حرامخواری؛ زمینهساز تباهی دین و دنیای انسان/ حرامخواری از نگاه قرآن
گروه اجتماعی: حرامخواری مهمترین عامل و زمینهساز کاهلی و سستی در عبادت است. افرادی که از راه ربا، رشوه، قمار، گرانفروشی، احتکار، شرابفروشی، مواد مخدر و بالاخره تصرف در اموال مردم، شکم خود و خانواده را سیر میکنند، دین و دنیای خود را تباه میسازند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، حرامخواری مهمترین عامل و زمینهساز کاهلی و سستی در عبادت و در نهایت ترک ان است. افرادی که از راه ربا، رشوه، قمار، گرانفروشی، احتکار، شراب فروشی، مواد مخدر و بالاهخره تصرف در اموال مردم، شکم خود و خانواده را سیر میکنند، دین و دنیای خود را تباه میسازند.
قرآن کریم در آیات 90 و 91 سوره مائده به صراحت حرامخواری را زمینهساز ترک نماز و ذکر خدا دانسته و میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَیْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ، إِنَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَن یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِی الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ وَیَصُدَّکُمْ عَن ذِکْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلاَةِ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ، اى کسانىکه ایمان آوردهاید شراب و قمار و بتها و تیرهاى قرعه پلیدند [و] از عمل شیطانند پس از آنها دورى گزینید باشد که رستگار شوید، همانا شیطان مىخواهد با شراب و قمار میان شما دشمنى و کینه ایجاد کند و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد پس آیا شما دست برمىدارید».
امام سجاد(ع) در بخشی از دعای ابوحمزه ثمالی میفرماید: خدایا هر وقت گفتم که آماده شدم و برای نماز در برابرت ایستادم و با تو نجوی کردم، بر من سستی و بیحالی و چرت افکندی و در وقت مناجات حال معنویم را از دلم ربودی.
در ادامه امام سجاد(ع) به 9 عامل سستی در عبادت اشاره میکند و این 9 عامل عبارت از سبک شمردن حق پروردگار، اعراض از یاد خدا، دروغگویی، ناسپاسی در برابر نعمتهای الهی، دوری از مجالس علما، غفلت و بیتوجهی، شرکت در مجالس بیهودگان، جرم و گناه، بیحیایی هستند.
البته در احادیث عوامل دیگری نیز بهعنوان سستی در عبادت شمرده شده از جمله جهل و نادانی، نداشتن معرفت، پُرخوری، دلبستگی به دنیا، بیاطاعی از ارزش و ثواب عمل و ... که باید هر کدام از عومل در محل خود مورد بحث قرار گیرد.
شرع مقدس اسلام داشتن درآمد روی حساب و حلال را بهترین وسیله پشتیبان مقامهای اخروی و معنوی میداند و بدان سفارش کرده است چنانکه امام موسیبن جعفر(ع) فرمود: درآمد و دارایی به دست آمده از حرام رشد و ترقی ندارد، اگر هم ترقی کند، برکتی در آن نیست؛ اگر کسی آنرا در راه خدا، انفاق و خرج کند، اجر و پاداشی ندارد و آنچه پس از مرگ بهجای میگذارد، وسیله رفتن او به اتش میگردد.
پیامبر اکرم(ص) در رابطه با ثروتهای بادآورده میفرماید: هرکس در زندگی مال و ثروتی را از راههای نامشروع بهدست آورد، خداوند او را فقیر و تنگدست خواهد کرد.
درآمدهای بیحساب و نامشروع علاوه بر اینکه موجب بیبرکتی و فقر و تنگدستی میگردد، سبب ویرانی و پاشیدگی نظام خانواده میشود.
نبی مکرم اسلام(ص) در حدیثی فرموده است: چهار گناه و عمل حرام است که اگر یکی از آنها وارد خانهای شود، سبب ویرانی و خرابی آن میگردد و چنین خانهای هرگز با خیر و برکت و عمران و آبادانی نخواهد شد؛ این گناهان عبارت از: خیانت، دزدی، شرابخواری و زنا هستند.
محرومیت از بهشت و رستگاری
مال حرام، سبب محرومیت از بهشت و رستگاری اخروی است. بهشت، جای پاکان است نه حرامخواران.جابربن عبدالله انصاری میگوید: شنیدم پیامبر اکرم(ص) فرمود: «کسی که گوشت بدنش از حرام روییده باشد، وارد بهشت نخواهد شد».
در حدیثی پیامبراکرم(ص) فرموده است: «سه گروه از افراد در روز قیامت در سایه عرش الهی در آسایش و راحتی هستند، در حالیکه مردم در حال حسابرسی اعمال هستند: شخصی که برای خدا کار میکند و از سرزنش ملامتگران باکی ندارد، شخصی که دستش را به چیزی که برای او حلال نیست، دراز نمیکند و شخصی که به آنچه که خدا بر او حرام کرده، نظر نمیکند».
در قرآنکریم مطالب مختلفی در زمینه حلال و حرام بیان شده از جمله در آیه 168 بقره آمده است: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُواْ مِمَّا فِی الأَرْضِ حَلاَلًا طَیِّبًا وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ؛ اى مردم از آنچه در زمین استحلال و پاکیزه را بخورید و از گامهاى شیطان پیروى مکنید که او دشمن آشکار شماست».
همچنین در آیه 114 سوره نحل آمده است: «فَکُلُواْ مِمَّا رَزَقَکُمُ اللّهُ حَلالًا طَیِّبًا وَاشْکُرُواْ نِعْمَتَ اللّهِ إِن کُنتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ؛ پس از آنچه خدا شما را روزى کرده استحلال [و] پاکیزه بخورید و نعمت خدا را اگر تنها او را مىپرستید شکر گزارید».
همچنین در رابطه با حلال بودن نعمتهای طیب در آیه 4 سوره مائده فرموده است: «یَسْأَلُونَکَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُم مِّنَ الْجَوَارِحِ مُکَلِّبِینَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَکُمُ اللّهُ فَکُلُواْ مِمَّا أَمْسَکْنَ عَلَیْکُمْ وَاذْکُرُواْ اسْمَ اللّهِ عَلَیْهِ وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ سَرِیعُ الْحِسَابِ؛ از تو مىپرسند چه چیزى براى آنان حلال شده است بگو چیزهاى پاکیزه براى شما حلال گردیده و [نیز صید] حیوانات شکارگر که شما بهعنوان مربیان سگهاى شکارى از آنچه خدایتان آموخته به آنها تعلیم دادهاید [براى شما حلال شده است] پس از آنچه آنها براى شما گرفته و نگاه داشتهاند بخورید و نام خدا را بر آن ببرید و پرواى خدا بدارید که خدا زودشمار است».
در آیه 275 بقره نیز در رابطه با حلال بودن بیع و حرمت ربا آمده است: «الَّذِینَ یَأْکُلُونَ الرِّبَا لاَ یَقُومُونَ إِلاَّ کَمَا یَقُومُ الَّذِی یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ إِنَّمَا الْبَیْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَن جَاءهُ مَوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّهِ فَانتَهَىَ فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ».
در این آیه خداوند متعال فرموده است: «کسانىکه ربا مىخورند، (از گور) برنمىخیزند مگر مانند برخاستن کسىکه شیطان بر اثر تماس، آشفته سرش کرده است. این بدان سبب است که آنان گفتند: (داد و ستد صرفاً مانند رباست) و حال آنکه خدا داد و ستد را حلال، و ربا را حرام گردانیده است. پس، هر کس، اندرزى از جانب پروردگارش بدو رسید و (از رباخوارى) باز ایستاد، آنچه گذشته، از آنِ اوست، و کارش به خدا واگذار مىشود، و کسانىکه (به رباخوارى) باز گردند، آنان اهل آتشند و در آن ماندگار خواهند بود.
همچنین، در آیه 33 سوره اعراف در رابطه با حرام بودن اعمال زشت فرموده است: «قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالإِثْمَ وَالْبَغْیَ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَأَن تُشْرِکُواْ بِاللّهِ مَا لَمْ یُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَأَن تَقُولُواْ عَلَى اللّهِ مَا لاَ تَعْلَمُونَ؛ بگو پروردگار من فقط زشتکاریها را چه آشکارش [باشد] و چه پنهان و گناه و ستم ناحق را حرام گردانیده است و [نیز] اینکه چیزى را شریک خدا سازید که دلیلى بر [حقانیت] آن نازل نکرده و اینکه چیزى را که نمىدانید به خدا نسبت دهید».
همچنین در آیه 27 سوره مائده در این رابطه آمده است: «وَاتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ ابْنَیْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِن أَحَدِهِمَا وَلَمْ یُتَقَبَّلْ مِنَ الآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّکَ قَالَ إِنَّمَا یَتَقَبَّلُ اللّهُ مِنَ الْمُتَّقِینَ؛و داستان دو پسر آدم را به درستى بر ایشان بخوان هنگامى که [هر یک از آن دو] قربانیى پیش داشتند پس از یکى از آن دو پذیرفته شد و از دیگرى پذیرفته نشد [قابیل] گفتحتما تو را خواهم کشت [هابیل] گفت خدا فقط از تقواپیشگان مىپذیرد».
