زندگی توأم با وهم و شهوت محصول از کار افتادگی عقل نظری و عملی است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) آیت‌الله‌العظمی عبدالله جوادی آملی امروز 25 بهمن ماه در درس تفسیر در مسجد اعظم با بیان اینکه نپذیرفتن حقایق توحیدی پایان تلخی دارد، گفت: یکی از نمونه‌های آن، سرنوشت فرعون است که به انکار خدا پرداخت.
وی ادامه داد: موسای کلیم براساس سوره طه و قصص فرمود: من از طرف رب العالمین آمده‌ام. فرعون گفت: رب شما کیست؟ موسی فرمود: رب ما رب‌العالمین است و فرعون می‌گوید: ما رب کل شیء و «رَبُّنَا الَّذِی أَعْطَى کُلَّ شَیْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى»(آیه 50 سوره طه) نمی‌شناسیم.
این مفسر قرآن با بیان اینکه دروغ‌باف و کذاب مورد عنایت الهی نیست، اظهار کرد: «ما علمتُ» که فرعون گفت دلالت بر این دارد که خدا نیست نه اینکه خدایی هست و من نمی‌دانم.

هدایت عام الهی

این مرجع تقلید با بیان اینکه خداوند هدایت عام دارد که هدی للناس است و آن را نصیب همه کرده با فرستادن قرآن، عقل، کتاب آسمانی و ... عنوان کرد: ندای الهی به همه می‌رسد ولی برخی وضعیتی پیدا می‌کنند که وقتی ندایی را شنیدند و اذان داده شد دلشان برای نماز می‌تپد و بی قرار می‌شوند و کسی که گرایش دارد این نصیب او می‌شود و این هدایت ویژه نصیب همه افراد نمی‌شود. کسی که اهل اسراف و کذب باشد و گناه بدون پرهیزانجام بدهد از این هدایت برخوردار نیست.
این مفسر گفت: بارها تذکر دادیم که اضلال ابتدایی خداوند عدمی است و محال. اضلال کیفری دارد و اضلال کیفری وجودی است اما اضلال ابتدایی امری وجودی نیست. یعنی ممکن نیست به اینکه چیزی به نام ضلالت را به فردی بدهد، این امکان ندارد.

وی عنوان کرد: در آغاز سوره فاطر که بحث آن گذشت این است که در رحمت را خدا برای برخی باز می‌کند البته نماز شب و تهجد و نماز و ... سر جای خود هست ولی به برخی نمی‌دهد وگرنه چیزی که گمراهی در قلب برخی ایجاد بکند این از سوی خدا رخ نمی‌دهد یعنی هدایت پاداشی را به همه نمی‌دهد.
وهم و غضب محصول هدایت نیافتگی

استاد حوزه علمیه اظهار کرد: انسانی که هدایت خدا به او نمی‌رسد در اندیشه با وهم و خیال و در انگیزه با شهوت و غضب زندگی می‌کند، چنین آدمی قهرا سقوط می‌کند به همین دلیل فرمود‌ه‌اند مسرف کذاب مفسر خوبی است برای آیه‌ای که فرمود خداوند مسرف مرتاب را گمراه می‌کند.
وی افزود: علم استدلالی و دانش مخصوص عقل نظری است ولی عقل عملی در کارکرد ایمان و عمل صالح به دست می‌آید که موجود مجردی است و کار آن هم مجرد است و با کار مجرد به علم شهودی می‌رسد و پایان آن رسیدن از علم الیقین به عین الیقین است.
این مفسر قرآن اظهار کرد: آنجا که حوزه و دانشگاه متولی کار هستند با موضوع و محمول سر و کار دارند و با علم نظری و سرانگشت اندیشه به اجتهاد می‌رسند و وقتی گره میان عقل و موضوع خورد فرد مجتهد و استاد می‌شود و اگر سرانگشت سالمی داشت و عصاره آن را با جان خود گره زد عقیده می‌شود که همان عقل عملی است.
رابطه عقیده با عقل عملی و نظری

وی تاکید کرد: این همه کرسی شیعه‌شناسی و اسلام‌شناسی توسط یک بهایی و یهودی تدرس می‌شود ولی اینها این حرف‌ها را باور ندارند و به آن معتقد نیستند بلکه آن را درس می‌دهند و در آن دکتر می‌شوند. کار آموزش گره زدن میان موضوع با مهمول است و به حوزه عمل کاری ندارد.
این مرجع تقلید عنوان کرد: ولی عقل عملی آن است که فرمودند«ما عبد به الرحمن و اکتسب به الجنان». عصاره علم اگر به جان گره خورد عقیده خواهد شد.
مقام امام علی(ع)

وی با بیان اینکه امام علی(ع) باب حکمت و علم رسول الله است تصریح کرد: در روایات فرمودند که «انا مدینة الحکم و انت علی بابها» و یا «انا مدینة العلم و علی بابها». 80 درصد شرح نهج‌البلاغه برای اهل سنت است و هیچ کس این عبارت را زیرسؤال نبرده که پیامبر خطاب به حضرت علی(ع) فرمود هر چه که من می‌بینم و می‌شنوم تو می‌بینی و می‌شنوی الا اینکه تو نبی نیستی و من هستم؛ احدی نتوانسته این عبارات را منکر شود. علی یعنی این.

این مفسر قرآن ادامه داد: حضرت علی(ع) در قله است و دیگران برخی در مرتبه علم‌الیقین، برخی عین‌الیقین و برخی حق الیقین هستند و حق‌الیقین نیز با عقل عملی حاصل می‌شود. در اینجا دیگر این شبهه که برخی مثل زمخشری و ... عنوان کرده‌اند که تیر را چگونه از پای علی(ع) در آوردند و متوجه نشده رنگ می‌بازد زیرا علی کسی است که با پیامبر جز در نبوت فرقی ندارد.
تعریف یوم التناد

وی در تبیین معنای واژه «یوم التناد» اظهار کرد: یوم التناد یعنی اینکه فرد جهنمی هر وقت بخواهد از آتش خارج شود، برایش مقدور نیست و نمی‌تواند فرار کند و هیچ راهی هم ندارد.