تفاوتهای عالم حجاب و شهود/ باور قلبی؛ نخستین گام در برداشتن حجاب هستی
گروه اندیشه: استاد اخلاق حوزه علمیه قم دنیا را عالم حجاب و عالم بعد از مرگ را عالم شهود دانست و گفت: در این عالم دنیا چیزهایی دیدنی و شنیدنی است اما چون در حجاب است، ما توانایی دیدن و شنیدن آنها را نداریم.
آیتالله سیدرحیم توکل، استاد اخلاق حوزه علمیه قم در حاشیه درس اخلاق که در حسینیه عاشقان ثارالله(ع) شیراز برگزار شد، در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، عالم دنیا را عالم حجاب و عالم بعد از مرگ را عالم شهود دانست و گفت: در این عالم دنیا چیزهایی دیدنی و شنیدنی است اما چون در حجاب است، ما توانایی دیدن و شنیدن آنها را نداریم.
وی با بیان اینکه زمانیکه انسان از این عالم رخت برکند، این پردهها و حجابها کنار میرود و عالم حجاب به عالم شهود تبدیل میشود، افزود: سؤالی که در اینجا مطرح میشود این است که چه کنیم تا این عالم دنیا که عالم حجاب است، برای ما تبدیل به عالم شهود شود و آنچه مردم بناست در آن عالم ببینند، در این عالم مشاهده کنند.
دنیا، عالم اسباب و مسببات است
آیتالله توکل اظهار کرد: خداوند، عالم دنیا را عالم اسباب و مسببات قرار داد یعنی هرچه در عالم انجام میشود حتماً علت و سببی برای آن وجود دارد لذا حجابی که برای ماست نیز علتی دارد و اگر بناست از حجاب بیرون رویم آن علت باید در ما منتفی شود وگرنه تا علت وجود دارد، معلولش در کنار آن است.
استاد اخلاق حوزه علمیه قم عنوان کرد: قبل از اینکه بخواهیم وارد راه حل این قضیه شویم باید ابتدا برای ما باور شود که در حجاب هستی قرار داریم و تا زمانی که یقین پیدا نکنیم به دنبال رفع آن نخواهیم بود و برای پاسخ به این مسئله به سراغ آیات قرآن کریم میرویم.
اشاره به آیات در رابطه با وجود حجاب در عالم هستی
وی با اشاره به آیه 9 سوره حدید «هُوَ الَّذِی یُنَزِّلُ عَلَى عَبْدِهِ آیَاتٍ بَیِّنَاتٍ لِیُخْرِجَکُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَإِنَّ اللَّهَ بِکُمْ لَرَؤُوفٌ رَّحِیمٌ؛ او همان کسى است که بر بنده خود آیات روشنى فرو مىفرستد تا شما را از تاریکیها به سوى نور بیرون کشاند و در حقیقت خدا [نسبت] به شما سخت رئوف و مهربان است» گفت: خداوند در این سوره علت انزال کتاب آسمانی خود را بیان میکند و در آیه 2 سوره جمعه «هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولًا مِّنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِهِ وَیُزَکِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ وَإِن کَانُوا مِن قَبْلُ لَفِی ضَلَالٍ مُّبِینٍ؛ اوست آن کس که در میان بىسوادان فرستادهاى از خودشان برانگیخت تا آیات او را بر آنان بخواند و پاکشان گرداند و کتاب و حکمت بدیشان بیاموزد و [آنان] قطعاً پیش از آن در گمراهى آشکارى بودند» نیز علت ارسال انبیا را بیان میفرماید.
آیتالله توکل ادامه داد: خداوند در این آیه شریفه میفرماید او کسی است که بر رسول آیات روشن را نازل کرد تا بندگان را از وادی ظلمت خارج و به وادی نور داخل کند؛ وادی ظلمت همان وادی حجاب است و وادی نور، وادی کشف و شهود است و خداوند فرموده است که قرآن را بر ما نازل کرده تا برای ما برنامهای پیاده کند و ما از حجاب درآورده، وارد عالم شهود کند.
وی ادامه داد: اگر کسی این تصور برایش به وجود آید که وادی ظلمت، وادی ضلالت و وادی نور، وادی هدایت است و این مسئله بهوسیله قرآن مهیا میشود، مسلماً میتواند به هدف خود که همان خروج از وادی ضلالت است، دست یابد.
خداوند سرپرستی کسانیکه به باور قلبی دست یافتهاند، را برعهده میگیرد
استاد اخلاق حوزه علمیه قم همچنین به آیه 257 سوره بقره «اللّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُواْ یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّوُرِ وَالَّذِینَ کَفَرُواْ أَوْلِیَآؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ؛ خداوند سرور کسانى است که ایمان آوردهاند آنان را از تاریکیها به سوى روشنایى به در مىبرد و[لى] کسانىکه کفر ورزیدهاند سرورانشان [همان عصیانگران=] طاغوتند که آنان را از روشنایى به سوى تاریکیها به در مىبرند آنان اهل آتشند که خود در آن جاودانند» اشاره کرد و گفت: خداوند در این آیه نیز این مفهوم را بیان میکند که افراد با ایمان هدایت یافته و از ضلالت درآمدهاند و به باور نیز رسیدهاند و خداوند نیز با آنان صحبت میکند لذا اگر به این باور قلبی دست یافتند خداوند نیز عنایت کرده و سرپرستی آنها را بهعهده میگیرد.
وی اضافه کرد: خداوند این افراد را از وادی حجاب در میآورد و در وادی کشف و حجوب داخل می کند و آنچه که مردم در آن محجوبند، محجوب نخواهند بود پس به صراحت این آیه بیان میکند که ما در حجاب هستیم و اگر کسب ایمان کنیم و لطف خدا بر ما نازل شود، از این حجاب بیرون آمده و وارد وادی کشف و شهود میشویم.
آیتالله توکل با اشاره به آیات 10 تا 12 سوره انفطار «وَإِنَّ عَلَیْکُمْ لَحَافِظِینَ﴿۱۰﴾ کِرَامًا کَاتِبِینَ﴿۱۱﴾ یَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ؛ و قطعا بر شما نگهبانانى [گماشته شده]اند(10) [فرشتگان] بزرگوارى که نویسندگان [اعمال شما] هستند(11) آنچه را مىکنید مىدانند» گفت: پروردگار در این آیات تأکید میفرماید که ملائکهای بر ما قرار داده است که کاتبان اعمال ما هستند و عملی از ما صادر شود، کتابت میکنند.
این استاد حوزه علمیه قم اضافه کرد: شاهد این مسئله نیز آن است که ما در نمازهای خود سه سلام میدهیم؛ سلام اول به اولین شخصیت پاک عالم، پیامبر(ص) است، سلام دوم به صالحان امت و سلام سوم به این نگهبانان است که در روایتها آمده است در اطراف ما 12 ملکه هستند و هر کدام به کاری مشغول هستند و ما در سلام سوم به این مأموران الهی عرض ادب میکنیم.
مؤمنان دارای نور و عطر هستند که در دنیا قابل شهود نیست
وی با بیان اینکه در دو جا از آیات قرآن آمده است که در قیامت مؤمن با چهره نورانی به صحنه محشر میآید، گفت: روزی میآید که اهل ایمان را مشاهده میکنیم که نور از چهرههای آنان تلالو دارد و پرونده اعمال را در دست راست او مینهند اما اکنون نور اهل ایمان را در این دنیا مشاهده نمیکنیم و اگر چشمان ما بصیر بود، هماکنون نیز میتوانستیم نورانیت چهرههای اهل ایمان را مشاهده کنیم و بر عکس و تنها زمانی مشخص میشود که حجاب از مقابل چشمان ما برداشته شود.
آیتالله توکل با اشاره به سور مسبحات عنوان کرد: 5 سوره قرآن به سورههای مسبحات مشهورند که دو سوره جمعه و تغابن با یسبح و 3 سوره صف، حشر و حدید با سبح آغاز میشود که این سورهها مصداق این حجاب عالم شهود است زیرا در این سورهها بیان میفرماید که آنچه در آسمانها و زمین است همگی خداوند را تحسین میکنند اما چرا ما تسبیحات موجودات نمیبینیم؟ چون در حجاب هستیم.
ما نمیدانیم که نمیدانیم
استاد اخلاق حوزه علمیه قم ادامه داد: ای کاش ما تنها بیخبر بودیم اما بدبختی بالاتر این است که ما نمیدانیم که نمیدانیم اما چرا در غفلت به سر میبریم چه چیزی موجب این غفلت شده است؟ حجاب بر روی گوشهای ماست که بسیاری از چیزهای شنیدنی را نمیشنویم.
وی اظهار کرد: حتی چیزهایی نیز استشمام کردنی هستند اما هر شامهای توانایی آن را ندارد مانند اینکه در سوره یوسف میخوانیم زمانی برادران حضرت یوسف(ع)، پیراهن او را به سمت پدرشان میبردند حضرت یعقوب(ع) در کنعان بوی پیراهن یوسف(ع) را میشنود.
آیتالله توکل با بیان اینکه مؤمن نیز دارای عطر است که اگر مراقب نباشد، آن نور و عطر را از دست میدهد، گفت: عالم دنیا، عالم ماده و همه ابزار آن ملک هستند و کاربرد ابزار ملکی نیز در محدوده عالم ملک است لذا با چشمان ملکی تنها میتوان اشیا ملکی را دید و شنید اما اگر چیزی ملکوتی شد دیگر چشم و گوش عادی آن را نه میبیند و نه میشنود.
استاد اخلاق حوزه علمیه قم اظهار کرد: برای سیر زمینی به مرکب زمینی نیاز داریم اما اگر سیر هوایی شد، مرکب هوایی لازم دارد و برای اشیای مادی و ملکی، چشمان ملکی کفایت میکند و اگر چیزی ملکوتی شد، باید حتماً به وسیله ابزار ملکوتی آن را مشاهده کنیم و با چشمان ملکی چنین امری میسر نیست.
وی عنوان کرد: در زمان مرگ چه عاملی موجب میشود که پردهها کنار رود و ملائک را مشاهده کنیم؟ اگر آن عامل را پیدا کنیم و آن را به کارگیریم، اکنون نیز میتوانیم این پردهها را کنار زده و ملکوت را مشاهده کنیم و اگر حجاب برود از محجوبیت و محرومیت بیرون برویم، تازه میفهمیم که عالم دست کیست اما اکنون بیخبریم.
آیتالله توکل خاطرنشان کرد: تاکنون با اعمال ما این پردهها کنار نرفته است لذا اگر این روال را ادامه دهیم، در آینده نیز پردهها کنار نخواهند رفت لذا باید کاری کنیم و خود را تغییر دهیم و چیزی به اعمال بیاوریم تا به برکت آن بتوانیم پردهها را کنار بزنیم؛ راه رفتنی است؛ مقام دست پیداکردنی است و مقامات قابل گرفتن و وصول است اما همت بلند لازم دارد.
