شبکه‌های اجتماعی مجازی پیوند اجتماعی را ضعیف کرده است

علی دژبانی، کارشناس آموزش و پژوهش تبلیغات اسلامی اردبیل در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از اردبیل، گفت: فضای مجازی نسل جدیدی از فضای روابط اجتماعی است که یک پدیده نو و مدرن بوده و در سبد فرهنگی خانواده‌های ایرانی جا گرفته و تأثیرگذاری خاصی بر روی نگرش، سبک زندگی و رفتار ایرانیان دارد که توانسته به خوبی در زندگی مردم جا باز کند. رسانه‌های مدرن، فضای مجازی و اینترنت باعث افزایش ارتباطات اجتماعی شده و روابط اجتماعی را تسریع و تسهیل کرده است. فراگیری اینترنت و فناوری های جدید ارتباطی و اطلاعاتی موجب ظهور فضای مجازی در کنار جهان واقعی شده و " زندگی دوم " ایرانیان را شکل داده است. که این امر معادلات و الگو های ارتباطا ت سنتی، تولید، انتقال و مصرف اطلاعات را به هم زده و موجب تغییر در آن شده است.

دژبانی افزود: حدود ۴۲ میلیون نفر ایرانی در شبکه‌های اجتماعی فعالند. از فیس بوک گرفته تا وایبر، واتس آپ، بیتالک، لاین، تانگو و غیره. سایت الکسا اعلام کرده که ایرانیان بزرگترین گروه مخاطبان وایبر را در جهان تشکیل می‌دهند. بر اساس آمار از نظر تعداد کاربران اینترنتی، ایران رتبه اول را در خاورمیانه دارد که درصد زیادی از آن‌ها را کودکان و نوجوانان و جوانان تشکیل می‌دهد. زندگی در فضای مجازی برای بسیاری از ایرانیان تبدیل به فضایی برای گفتگوهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، جوک و لطیفه، تبادل عکس و فیلم و ... تبدیل شده است هر چند که شبکه های اجتماعی موجب افزایش ارتباطات اجتماعی شده و جامعه ایران را برون گراتر کرده است اما از سوی دیگر نگرانی هایی درباره تاثیر سوء فضای مجازی بر روابط خانوادگی و سبک زندگی ایرانیان وجود دارد. شبکه‌های اجتماعی خود‌نمایی و زندگی ویترینی را در میان انسان‌ها افزایش داده، حریم شخصی خانواده‌ها را از بین برده و افراد جامعه را از فضای بسته خارج کرده و به گسترش فضای عمومی در ایران کمک کرده است. شبکه‌های اجتماعی آدم‌های دور از هم در جهان واقعی را به هم نزدیک کرده و آدم‌های نزدیک و درون خانواده را از هم دور و از نظر عاطفی سرد کرده است.

وی افزود: شبکه‌های اجتماعی بر روی ساختار خانواده تاثیر گذاشته و در به‌وجود آمدن رفتار هایی نظیر ازدواج های غیر رسمی، روابط عاطفی نادرست در فضای مجازی، سوء ظن و بد گمانی، از هم گسیختگی خانواده و طلاق، فرار از منزل، جدایی از جامعه، مشکلات تحصیلی و... نقش مهمی ایفا می‌کند.

این کارشناس پژوهش ادامه داد: شبکه‌های اجتماعی در زندگی اجتماعی جای دوستان و نزدیکان را گرفته و در حقیقت جایگزین روابط دوستانه و فامیلی شده است افرادی که ساعت‌ها وقت خود را در سایت‌های اینترنتی و شبکه های مجازی می گذرانند و به‌نوعی اعتیاد رفتاری پیدا کرده اند، بسیاری از ارزش های اجتماعی را زیر پا می‌گذارند و فعالیت‌های اجتماعی خود را کنار گذاشته و به فعالیت‌های فردی روی می‌آورند.

دژبانی در پایان اشاره کرد: ارتباطات سالم در فضای مجازی و لزوم هشیاری جوانان و خانواده ها نسبت به تهدیدات فضای سایبری در درجه نخست اولویت قرار دارد. پیشگیری از آسیب های اجتماعی و توجه والدین به رفتار فرزندان و تقویت آموزه های دینی در خانواده‌ها بسیار مهم است و برای جلوگیری از هم پاشیدگی خانواده‌ها، والدین باید تا حدودی به فناوری های روز دنیا مسلط باشند.