تبیین لذت‌های مستتر در روزه/ ساعت بیولوژیک بدن در روزه‌داری تنظیم می‌شود

پروفسور سیدضیاءالدین تابعی، مدیر گروه اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، به تشریح فوائد روزه‌داری در ابعاد سلامت جسمی و معنوی پرداخت و گفت: انسان اساساً باید در زندگی خود لذت معقول داشته باشد و از آنجا که دین اسلام کامل‌ترین دین آسمانی است، خداوند تمام نیازهای او را در احکام این دین دیده است.

فلسفه روزه در لذت بردن است
وی، فلسفه روزه را در لذت بردن دانست و افزود: روزه دارای چندین نوع لذت جسمی، روانی، معرفتی و عشق و عاشقی با خالق هستی است.
تابعی با بیان اینکه نخستین لذت روزه‌داری، یک لذت معمولی و همان لذت جسمانی است که در روزه مستتر است، گفت: بر عکس آنچه که مردم تصور می‌کنند که اگر روزه بگیرند لذت خوردن و آشامیدن را از دست می‌دهند، این لذت در روزه‌داری بسیار بیشتر می‌شود و در هنگام افطار به خوبی می‌توان آن را حس کرد.

اشاره به فواید روزه‌داری در بعد سلامت جسمانی
این متخصص پاتولوژی بالینی و تشریحی عنوان کرد: از تمام این‌ها گذشته، فواید روزه‌داری مستقیماً به جسم و بدن انسان باز می‌گردد چون بدن شروع به تنظیم کردن خود می‌کند؛ در بدن یک ساعت بیولوژیک وجود دارد که بر اساس نور و تاریکی خود را تنظیم می‌کند و در واقع فرماندهی کل فعالیت‌های فیزیولوژیکی بدن را به عهده دارد و اگر این مرکز فرماندهی نسبت به پدیده بیرونی همزمان تنظیم نشود، هورمون‌هایی که برای کارهای فکری و بدنی لازم است، جایشان عوض می‌شود چنانچه مشاهده می‌کنیم برخی اوقات که چنین اتفاقی می‌افتد دانشجو به جای اینکه سر کلاس هوشیار باشد، به خواب می‌رود.
وی ادامه داد: بنابراین یکی از فواید روزه‌داری این است که زمان و ساعت بیولوژیک بدن ما را تنظیم می‌کند تا سیستم بدنی ما به این مسئله در طول سال عادت کند چنانچه ما در طول سال 3 ماه روزه‌داری داریم، یک ماه روزه واجب و 2 ماه روزه مستحب و اگر  در 30 روز پشت سر هم و 2 ماه دیگر، ساعت بیولوژیک بدن ما تنظیم شد، در 9 ماه دیگر سال هم سیستم بدن عادت کرده و تنظیم می‌شود.

تأمین سلامت بیولوژیک بدن به دلیل تنظیم‌ ساعت‌های خواب و بیداری در رمضان
تابعی خاطرنشان کرد: این نوع تنظیم در خواب و بیداری و همچنین تغذیه انسان، متابولیسم بدن را طوری تنظیم می‌کند تا سلامت بیولوژیک را حفظ کند.
این استاد رشته‌ هماپاتولوژی با اشاره به ساعت‌های خواب و بیداری در ماه رمضان به ویژه در سحرگاهان اظهار کرد: کسانی که فعالیت‌های متابولیک خود را بر اساس ساعت خواب و بیداری تنظیم می‌کنند، پدیده‌های آماس در آن‌ها متعادل است.

در لذت روانی روزه، سلامت کل بدن تنظیم می‌شود
وی با بیان اینکه در لذت روانی روزه، سلامت کل بدن تنظیم می‌شود، گفت: سومین لذت روزه‌داری تقویت اراده است.  وقتی که انسان کار روتینی را بخواهد تکرار کند، نیاز به اراده قوی دارد که خود چیز کمی نیست به عنوان مثال وقتی که یک فرد سیگاری به مدت 12 ساعت سیگار نمی‌کشد، از این اراده خود احساس لذت می‌کند.

منظور از تقوا، تقویت اراده انسان جهت پرهیز از گناه است
تابعی با تأکید بر اینکه لذت اراده برای سازندگی‌های روانی انسان مؤثر است و به همین دلیل در قرآن کریم به این بحث تأکید می‌شود که برای این روزه را برای همه مردم گفتیم که اراده آنان تقویت شود، گفت: خداوند در آیه 183 سوره بقره می‌فرماید «... کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ؛ ... روزه بر شما مقرر شده است همان گونه که بر کسانى که پیش از شما [بودند] مقرر شده بود باشد که پرهیزگارى کنید» برخی می‌گویند در این آیه منظور از تقوا خداترسی و پرهیزگاری است در حالی که منظور تقویت اراده انسان است که کار خلاف را انجام ندهد.
مدیر گروه اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: کسی که اراده دارد، می‌تواند مشکلات درونی خود را حفظ کند و تقوا پیشه کند مانند اینکه تقوای کلامی داشته باشد و از غیبت و دروغ بپرهیزد و تمام این‌ها در روزه‌داری وجود دارد.
وی بیان کرد: لذت چهارم روزه‌داری مترادف با تقویت اراده است و آن لذتی است که به انسان دست می‌دهد چون خداوند دستور داده که روزه بگیرید و او دوست دارد، پس ما نیز به دلیل اینکه خداوند دوست دارد، به فرمان او عمل می‌کنیم و از این کار لذت می‌بریم.

در لذت روانی روزه، سلامت کل بدن تنظیم می‌شود
تابعی ادامه داد: اینکه خداوند فرموده است زمانی که روزه هستیم در واقع میهمان او هستیم و ماه رمضان، ماه میهمانی خداست برای همین است زیرا ما زمانی که کسی را دوست داریم به میهمانی او می‌رویم و خود را برای میهمانی او مهیا می‌کنیم و در این میهمانی غذای لذید انسان روزه‌دار، غذای معنوی است چنانچه شاعران چون حافظ و مولوی به این مسئله پرداخته‌اند به عنوان مثال  حافظ شراب روحانی خداوند را در روزه‌داری می‌بیند.
این متخصص پاتولوژی بالینی و تشریحی ابراز کرد: برخی به غلط گمان می‌کنند که روزه باعث کاهش قند خون انسان می‌شود و قدرت فکری او را از کار می‌اندازد و مخصوصاً برای دانشجویان خوب نیست،‌ در حالی که حالت بی‌ حالی موقتی که به دست می‌آید در اصل موجب می‌شود تا دریچه‌هایی از معرفت در ذهن افراد گشوده شود که این دریچه‌ها در زمانی که شکم پر است، باز نمی‌شود به خصوص هنگام افطار و یا سحرگاهان این قضیه بیشتر اتفاق می‌افتد.