گناه؛ عامل تمام بلاها و کمبود رزق/ناامیدی از رحمت الهی، گناه کبیره است
گروه اجتماعی: با بررسی آیات و روایات متوجه میشویم که چون خدا خیر مطلق است و هیچگاه شری از او صادر نمیشود و اراده نکرده که کسی دچار مشکل باشد و یا گرفتار شود، لذا عامل گرفتاریها طبق آیه ۳۰ سوره شوری خود انسانها میباشند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، یکی از سؤالات بشر همواره این بوده است که مشکلات و گرفتاریهایی که برایمان پیش میآید آیا خداوند سبحان خواسته و تقدیر الهی است و یا عامل دیگری دارد.
با بررسی آیات و روایات متوجه میشویم که چون خدا خیر مطلق است و هیچگاه شری از او صادر نمیشود و اراده نکرده که کسی دچار مشکل باشد و یا گرفتار شود، لذا عامل گرفتاریها طبق آیه 30 سوره شوری خود انسانها میباشند.
علی(ع) در تفسیر آیه مذکور فرمود: از گناهان اجتناب کنید که تمام بلاها و کمبود روزی بهواسطه گناه است، حتی خراش برداشتن بدن، زمین خوردن و مصیبتهای دیگر نیز عاملش خود انسان است.
خداوند متعال در آیه 30 سوره شورای در این رابطه فرموده است: «وَمَا أَصَابَکُم مِّن مُّصِیبَةٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ وَیَعْفُو عَن کَثِیرٍ؛ و هر [گونه] مصیبتى به شما برسد به سبب دستاورد خود شماست و [خدا] از بسیارى درمیگذرد».
گناهان کبیره از زبان امام صادق(ع)
عمرو بن عبید خدمت امام صادق(ع) رفت و آیه 32 سوره نجم را خواند که «الَّذِینَ یَجْتَنِبُونَ کَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّکَ وَاسِعُ الْمَغْفِرَةِ هُوَ أَعْلَمُ بِکُمْ إِذْ أَنشَأَکُم مِّنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنتُمْ أَجِنَّةٌ فِی بُطُونِ أُمَّهَاتِکُمْ فَلَا تُزَکُّوا أَنفُسَکُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى؛ آنان که از گناهان بزرگ و زشتکاریها جز لغزشهاى کوچک خوددارى میورزند پروردگارت [نسبت به آنها] فراخ آمرزش است وى از آن دم که شما را از زمین پدید آورد و از همانگاه که در شکمهاى مادرانتان [در زهدان] نهفته بودید به [حال] شما داناتر است پس خودتان را پاک مشمارید او به [حال] کسىکه پرهیزگارى نموده داناتر است».
سپس عمرو تا کلمه فواحش را خواند، ساکت شد، حضرت فرمود چرا ساکت شدی؟ عرض کرد دوست دارم گناهان کبیره را از قرآن کریم بشناسیم، امام فرمود: بلی ای عمر! بزرگترین گناه شرک به خداست که خداوند در ایه 72 سوره مائده در این رابطه فرمود: «لَقَدْ کَفَرَ الَّذِینَ قَالُواْ إِنَّ اللّهَ هُوَ الْمَسِیحُ ابْنُ مَرْیَمَ وَقَالَ الْمَسِیحُ یَا بَنِی إِسْرَائِیلَ اعْبُدُواْ اللّهَ رَبِّی وَرَبَّکُمْ إِنَّهُ مَن یُشْرِکْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَیهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِینَ مِنْ أَنصَارٍ؛ کسانىکه گفتند خدا همان مسیح پسر مریم است قطعاً کافر شدهاند و حال آکه مسیح میگفت: اى فرزندان اسرائیل پروردگار من و پروردگار خودتان را بپرستید که هر کس به خدا شرک آورد قطعاً خدا بهشت را بر او حرام ساخته و جایگاهش آتش است و براى ستمکاران یاورانى نیست».
هرکه به خدا شرک بورزد خداوند بدنش را بر بهشت حرام میکند و جاهایش آتش است، همچنین، یاس و ناامیدی از رحمت خداوند سبحان از گناهان کبیره است چنانکه خداوند متعال در آیه 87 سوره یوسف فرمود: «یَا بَنِیَّ اذْهَبُواْ فَتَحَسَّسُواْ مِن یُوسُفَ وَأَخِیهِ وَلاَ تَیْأَسُواْ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِنَّهُ لاَ یَیْأَسُ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ؛ اى پسران من بروید و از یوسف و برادرش جستوجو کنید و از رحمت خدا نومید مباشید زیرا جز گروه کافران کسى از رحمت خدا نومید نمیشود».
همچنین بنا بر آیه 994 سوره اعراف ایمن بودن از مکر الهی، عاق والدین، کشتن نفس مؤمن، نسبت دادن زنا به زن پاکدامن، خوردن مال یتیم، فرار از جهاد و خوردن مال ربا از گناهان کبیره بهشمار میروند.
همچنین بنا بر آیات قرآن خوردن مال ربا، سحر و جادو، زنا و فاحشه کردن، سوگند دروغ، کینه مؤمن را در دل گرفتن، ندادن زکات، شهادت دروغ، مخفی کردن شهادت، شرابخواری، قماربازی، ترک عمدی نماز، شکستن پیمان، قطع رحم نیز از دیگر موارد گناهان کبیره است.
حجتالاسلام برزگر، از کارشناسان مذهبی، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا گفت: برخی از گناهان را گناه حقالهی مینامند، و برخی از گناهان، گناهانی است که در راستای مخالفت با امر خدا به مخلوقات خداوند سبحان ظلم شده و حق بندگان هم تضییع شده که به آن گناهان حقالناسی میگویند.
وی، افزود: اگر شخصی آبروی کسی را برده، تهمتی به شخصی زده، حقی از کسی برده، به شخصی بدهکار است و بدهی خود را نمیدهد به اینها گناهان حقالناسی میگویند.
برزگر، ادامه داد: از بخشی روایات استفاده شده است که، خداوند فقط آن گناهانی را میبخشد که حقالله باشد، اما بخشش گناهان حقالناسی منوط به بخشش صاحب حق است.
این کارشناس مذهبی، تصریح کرد: در یک حدیث قدسی آمده است که خداوند قسم میخورد؛ به عزت و جلالم از حق خودم میگذرم و بندگانم را اگر نافرمانی در حق من کرده باشند میبخشم اما حق بندگانم را نمیبخشم، او باید از آن شخص که به او ظلم شده حلیت بگیرد.
وی، با طرح این سؤال که ما امیدواریم خداوند گناهان حقالهی ما را میبخشد اما گناهان حقالناسیمان را چه کنیم؟، خاطرنشان کرد: خداوند میگوید: برعهده ماست که اگر کسی حقی به گردن ما دارد، باید کوشش کنیم این دین را از گردن خودمان برداریم.
برزگر، عنوان کرد: در آیات متعدد و روایات فراوانی داریم که اگر بین حقالناس و حقالله سؤال میشد، حقالناس مقدر بر حقالله است، بهعنوان مثال اگر شخصی حج بر او واجب شده و از طرف دیگر حقی به مردم بدهکار و مدیون شخصی است، اینجا دو حق با هم تعارض دارد، آن شخص میگوید اول حق من را بده و بعد به مکه برو، از آن طرف هم حقالله میگوید که به مکه برو، حالا اینجا حقالله مقدم است یا حقالناس؟
این کارشناس مذهبی، افزود: فقها در این رابطه میگویند اگر حقالناسی که به گردن شخص است، مدتدار است و تا زمان بازپرداخت بدهی خود زمان دارد میتواند با پولی که در دست دارد حقالله را مقدم بدارد، اما اگر طلبکار؛ طلب خود را بخواهد در اینجا فقها میگویند؛ ابتدا باید بدهی خود که حقالناس است را بدهد، لذا اینجا خداوند حق مردم را بر حق خودش مقدم میدارد.
وی، بیان کرد: ما در بزرگترین سوره قرآن و در بزرگترین آیه قرآن کریم، یعنی آیه 282 سوره مبارکه بقره، داریم که«لِّلَّهِ ما فِی السَّمَاواتِ وَمَا فِی الأَرْضِ وَإِن تُبْدُواْ مَا فِی أَنفُسِکُمْ أَوْ تُخْفُوهُ یُحَاسِبْکُم بِهِ اللّهُ فَیَغْفِرُ لِمَن یَشَاءُ وَیُعَذِّبُ مَن یَشَاءُ وَاللّهُ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ؛ آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آنِ خداست. و اگر آنچه در دلهاى خود دارید، آشکار یا پنهان کنید، خداوند شما را به آن محاسبه مىکند؛ آنگاه هر که را بخواهد میبخشد، و هر که را بخواهد عذاب میکند و خداوند بر هر چیزى تواناست».
برزگر، اذعان کرد: این آیه فقط در رابطه با حقالناس و دِین است، برخی از فقها میگویند 18 حکم حقوقی از این آیه میتوان استخراج کرد.
این کارشناس مذهبی، ادامه داد: یکی از مباحثی که در این آیه آمده است، بحث معامله است، و در این رابطه میگوید: اگر یک معامله منعقد شد، آن شخص که بدهکار است باید بعداً پول را بیاورد و بدهد، میفرماید: «فکتوبوهو»؛ یعنی نوشته شود، امر است واجب است که نوشته شود و بعد میفرماید باید یک کاسب عادلنامه را بنویسد و بعد میگوید باید حتماً دو تا شاهد عادل بر این دِین شهادت بدهند که این آقا بدهکار شده و متعهد شده که در این مدت بدهی خود را بپردازد و بعد میفرماید، اگر دو شاهد مرد نبود، یک شاهد مرد و دو شاهد زن بیاورید، بعد میفرماید آن شخص بدهکار باید اعلام کند و بنویسد و اگر آن شخص بدهکار ناتوان است حتماً ولی او باید بنویسد، بعد میفرماید اگر مسئله به دادگاه کشیده شد حتماً واجب است شاهدها حضور پیدا کنند.
وی، تأکید کرد: این 18 دستور فقط در رابطه با معامله و حقالناس است که این دلیل بر اهمیت حقالناس است که باید نسبت به حقوق مردم دقیق و حساس باشیم.
