۱۵ رجب؛ روز بهثمر رسیدن استقامت مسلمانان برابر تحریمهای اقتصادی دشمنان
گروه اندیشه: پژوهشگر دینی برجسته کشورمان با اشاره به مناسبتهای ۱۵ رجب، گفت: یکی از مناسبتهای این روز، خروج اهل بیت(ع) از شعب ابیطالب بود که این روز را میتوان روز به ثمر رسیدن استقامت مسلمانان در مقابل سختیها به خصوص تحریمهای اقتصادی و اجتماعی دانست.
حجتالاسلام والمسلمین علیاکبر مهدیپور، پژوهشگر دینی برجسته کشورمان و استاد حوزه علمیه قم در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، به وقایع روز 15 رجب اشاره کرد و گفت: در 15 رجب سه واقعه وفات حضرت زینب(س)، خروج اهل بیت(ع) از شعب ابیطالب و تغییر قبله مسلمانان از بیتالمقدس به کعبه حادث شده است.
تشابه فراوان حضرت زینب(س) با برادر بزرگوارش
وی در ادامه به وفات حضرت زینب(س) اشاره کرد و با بیان اینکه وجود مقدس زینب کبری(س) از جهات فراوان به برادر بزرگوارش حضرت امام حسین(ع) شبیه است، گفت: از جمله این تشابه، در نامگذاری آن حضرت است؛ روزی که امام حسین(ع) متولد شد جبرئیل نازل شد و تبریک و تسلیت گفت تبریک به مناسبت میلاد مسعود و تسلیت به دلیل داستان عاشورا و شهادت جانگداز امام حسین(ع).
وی ادامه داد: در روز ولادت حضرت زینب(س) حضرت رسول(ص) در مدینه نبود و وقتی که به مدینه تشریف فرما شدند طبق روال همیشگی مستقیماً به منزل حضرت زهرا(س) تشریف بردند و امر فرمودند که نوزاد را خدمت حضرت بیاورند و حضرت، زینب کبری(س) را حضرت در آغوش کشید و فرمود نامش چه نهادهاید عرض کردند ما از شما سبقت نمیجوییم و منتظر بودیم تا شما بیایید و نام او را تعیین کنید؛ پیامبر(ص) نیز فرمود من نیز از خدایم سبقت نمیگیرم بنابراین جبرئیل نازل شد و عرض کرد یا رسولالله(ص) خداوند سلامت میرساند و قدم نورسیده را تبریک میگوید و میفرماید ما نام این نوزاد را در لوح محفوظ زینب(س) نام گذاشتیم شما نیز نام او را زینب قرار دهید.
شریکةالحسین(ع)؛ لقب بر حق حضرت زینب(س)
مهدیپور گفت: در ادامه حضرت رسول(ص) گریه کرد و فرمود به جهت حوادثی که برای این دخترم روی خواهد داد ولذا حضرت زینب(س) در تمام این جهات با امام حسین(ع) سهیم و شریک بودند و به حق او را شریکةالحسین(ع) نام نهادند.
استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه فضائل حضرت زینب(س) بسیار بیشتر از آن است که بتوان بیان کرد، گفت: یکی از مهمترین فضائل آن حضرت این است که ایشان نائب خاص امام حسین(ع) بود به طوری که در روز عاشورا امام حسین(ع) به فرزندش امام سجاد(ع) فرمودند از اینجا تا شام و از شام تا مدینه هر چیزی از شما بپرسند از زبان عمهات زینب(س) جواب بده لذا وقتی که یزید به امام سجاد(ع) گفت که آیا میخواهید در شام بمانید تا ما امکانات فراهم کنیم و اگر میخواهید به مدینه بازگردید وسایل سفر را فراهم کنیم، امام فرمود باید از عمهام بپرسم لذا بعد از دیدار با عمه بزرگوارشان زینب کبری(س) فرمودند عمهام میگوید ما هنوز برای امام حسین(ع) گریه نکردهایم و لذا باید مجلس عزاداری بگیریم که سرانجام کاخ یزید را برای عزای امام حسین(ع) مهیا کردند و تمام زنهایی که قبلاً با دستهای حنابسته و رقص کنان به استقبال زینب(س) آمده بودند، شال عزا بر دوش برای عرض تسلیت خدمت بی بی آمدند.
حضرت زینب(س)، نائب خاص امام حسین(ع) بعد از واقعه عاشورا بود
وی اظهار کرد: امام حسین(ع) در ظهر عاشورا زمانی که خواست نبرد کند، امر کرد که همه به حضرت زینب(س) اقتدا کنند زیرا این برای حفظ حریم امام زمانشان یعنی امام سجاد(ع) بعد از امام حسین(ع) بود.
این پژوهشگر دینی برجسته کشورمان به خطبههای حضرت زینب(س) بعد از واقعه عاشورا اشاره کرد و گفت: خطبههای حضرت زینب(س) که در تاریخ بی نظیر است فقط با خطبههای مادرش حضرت زهرا(س) قابل مقایسه است ولی نکته ظریفی که در خطبه کوفه است این است که در آن زمان تلاش و سروصدا زیادی میکردند تا حضرت زینب(س) نتواند حرف بزند اما به یکبار حضرت زینب(س) فرمود اسکتوا یعنی ساکت شوید و همه ساکت شدند بهطوریکه در تاریخ آمده است تنها صدای نفسها شنیده میشد و حتی زنجیرهای شترها هم از صدا افتاد یعنی حضرت از ولایت تکوینی خود استفاده کرد تا حتی جمادات نیز ساکت شدند و توانستند خطبه بلیغ خود را در یک فضای آرام و ساکتی بیان کنند.
استاد حوزه علمیه قم همچنین، به جمله تاریخی حضرت زینب(س) درباره توصیف واقعه عاشورا اشاره کرد و گفت: زمانی که ابن زبان از حضرت زینب(س) پرسید که کار خدا را در رابطه با برادرت چگونه یافتید؟ حضرت در یک جمله فرمود «ما رأیت الا جمیلا» جز نیکی از خداوند خودم نیافتم و بعد فرمودند اینها کسانی بودند که شهادت برای آنان نوشته شده بود لذا به شهادتگاه خود رفتند و آنچه سرنوشت آنها بود با آن روبهرو شدند.
وی با اشاره به فرمایش امام حسین(ع) در روز عاشورا به حضرت زینب(س) عنوان کرد: در این روز امام حسین(ع) فرمود خواهرم در قنوت نماز وتر من را فراموش نکن. امام حسین(ع) امام و حجت خدا بر روی زمین است اما زینب کبری(س) جایگاهی دارد که امام حسین(ع) از او طلب دعا در قنوت نماز وتر میکند و شاهد عظمت این برنامه آن است که در شب شام غریبان حضرت زینب(س) نماز شب خواند.
حتی اعمال مستحب حضرت زینب(س) در شب عاشورا ترک نشد
مهدیپور اظهار کرد: در شب یازدهم محرم حضرت زینب کبری(س) در آن خیمههای نیمه سوخته، نماز شب میخواند؛ اگر نماز روزانه بخواند هیچ شرایطی اجازه نمیدهد که انسان نمازش قضا شود اما نماز شب، نماز مستحبی است؛ کسی که حداقل 6 برادرش در یک روز به شهادت رسیده است آن هم برداری مانند حسین(ع) و عباس(ع) و دو فرزندش در روز عاشورا به شهادت رسیدهاند و علاوه بر آن 2 فرزندش و در عرض یک روز داغ 17 جوان بنی هاشم را دیده است، نماز شبش تعطیل نمیشود.
مهدیپور اظهار کرد: روایت از امام سجاد(ع) است که فرمود در شب یازدهم دیدم عمهام نماز شب را نشسته میخواند پرسیدم چرا فرمود بهدلیل اینکه در طول روز بسیار دویدم تا بچهها را از خیمههای آتش گرفته نجات دهم لذا دیگر در زانوهایم طاقت نمانده که ایستاده نماز بخوانم.
پیشبینی حضرت از اهتزاز پرچم امام حسین(ع) تا قیامت
این پژوهشگر دینی ادامه داد: صبح روز یازدهم وقتی گذر اسرا از قتلگاه بود حضرت زینب(س) متوجه شد که امام سجاد(ع) بر فراز شتر مانند آدمی است که در حال قبضه روح است لذا به طرف او آمد و پرسید چرا شا این کار را انجام میدهید و زمانی که اینگونه رفتار کنید من چگونه زنان و دختران داغ دیده را آرام کنم، امام سجاد(ع) فرمود اینان کشتههای خود را دفن کردهاند اما کشتههای ما را بر روی خاک رها کردهاند گویی که ما را مسلمان نمیدانند لذا در اینجا بود که حضرت زینب(س) امام زمان خود یعنی امام سجاد(ع) را تسلی داد که اینگونه نمیماند و به زودی دوستان اهل بیت(ع) میآیند و اینها را دفن میکنند و آنگاه بر روی مزار پدرت پرچمی نصب میکنند که تا قیامت در اهتزاز خواهد بود و امروز مشاهده میکنیم که بعد از 1400 سال هنوز آن پرچم بر فراز گنبد امام حسین(ع) در اهتزاز است.
اشاره به ارتحال آن بانو
وی در ادامه به چگونگی ارتحال حضرت زینب(س) اشاره کرد و گفت: ارتحال این بانوی بزرگوار در زینبیه و به اصطلاح آن زمان غوطه دمشق بود. حضرت عبدالله جعفر، همسر حضرت زینب(س) بسیار دست و دلباز بود به طوری که هرگز سائلی را دست خالی بر نمیگردانید.
مهدیپور اضافه کرد: بعد از واقعه عاشورا در مدینه خشکسالی شد و در نتیجه ارزاق عمومی مردم کم شد لذا عبدالله هرچه داشت به فقرا بخشید و دستش خالی شد و به حضرت زینب(س) عرض کرد که من نمیتوانم سائلی را دست خالی از خانه خود برگردانیم پس از مدینه کوچ کنیم و جایی رویم که کسی ما را نشناسد و من در غوطه دمشق مزرعهای داریم و به آنجا مهاجرت کنیم تا از این اوضاع رهایی یابیم لذا به آنجا رفتند که در آنجا حضرت زینب(س) فوت کرد.
وی خاطرنشان کرد: وفات بی بی در 15 رجب سال 62 هجری قمری بوده است یعنی در اول 61 حادثه کربلا رخ داده و حدود یک سال و نیم بعد از حادثه عاشورا ارتحال حضرت زینب(س) رخ داده است و امروزه متأسفانه مشاهده میکنیم که چگونه مزار آن بانوی بزرگوار در غوطه دمشق مورد آماج حملههای تکفیریها قرار میگیرد.
خروج مسلمانان از شعب ابی طالب در 15 رجب رخ داد
استاد حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به خروج اهل بیت(ع) از شعب ابیطالب در روز 15 رجب عنوان کرد: حدود 3 سال حضرت رسول(ص) و حضرت خدیجه(س) در درها ی که به شعب ابیطالب مشهور است، در محاصره بودند و در نیمه رجب آن سال توانستند از این محاصره خارج شود.
وی اظهار کرد: مشرکان قریش برای اینکه پیامبر(ص) و مسلمانان را در تنگنا قرار دهند، عهدنامهای نوشتند و امضا کردند که بر طبق آن باید قریش ارتباط خود را با حضرت محمد(ص) و طرفدارانش قطع کنند و با آنها زناشویی و معامله نکنند. درهمه پیش آمدها با دشمنان اسلام هم دست شوند و این عهدنامه را در داخل کعبه آویختند و سوگند خوردند متن آن را رعایت کنند.
مهدیپور اضافه کرد: ابو طالب حامی پیامبر(ص) از فرزندان هاشم و مطلب خواست تا در درهای که به نام شعب ابی طالب است ساکن شوند و از بت پرستان دور شوند. مسلمانان در آنجا در زیر سایبانها زندگی تازه را آغاز کردند و برای جلوگیری از حمله ناگهانی آنها برجهای مراقبتی ساختند و این محاصره سخت سه سال طول کشید.
این پژوهشگر دینی برجسته کشورمان بیان کرد: تنها در ماههای حرام(رجب، محرم، ذیقعده و ذیحجه) پیامبر(ص) و مسلمانان از شعب برای تبلیغ دین و خرید اندکی آذوقه خارج میشدند ولی کفار به خصوص ابولهب اجناس را میخریدند و یا دستور میدادند که آنها را گران کنند تا مسلمانان نتوانند چیزی خریداری کنند و گرسنگی و سختی به حد نهایت رسید، اما مسلمانان استقامت خود را از دست ندادند.
وی گفت: روزی از طریق وحی پیامبر(ص) خبردار شد که عهد نامه را موریانهها خوردهاند و جز کلمه «بسمک اللهم » چیزی باقی نمانده، این مطلب را ابوطالب در جمع مشرکان گفت و وقتی رفتند و تحقیق کردند به صدق گفتار پیامبر پی بردند و دست از محاصره کشیدند که این اتفاق در 15 رجب رخ داد لذا این روز را میتوان روز به ثمر رسیدن استقامت مسلمانان صدر اسلام در مقابل سختیها به خصوص تحریمهای اقتصادی و اجتماعی دانست.
اشاره به داستان تغییر قبله مسلمانان
وی به داستان تغییر قبله مسلمانان اشاره کرد و گفت: کعبه از ابتدای رسالت پیامبر(ص) قبله بوده است ولی مدتی برای امتحان بیتالمقدس به عنوان قبله معرفی شده بود به طوری که رسولالله(ص) وقتی در مکه بود همانجا به طرف کعبه نماز میخواند مگر اینکه به غار حرا میرفت که وقتی آنجا میایستاد دقیقاً رو به کعبه و بیتالمقدس بود و لذا هم بیتالمقدس مورد نظر بود و هم کعبه را در وسط قرار میداد و زمانی که در شهر مکه هم بود در مسجد الحرام جایی میایستاد که رو به کعبه باشد و ضمناً رو به بیت المقدس نیز باشد.
مهدیپور ادامه داد: حضرت رسول(ص) بعد از هجرت که به یثرب رفتند، در آنجا چارهای نبود لذا به طرف بیت المقدس نماز میخواند و دیگر نمیتوانست به سمت هر دو طرف نماز بخواند چون در دو جهت مخالف بود ولی حضرت همواره در انتظار وحی بود که خداوند منان قبله را به طرف کعبه باز گردد لذا قرآن از این مسئله تعبیر ظریفی دارد.
این پژوهشگر دینی برجسته کشورمان با اشاره به آیه 144 سوره بقره «قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّمَاء فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَیْثُ مَا کُنتُمْ فَوَلُّواْ وُجُوِهَکُمْ شَطْرَهُ وَإِنَّ الَّذِینَ أُوْتُواْ الْکِتَابَ لَیَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ وَمَا اللّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا یَعْمَلُونَ؛ ما [به هر سو] گردانیدن رویت در آسمان را نیک مىبینیم پس [باش تا] تو را به قبلهاى که بدان خشنود شوى برگردانیم پس روى خود را به سوى مسجدالحرام کن و هر جا بودید روى خود را به سوى آن بگردانید در حقیقت اهل کتاب نیک مىدانند که این [تغییر قبله] از جانب پروردگارشان [بجا و] درست است و خدا از آنچه مىکنند غافل نیست»، گفت: خداوند در این آیه میفرماید ما میبینیم که به آسمان نگاه میکنی و منتظر هستی.
مسجد ذو قبله؛ مسجدی با دو محراب در مدینه
وی با بیان اینکه این حادثه در روز 15 رجب سال دوم هجرت اتفاق افتاد، گفت: پیامبر(ص) در نماز ظهر و در مسجدی که به نام مسجد بنی سالم که اکنون به مسجد ذو قبله معروف شده است، بود که این آیه بر او نازل شده است لذا امروز مشاهده میکنیم که این مسجد دارای دو محراب است یکی به سوی کعبه و دیگری دقیقاً بر عکس به طرف بیتالمقدس است.
مهدیپور تقارن تغییر قبله مسلمانان با میلاد حضرت امیرالمؤمنین(ع) را معنادار و فرخنده دانست و گفت: همه میدانیم که حضرت علی(ع) در 13 رجب و در کعبه متولد شد و فاطمه بنت اسد در طی روزهای 13 تا 15 رجب میهمان خدا در کعبه بود و در روز 15 رجب از کعبه بیرون آمد و تصادفاً این روز مصادف با تغییر مسلمانان شد یعنی به برکت میلاد مسعود امیرالمؤمنین در کعبه، کعبه قبله مسلمانان عالم شد.
