بهرهگیری از تشویق به جای طرد اجتماعی در حقوق شهروندی، با آموزههای قرآنی همخوانی دارد
گروه اجتماعی: عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی تهران با بیان اینکه منطق بهرهگیری از تشویق به جای منطق طرد اجتماعی در حقوق شهروندی بسیار سودمند است، گفت: شاید این دیدگاه با آموزههای قرآنی همخوان باشد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، حجتالاسلام رحیم نوبهار، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی تهران امروز، 6 دی در نشست تخصصی «حقوق شهروندی با تأکید بر حریم خصوصی از منظر فقه و حقوق» که در دانشکده حقوق دانشگاه شیراز برگزار شد، با اشاره به اینکه گاه مداخله با رویکرد اخلاقگرایی انجام میشود، عنوان کرد: این رویکرد با وجود آنکه در نگاه نخست بیاشکال جلوه میکند، اما با چالشهای سختی از جمله تناقضنمای استفاده از الزام و اجبار برای رسیدن به اخلاق، روبهرو است.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی یکی دیگر از چالشها را ذهنی بودن اخلاق و امکان اختلاف دولت و شهروند در تعیین امر اخلاقی و تفسیر و تعبیر آن و صلاحیت اخلاقی دولت برای پیگیری و اجرای اخلاق دانست.
حجتالاسلام نوبهار گفت: دشواریهای پیش گفته میطلبد تا حتی دولت اخلاقگرا در زمینه مداخله در حریم خصوصی شهروندان بیباک و گشاده دست نباشد، شاید رهاورد مداخلههای اخلاق گرایانه در حریم خصوصی، نهادینه کردن نفاق و دورویی در جامعه باشد.
وی گفت: صلاحیت شخصی دولت برای مداخله در اخلاق میطلبد که حاکمیت پیوسته از خود بپرسد آیا به اندازه کافی به بنیادهای اخلاقی پایبند است تا بتواند شهروندان را به زیست اخلاقی الزام کند یا خیر؟
استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی تأکید کرد: دلمشغولیهای پیش گفته یک دولت معقول و منصف را بیشتر بهسوی هدایت کند تا به جای الزامات قانونی و بهویژه الزامات قهرآمیز کیفری، به سیاست تشویق خیر و فضیلت در جامعه مدنی روی بیاورد تا به نهادینه شدن اخلاق در تار و پود جامعه کمک کند.
حجتالاسلام نوبهار گفت: منطق بهرهگیری از تشویق به جای منطق طرد اجتماعی بسیار سودمند است و دارای محذورهای پیش گفته نیست. شاید این دیدگاه با شمار زیادی از آموزههای قرآنی همخوان باشد همان طور که خداوند در قرآن به پیامبر(ص) خود خطاب میکند که به مردم یادآوری کن که تو تنها یادآوریکنندهای و تو بر آنان سیطره نداری.
وی در ادامه سخنان خود گفت: مداخله دولتی در حریم خصوصی با انگیزهها و دغدغههای متفاوت انجام میشود که گاهی بر اقتدارگرایی مبتنی است.
وی افزود: حکومتهای اقتدارگرا از آن روی که همه عرصههای زندگی انسان را محل اعمال قدرت خود میبینند، قلمرویی به نام حریم خصوصی را به رسمیت نمیشناسد.
حجتالاسلام نوبهار با بیان اینکه انسان با دو ساحت حریم خصوصی و عمومی نیازهای روحی و طبیعی خود را برآورده میکند، به اندیشههای مطرح شده در سنت ارسطویی اشاره و اضافه کرد: در دوران اخیر نیز هانا آرنت فیسلوفی بود که سنت ارسطویی را در حریم خصوصی غنا بخشید و این مفهوم را به عرصه جنگ دولتها و رویکردهای اقتدارگرا آورد.
وی با بیان اینکه گاه مداخله در حریم خصوصی با رویکرد پدرسالاری نمایان میشود، افزود: در این دیدگاه بیآنکه تأکید بر اخلاق باشد، اعتقاد بر این است که حاکمیت باید همچون پدر و سرپرست طفل، مراقب شهروندان خود باشد.
حجتالاسلام نوبهار با اشاره به اینکه این دیدگاه با چالشهای بزرگی رو به رو است، بیان کرد: معمای پدر سالاری و معرفتشناختی از جمله این چالشهاست که معین میکند که چگونه مطمئن شویم دولت و حاکمیت خیر و صلاح شهروندان را تشخیص میدهد، حتی اگر آن قدر شایسته باشد که تنها به خیر و صلاح آنان بیندیشد و جز به خیر و صلاح آنان عمل نکند.
