی باید تلاش کند شعر او متفاوت از شعر غیرعاشورایی او باشد، گفت: شعر برای طبیعت، شمایل و زیباییهای انسانی و غیره خوب است اما وقتی سخن به نام حسین بنعلی(ع) و اصحاب ایشان میرسد، در حقیقت سخن از حقایقی متمایز از سایر حقایق بشری است چون روز عاشورا متفاوت از روزهای بشر است و انسانها در مصاف عاشورا متفاوت از انسانهای دیگر هستند بنابراین شعر و توصیف از آنها باید توصیف فاخر باشد.
وی ادامه داد: این مسئله میطلبد که شاعر نه با شناخت که نه با احساس و درک مصیبت عظما تلاش کند که برترین کلمهها و مقدسترین تعابیر را در خدمت مفهوم عاشورایی قرار دهد تا شعر او ارتقا و رفعت پیدا کند.
آیتالله ملکحسینی با یادآوری اینکه اشعار پس از عاشورا بار پیام عاشورایی را به دوش کشیده است، افزود: شعر چون خطابههای نامآوران عاشورا، رمز انتقال پیام این حماسه به نسلهای بعد بوده است، بنابراین شاعر آنگاه که شعری میسراید باید تمامی توجهاش این باشد که با مغزها و قلبهای انسانها سخن میگوید.
