آیتالله سیدمجتبی موسوی لاری؛ عالمی مخلص و متفکری متعبد
گروه اندیشه: امروز دومین سالگرد ارتحال مرحوم آیتالله سیدمجتبی موسوی لاری، عالم و متفکر بزرگ جهان اسلام است بهطوریکه حجتالاسلام سیدعماد موسوی لاری، پسر آن بزرگوار میگوید «ایشان در عمل مخلصانه و در نوشتار و فکر متعبدانه بودند».
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، صبحگاه 19 اسفندماه سال 1391 بود که خبرگزاری ایکنا خبری را مبنی بر درگذشت مرحوم آیتالله سیدمجتبی موسوی لاری، نماینده ولی فقیه در لارستان بر روی خروجی فرستاد. این خبر به محض ارسال تیتر تمام رسانههای کشور شد.
آری! مجتهد، عالم و فقیه بزرگ جهان اسلام پس از گذراندن یک دوره طولانی بیماری در ساعت ۴:۳۰ بامداد روز شنبه، ۱۹ اسفندماه در بیمارستان امام رضا(ع) لار دارفانی را وداع گفت.
مرحوم موسوی لاری، عالمی مجتهدزاده بود
آن عالم ربانی که خدمات بیشماری را به دنیای اسلام کرد و گفته میشود که در طول حیات خود بیش از یک میلیون نفر را در سراسر دنیا مسلمان کرد، خود یک مجتهدزاده بود و اجتهاد و خدمات شایان به دین مبین اسلام ویژگی موروثی آن مرحوم بود. ایشان فرزند سید علیاصغر و نوه سیدعبدالحسین لاری، اولین مؤسس حکومت اسلامی در ایران روحانی مجتهد، نویسنده ایرانی و نماینده ولی فقیه در لارستان بود که در سال 1314 هجری شمسی در شهر لار متولد شد. تحصیلات ابتدایی و مقدمات علوم اسلامی را در لار فراگرفت و در سال 1332 برای ادامه تحصیل علوم اسلامی راهی قم شد و در آنجا دروس سطح را نزد اساتید و علماء حوزه علمیه قم آموخت و سپس دروس خارج خود را دنبال کرده و از محضر مراجع و بزرگان حوزه استفاده کرد.
در ادامه این گزارش، به سراغ حجتالاسلام والمسلمین سیدعماد موسوی لاری، فرزند آن عالم ربانی میرویم و در دومین سالگرد ارتحال پدر بزرگوارشان به پای سخنان وی مینشینیم.
وی درباره پدر خود میگوید: «ایشان شخصیتی بود که از لحاظ جایگاه و منزلت در بیت مرجعیت متولد شده بزرگ و تربیت میشدند. پدر ایشان مرحوم آیتالله سیدعلی اصغر لاری از علمای بزرگ و به نام لار بودند و تحت تربیت مستقیم مرحوم پدر از همان فضایای اخلاقی بهرهمند میشد تا اینکه به قم میرود از محضر علما بهرهمند میشود.
مریضیهای سخت ایشان هیچگاه او را از ادامه مسیر متوقف نکرد
مرحوم آیتالله موسوی لاری از همان عنفوان جوانی با یکسری مشکلات جسمی دست و پنجه نرم میکنند و این مشکلات تا حدودی در زندگی شخصی ایشان و برنامهها تأثیر گذاشته بود اما در آن راهی که ایشان مدنظرشان بود این مریضیهای سخت و صعبالعلاج نتوانست خللی ایجاد کند و توانست این مسیر را به خوبی ادامه دهد.
در ایام جوانی یک سفر استعلاجی به خارج از کشور مانند آمریکا، انگلستان و فرانسه داشتند و در آنجا با یکی از اندیشمندان و شرقشناسانی که دوست داشتند در مورد مبانی اعتقادی اسلام تحقیق کنند، آشنا میشوند لذا میتنیگهای علمی را برای مشتاقان این عرصه برگزار میکنند و به آنها مشاورههایی ارائه میدهند.
مرحوم آیتالله موسوی لاری به خوبی پاسخگوی مشتاقان آشنایی با مبانی اسلام بود
از سوی دیگر برای مشتاقان نیز وجود یک عالم دینی شیعه که در سال 41 از قم به کشورهای دیگر آمده، بسیار جالب بود که از این منبع اسلامی، یکسری اطلاعات را کسب کنند. همین جلسات و میزگردهای علمی که در آنجا برگزار کردند اولین جرقه را در ذهن ایشان زد که بتوانند اشتیاق خارج از کشور را نسبت به مبانی اسلام پاسخگو باشند.
دستاورد ایشان تألیف کتاب مقایسه بین تمدن اسلام و غرب شد و همین کتاب در ایامی که ایشان در فرانسه، آمریکا و انگلستان بودند به سه زبان ترجمه میشود و بسیار مورد استقبال قرار میگیرد. این مسئله به حدی بود که رادیو انگلیسی با مترجم کتاب مصاحبه میکند و مترجم باوجودی که مسلمان نبود بسیار از محتوای این کتاب و چینش مطالب آن دفاع میکند و آن را مستدل و منطقی میداند.
ترجمه کتاب «بررسی مشکلات اخلاقی و روانی» به 18 زبان زنده دنیا
این اشتیاق باعث شد که ایشان وقتی به ایران باز میگردند، بقیه مباحث اعتقادی و اسلامی را به رشته تحریر درآوردند. از سوی دیگر قبل از انقلاب ایشان یکسری مطالب در مجله مکتب اسلام که بعد از انقلاب نیز تداوم یافت، ارائه میدادند. این مقالات اخلاقی به صورت جداگانه در این کتاب چاپ میشد اما بعد با تشویق علما به فکر افتادند که این مجموعه مقالات را تحت عنوان یک کتاب درآورند که تبدیل به کتاب «بررسی مشکلات اخلاقی و روانی» شد. این کتاب هم اکنون به بیش از 18 زبان ترجمه شده است.
آیتالله موسوی لاری هیچگاه به دنبال مباحث اختلافبرانگیز میان ادیان و مذاهب نبود
در ادامه، ایشان وارد مباحث اعتقادی اسلامی میشوند. اما سئوالی که مطرح میشود این است که چه مؤلفههایی باعث شد که نوشتههای این عالم بزرگ بتواند جهانی شود؟ در پاسخ تنها میتوان یک جمله گفت که نوشتهها و مبانی فکری ایشان به جذب مخاطبان خود رفته است و اصلاً بنای جنگ و کوبیدن و سرزنش بقیه اعتقادات و مبانی فکری سایر ادیان ندارد بلکه خدامحوری و باور اسلام و وحی و معصومین هستند و اینها حاصل درک عالمانهای بود که از دین داشتند. ایشان به هیچ عنوان به مسائل اختلاف برانگیز میان مذاهب نپرداختند و از آن پرهیز کردند و اینها باعث شد که با یک هدف بسیار مقدس و روشن در نوشتهها، قلوب مخاطبان خود را به تسخیر درآورد.
کتاب «اسلام و سیمای تمدن غرب» هنوز پرتقاضاترین کتاب مرکز «نشر معارف اسلام در جهان» است
کتاب «اسلام و سیمای تمدن غرب» یکی از اثار ایشان است و حدود 50 سال پیش نوشته شده است اما هنوز پر مخاطب است و شاید برخی از تاریخهایی که ایشان در این کتاب به آنها استناد میکند، ممکن است در وهله اول قدیمی باشد، اما پرتقاضاترین کتاب ما همین است که درباره مباحث اخلاقی و اعتقادی ایشان است که توانسته جایگاه خود را باز کند و همین جایگاه را نگه دارد و رو به پیشرفت باشد.
یکی از دغدغههای ایشان بحث ترجمه کتاب و آثار بود که ما مترجمان ایرانی نداریم و عموماً مترجمان ما بومی همان زبان هستند که به فارسی مسلط هستند تا بتوانند مباحث اسلامی خصوصاً مباحث اعتقادی را به زبان خود برگردان کنند.
تمام هزینههای مرکز از سوی خیران تأمین میشود
اخلاص ایشان و پرهیز از رسیدن به شهرت و یک جایگاه اجتماعی خاص، باعث شده بود که خداوند یک توفیق عجیبی به ایشان دهد و بتوانند با وجود مشکلات زیادی که در این راه داشتند، موفق عمل کنند. بهطوریکه مؤسسه و کتابهای ایشان وابسته به دولت و وزارت ارشاد نبود و هیچ وقت هم نیست یعنی بودجه دولتی نداریم و تمام هزینههای این مؤسسه از کمکهای خیریه مردم تأمین میشود و از سوی دیگر ارسالات ما به سراسر دنیا نیز به صورت رایگان و هدیه است.
اینها ممکن است که یکسری مشکلات مالی را داشته باشد اما آن روحیه توکل و خداباوری و خدامحوری که در روحیه ایشان موج میزد موجب شد که بحمد الهی هیچ وقت این ارسالات با توجه به هزینههای سنگین پست و چاپ قطع نشود و نشده است و بعد از ارتحال ایشان موسسه که قائم به شخص ایشان بود، به فعالیت خود ادامه داد. گرچه برای ما این سئوال پیش آمده بود که مخاطبان ایشان شبهه برایشان پیش آید که آیا این مؤسسه تعطیل و یا ارسالات متوقف شود، اما با توجه به اخلاص آن عالم ربانی، میزان تقاضاهای آثار ایشان از سراسر دنیا، بعد از ارتحال دو برابر زمان حیات شد لذا بحمد الهی این کار با قوت ادامه پیدا میکند.
کشورهای آفریقایی در صدر پرتقاضاترین آثار مرحوم موسوی لاری
ما کشورهای متقاضی آثار ایشان را به لحاظ میزان تقاضا دستهبندی کردیم؛ اولین و بالاترین میزان تقاضاها از قاره آفریقاست سپس آمریکای شمالی، جنوبی و مرکزی و بعد کشورهای اروپایی و در نهایت کشورهای آسیایی که در آسیا هم طبقهبندی میشوند.
ارسال آثار ایشان به 110 کشور دنیا
اکنون با حدود 110 کشور و بیش از 2 هزار مرکز علمی، اسلامی، دانشگاهی و غیر دانشگاهی در ارتباط هستیم و برای آنان آثار مرحوم پدرم را ارسال میکنیم».
وی در ادامه سخنان خود بیان کرد: این مؤسسه که به نام «مرکز نشر معارف اسلامی در جهان» نام دارد از سال 1355 به همت مرحوم پدرم تأسیس شده است و بعد از ارتحال ایشان نیز من مدیریت مؤسسه را به عهده دارم.
از فرزند مرحوم آیتالله موسوی لاری درباره نقش پدرش در وحدت مسلمانان شیعه و سنی منطقه جنوب فارس میپرسیم، زیرا هماکنون نیز به خوبی مشاهده میشود که تمام مسلمانان حتی اهل تسنن این منطقه به نیکی از آن عالم ربانی یاد کرده و ایشان را یکی از محورهای اصلی وحدت منطقه میدانند.
وی در پاسخ میگوید: «وحدت نکته بسیار مهمی برای ایشان بود. علمای اهل سنت منطقه یک علاقه عجیبی به ایشان داشتند و حتی در برنامههای روز ارتحال و مراسم ایشان واقعا مانند یک فرزندی که پدر خود را از دست داده است، بسیار متأثر بودند و این بر میگردد به همان نوع و ساختار نوشتاری ایشان در بحث کتابها که مبانی فکری ایشان را تشکیل میدهد.
توجه دادن مسلمانان به توحید نخستین گام رسالت ایشان بود
ایشان در حقیقت در عمل مخلصانه و در نوشتار و فکر متعبدانه بودند یعنی تعبد در فکر و اخلاص در عمل داشتند. نکته اساسی که ایشان خیلی عنایت و دقت داشتند و توصیه میکردند این بود که دوستان و طلاب شیعه و سنی را به انس و الفت و توجه دادن به مبدأ هستی که خداوند متعال باشد، تشویق میکردند.
این مسئله به طوری بود که زمانی که میخواستند با توجه به بودجه در دست، تنها یکی از کتابهای ایشان را به زبان دیگری ترجمه کنند، اصرار داشتند که اگر بناست یک کتاب از من چا پ شود، درباره بحث خداشناسی و توحید باشد زیرا معتقد بودند که اگر مسئله خداشناسی خوب جا افتاده و فهمیده شود بقیه مسائل نیز حل خواهد شد و طبیعتاً نبوت و معاد طبیعتا در وجود بشر نهادینه میشود. به همین دلیل دو طرف هم شیعه و سنی را به مبدأ هستی ارجاع میدادند.
ایشان تأکید داشتند بیان مسائل اختلافی در فقه و احکام مشکلی را حل نمیکند زیرا این اختلافات حتی در میان علمای شیعه هم وجود دارد و لذا اختلاف در میان شیعه و سنی در این مسائل نیز طبیعی است و بیانگر پویایی مکتب اسلام است اما آنچه که مهم است مبانی اصلی یعنی توحید و معاد است به خصوص بحث توحید زیرا وقتی که ضمیر طرف متوجه مبدأ هستی شود ناخودآگاه ظرفیت خود را بالاتر میبرد که نخواهد به اختلاف بین مذاهب بپردازد لذا ایشان توانستند یک آرامش و سکونی در منطقه برقرار کنند و این مسئله در میان شیعه و سنی منطقه به حدی است که با هم رفت و آمد دارند».
22 اسفند؛ زمان برگزاری مراسم دومین سالگرد ارتحال آن عالم ربانی در لارستان
در بخش پایانی مصاحبه خود از حجتالاسلام موسوی لاری درباره مراسمهای تکریم دوسالگرد ارتحال پدر بزرگوارشان میپرسیم و پاسخ میدهد: «مجلس زنانه سالگرد ارتحال پدرم همین امروز در ساختمان مکتبالزهرا واقع در لارستان برگزار میشود و بناست در روز جمعه، 22 اسفند نیز مجلس مردانه در کنار مقبره ایشان با قرائت دعای ندبه و سخنرانی حجتالاسلام نوربخش، امام جمعه لارستان برگزار شود».
به گزارش ایکنا، در ادامه سخنانی چند از مسئولان، علما و فضلای برجسته کشورمان درباره آن عالم ربانی و خدمات شایان ایشان میخوانیم.
حجتالاسلام والمسلمین محمد محمدیگلپایگانی، مسئول دفتر مقام معظم رهبری با اشاره به خدمات مرحوم آیتالله سیدمجتبی موسوی لاری گفت: آیتالله موسویلاری شخصیت والایی بود که با امکانات کم و یک نفرهای که داشت به اندازه یک لشکر کار میکرد.
وی ادامه داد: تألیفات آن عالم فقید به 14 زبان زنده دنیا ترجمه شده بود و به اقصی نقاط عالم چه در آمریکا، اروپا و افریقا و سایر بلاد میرفت.
محمدیگلپایگانی با اشاره به اینکه مردم لارستان واقعاً فرزند عالم خود را احترام کردند، افزود: مردم علمای خود را دوست دارند و رمز شکستناپذیری آنها در برابر دشمن همین تمسک به عالمان دینی است.
آثار مرحوم آیتالله موسوی لاری باید در جهان گسترش یابد
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام حمید محمدی، دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشورمان نیز با تأکید بر اینکه باید آثار آن مرحوم حداقل به 40 زبان زنده دنیا ترجمه شود، گفت: با رفتن آن عالم ربانی، فصل توسعه آثار وی در سطح جهان باید گسترش یابد و ایجاد مراکزی که بتوانند کار وی را حمایت و پشتیبانی کنند تا وسیعتر شود، ضروری است.
وی به ارائه راهکارهایی جهت ترویج و تبیین اندیشههای آیتالله موسوی لاری پرداخت و گفت: انتقال آثار آن عالم ربانی در قالب نرمافزارهای مناسب در سطح جهان، آموزش غیرحضوری آثار آن مرحوم که توسط چند مؤسسه شروع شده و ارائه فعالیتهای وی بهصورت تدریس در اینترنت که اکنون نیز وجود دارد اما باید رونق ویژه داشته باشد، فعالسازی شبکههای ماهوارهای جهت تبیین، ترویج و توسعه آثار وی و تدریس آثار آن عالم فقید از طریق این شبکههای تلویزیونی و ... از جمله راهکارهای ترویج اندیشههای آن عالم فقید و ربانی است.
محمدی بیان کرد: رحلت این عالم فقید درست است که ضایعه و ثلمه بود اما میتوان با راهاندازی مراکز تحقیقاتی که اقدامات وی را به شکل جدید تنظیم و در قالبهای متنوع ارائه کند، کمی فقدان او را جبران کرد و از این طریق، باب جدیدی از حیات علمی و تبلیغی را از وی در جهان رقم زد.
وجود مرحوم موسوی لاری زهد و اخلاق اسلامی بود
این گزارش میافزاید، حجتالاسلام سیدمجتبی نوربخش، امام جمعه لارستان نیز گفت: مرحوم آیتالله سیدمجتبی موسوی لاری عالمی بود که وجودش مظهر تقوا، زهد، اخلاق اسلامی و پارسایی بود.
وی با تصریح اینکه این عالم جلیلالقدر خدمات بسیار زیادی را انجام داده است، گفت: یکی از این خدمات، تأسیس مرکز نشر معارف اسلامی در جهان در قم و در منطقه لارستان بزرگ است که در این مرکز کتابهای زیادی به 5 قاره جهان فرستاده شده است و افراد زیادی بهواسطه خواندن کتابهای آن مرحوم مسلمان شدند.
حجتالاسلام نوربخش، تألیفات مرحوم آیتالله موسوی لاری را برشمرد و گفت: مبانی اعتقادات در اسلام در موضوعات توحید، عدل، نبوت، معاد و امامت و تألیفاتی را در زمینه مباحث اخلاقی شامل بررسی مشکلات اخلاقی و روانی، رسالت اخلاق در تکامل انسان، سیمای تمدن غرب و حقایق پنهان در آیات قرآن کریم از جمله آثار برجسته آن عالم ربانی است.
امامجمعه لارستان اظهار کرد: مرحوم آیتالله موسوی لاری در زمان حیاتشان زیاد به فکر مستضعفان، فقرا و ایتام بودند و همیشه آنها را یاری و کمک میکردند و هیچگاه از آنها غافل نبودند و دیگر اینکه در مسئله وحدت بین شیعه و سنی در منطقه جنوب نقش بسزایی داشت.
نوربخش اضافه کرد: هم این بزرگوار و هم مرحوم آیتاللهالعظمی آیتاللهی این دو بزرگوار با اختلاف بین شیعه و سنی مبارزه میکردند و وحدت بین شیعه و سنی را روز به روز افزایش میدادند و مسائل فرهنگی اسلام را در این منطقه تقویت میکردند.
وی گفت: در مرکز نشر معارف اسلامی در جهان قرآن کریم، نهجالبلاغه، صحیفه سجادیه به چندین زبان زنده دنیا ترجمه شده است که مدام به اکثر کشورهای جهان فرستاده میشد و افراد زیادی از آن استفاده میکردند.
