ظاهر و زیبایی منحصر به فرد قرآن در مقوله اعجاز معنا شد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، محمدرضا خالصی، معاون فرهنگی جهاددانشگاهی فارس عصر دیروز، 29 دی‌ماه در همایش ملی «ادبیات و قرآن» که به‌همت معاونت فرهنگی این نهاد و سازمان فعالیت‌های قرآنی دانشگاهیان کشور در شیراز برگزار شد، گفت: قرآن کریم قبل از هر چیز متن است و در نگاه نخست برای هر کسی که با قرآن روبه‌رو می‌شود، یک متن جلوه‌گر می‌شود لذا قرآن‌پژوهان ما در طی سال‌ها و قرن‌ها به این مهم با دقت توجه کرده‌اند.
اشاره به نفوذ متن و کلام در میان اعراب معاصر نزول قرآن
وی افزود: عرب‌های عصر نزول قرآن هم به‌گونه‌های مختلف تحت تأثیر متن بوده‌اند و از آن سخن گفته‌اند؛ تأثیر روانی و فکری که بر دل و جان عرب‌ها می‌گذاشت قبل از هر چیز ناشی از زیبایی، انسجام و سازوکارهای استوار این متن بوده است.
خالصی ادامه داد: چون عرب‌های معاصر نزول قرآن هرچند از دانش و آگاهی چندان بهره‌ای نداشتند ولی از ذوق و درک غریزی از شعر و سخن فصیح بهره‌مند بوده‌اند، می‌توان گفت که تعجب و شگفتی عرب از آیات قبل از درگیری ذهنی با مفاهیم و عناصر آگاهی‌بخش آن به شگفتی و حیرت آن‌ها از زیبایی، انسجام و استواری متن قرآن بوده است که آنان را به اعتراف وامی‌داشت.
فتح مدینه به وسیله قرآن صورت گرفت
این محقق و پژوهشگر با بیان اینکه جذب شدن سران قریش به قرائت پیامبر(ص) و گوش دادن به آیات الهی از جمله مواردی است که در این زمینه می‌توان به آن‌ اشاره کرد، گفت:  بسیاری از مسلمانان تنها باشنیدن قرآن مسلمان شدند مانند عمر که با شنیدن آیات ابتدایی سوره طه، مسلمان شد و در تاریخ اسلام نیز می‌خوانیم که فتح مدینه به وسیله قرآن صورت گرفت که گفته‌اند فتحت الامصار بالسیوف و فتحت المدینه بالقرآن.

پژوهشگر برتر قرآنی کشور عنوان کرد: البته نکته این است که علی‌القاعده کتاب‌های مذهبی و دینی شکلی از زیباشناسی را در خود دارند مثلاً مردم بین‌النهرین شش هزار سال پیش مناجات‌های خود را آهنگین می‌خواندند یعنی مناجات‌های آن‌ها شکلی از ترانه و تصنیف داشته است. در جلگه های بین النهرین در زبان سومری هم گروه کلو ها سرود خوانی دینی را برعهده داشتند در آیین ودای نیزما با کلام آهنگین روبه روایم که به آن شرونی می گویند گات های زردشتی نیز شکلی موسیقایی و ریتمیک دارد در قرآن مجید درباره تورات کلمه تلاوت به کار برده شده و انجیل نیز چنین است بااین که همه متون مقدس به شکلی صورتی هنری و ادبی دارند اما قرآن مجید به صورت ویژه از این ویژگی برخوردار است تا جایی که مقرون تحدی است و اعجاز را با خود دارد.
خالصی اظهار کرد: در مورد قرآن همانطور که گفته شد قرائت و لحن پیامبر(ص) مردم مکه را مفتون می‌‌کرد حتی سران قریش را  این ظاهر زیبا و منحصر به فرد تنها در مقوله اعجاز معنا می شد یعنی این متن وحیانی شکل اعجاز به خود گرفت و این سخنی است که ابن خلدون در مقدمه کتاب خود برای آن ادله می‌آورد و در کتب حدیث اهل سنت و شیعه در مورد آن احادیث بسیار دیده می‌شود.
این استاد دانشگاه‌های شیراز، نکته دیگر برای فهم متن، فهمیدن زبان متن دانست و گفت: این تحلیل زبانی است که مراد سخن را بروز می‌دهد.
اعجاز بلاغی قرآن در دو جریان شیعه و اهل سنت بسیار گسترده است
وی با یادآوری اینکه بررسی‌های زبان‌شناختی قرآن از قرن اول شکل گرفت و مهم‌ترین مسئله آن اعجاز زیبایی و زبانی قرآن کریم بود، گفت: در دو جریان اهل سنت و معتزله وشیعه حوزه اعجاز بلاغی قرآن حوزه بسیار گسترده و پربرگ و باری است که در این مکتب می‌توان از دو شاخه سترگ ابوالحسن رمانی و عبدالجبار معتزلی نام برد البته بررسی‌های زبان‌شناختی و زیباشناختی بسیاری در این زمینه صورت گرفته است. از مجاز القرآن ابو عبیده تا معانی القرآن فرّاء تا نظم القرآن جاحظ و غریب القرآن ابن قتیبه، الاضداد ابن انباری، اعجاز القرآن محمدبن یزید واسطی، خطابی، رمانی، ابوالحسن اشعری ، عبد الجبار معتزلی ،تا نابغه بزرگ قرن پنجم عبد القاهر جرجانی آراء شگفت انگیز او تا ابن حزم ، ابن سنان خفاجی و نابغه دیگر قرن ششم زمخشری و تفسیر خارق العاده او الکشاف و دیگر نابغه قرن نهم حازم قرطاجنی و آراء بدیع او وهزاران اندیشمند دیگر که بر روی بلاغت و فصاحت مصحف شریف کار کردند نشان می دهد که اذهان فعال و پر تلاشی به کند و کاو و جستجو در این مقوله پرداختند.
اشاره به صبغه قرآنی شیراز
خالصی در ادامه سخنان خود به صبغه قرآنی شیراز اشاره کرد و گفت: شیراز، شهری قرآنی بوده است که این کتاب آسمانی را پذیرفته است و وجود بسیاری از اندیشمندان و قرآن‌پژوهان نظیر سیبویه و روزبهان ،ملاصدرا ، حافظ و غیره خود گواهی بر این مدعاست.
ابن‌بطوطه زیباترین تلفظ قرآنی را در شیراز شنید
این نویسنده فعال عرصه ادب و هنر عنوان کرد: ابن بطوطه مسلمان عرب و جهانگرد در عهد ابواسحاق و دوران حافظ، وارد شیراز می‌شود و می‌گوید «وقتی وارد شیراز شدم شیرازی‌های شروع به قرآن خواندن کردند»؛ اما نکته جالب توجه این  است که ابن‌بطوطه که خود عرب است و جهان اسلام را گشته است در ادامه این متن می‌افزاید «من در زیر کره خاکی خوش‌صداترین و زیباترین تلفظ قرآنی را در شهر شیراز شنیده‌ام»  که این مطلب در کتاب رحله ابن بطوطه صفحه 108 وجود دارد.
ارسال 100 مقاله به دبیرخانه همایش
دبیر علمی همایش ملی قرآن و ادبیات در بخش دیگری از سخنان خود به برگزاری این همایش اشاره کرد و گفت: این همایش به این شکل صورت گرفته است که شیراز، شهر ادب، علم و دانش بتواند وارد عرصه‌ای شود که به مبحث بیانی و زیباشناسی و ادبیات و شگردهای زبانی قرآن وارد باشد.
خالصی گفت: ‌برای این مسئله جهت حضور در این همایش از اساتید حوزه و دانشگاه دعوت شد و بیش از 100 مقاله به دبیرخانه همایش رسید که پس از داوری 30 مقاله برای چاپ انتخاب شد و 10 مقاله نیز در این همایش ارائه می‌شود.