صبر انسان را به صراط مستقیم هدایت میکند
گروه اندیشه: عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان گفت: کنترل روند زندگی یکی از آثار صبر است، زیرا یکی از اهرمهایی که میتواند انسان را در زندگی از نقطه مبدأ تا رسیدن به مقصد کنترل کند و بر صراط مستقیم ببرد، صبر است.
محمدرضا ستودهنیا، عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان در گفتو گو با خبرگزاری بین المللی قرآن (ایکنا) از اصفهان، اظهار کرد: صبر در لغت عربی معانی متفاوتی دارد که یک معنی آن «حبس» است و وقتی که انسان صبر میکند، یعنی خود و یا نفسش را در حبس قرار میدهد و بهگونهای به خودش القا میکند که در برابر مسئلهای ناملایم از خود پایداری نشان دهد.
وی با بیان اینکه یکی دیگر از معانی صبر در لغت به یک نوع سنگ اطلاق می شود که شاید وجه تسمیه صبر نیز به این دلیل باشد که همانند سنگ قدرت پایداری زیادی دارد، افزود: واژه «صبیر» نیز به معنای کفیل، به کسی اطلاق میشود که مداومت میکند بر کفالت برکسی و تحمل میکند که امور انسان دیگری را اداره کند.
استاد علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان بیان کرد: از کلمات قرآنی در باب صبر میتوان اینگونه استنباط کرد که صبر ریشه در تحمل و پایداری برکار و یا چیزی دارد که همین معنا در قرآن به صورت متعدد استفاده شده و تاکید بر پایداری انسان بر آن چیزی که شاید مطابق میلش نباشد، شده است.
ستودهنیا با اشاره به اینکه در احادیث و تعالیم دینی برای صبر انواع و جهتهای مختلفی در نظر گفته شده است که یکی از این جهتها صبر برگناه است، گفت: صبر بر گناه یعنی اینکه انسان تحمل کند که گناه نکند، زیرا گناه کردن یک جاذبه ای دارد و این جاذبه انسان را به طرف گناه میکشاند.
وی افزود: علاوه بر نفس انسان که مشتاق است برگناه کردن، شیطان و سایر عوامل بیرون بر نفس انسان هم میتواند کمک کند به جذابیتهایی که در اشیاء خارجی موجود است و وسوسههایی که در نفس انسان او را سمت گناه سوق بدهد و برهمین اساس اگر کسی خودش را بتواند کنترل و منع کند از گناه، این انسان صبر کرده است.
استاد علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان تصریح کرد: صبر درگناه بسیار ارزشمند است، زیرا صبر یک ویژگی ارزشی در انسانهاست که البته کار بسیار سختی است، در روایات نیز داریم که صبر برگناه مهم تر است از اینکه انسان طاعتی را انجام دهد.
ستوده نیا در همین رابطه با آیه 31 سوره نساء «إِن تَجْتَنِبُواْ کَبَآئِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُکَفِّرْ عَنکُمْ سَیِّئَاتِکُمْ وَنُدْخِلْکُم مُّدْخَلًا کَرِیمًا»، اشاره کرد و گفت: خداوند در این آیه می فرمایند که «اگر از گناهان بزرگى که از آنها نهى شدهاید دورى گزینید بدیهاى شما را از شما مىزدائیم و شما را در جایگاهى ارجمند درمیآوریم» و این یعنی اینکه جایزه صبر در مقابل معصیت، برچیده شدن گناهان صغیره است.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان بیان کرد: یکی دیگر از جهات و انواع صبر، صبر در طاعت است و این یعنی اینکه انسان باید اطاعت و عبادت خدا را انجام دهد و بندگی کند و این نیز کار سختی است که انسان در طول عمر خود بتواند بهگونهای حرکت کند تا آن عواملی را که خداوند در دین و شریعت قرار داده است، آنها را اجرایی کند.
وی در این زمینه ادامه داد: اقامه نماز صبر میخواهد که انسان در وقت خودش و اوقات خاص، نماز را بهگونهای که شایسته است انجام دهد و یا رفتن به حج، پرداخت خمس، زکات و انفاق نیاز به صبر عجیبی دارند، چون ممکن است یک انسان سال ها کار کرده و زحمت کشیده است و مالی را برای خودش پسانداز کرده و حالا که به جایی رسیده باید زکات و خمس آن را پرداخت کند، برایش کار سختی باشد و برهمین اساس باید بتواند خودش را متقاعد کرده که مالش را در راه خدا صرف کند.
ستودهنیا با بیان اینکه صبر بر بلا و مصیبت نیز یکی دیگر از جهات و انواع صبر است که این جهت نیز مهم می باشد، گفت: از آثار اجتماعی صبر این است که انسان در زندگی تمرین کند تا بتواند این ویژگی را در خود ملکه و نهادینه کند و در برابر بلاهایی که به او می رسد، صبر داشته باشد و کفر نگوید.
وی افزود: در سیره و رفتار ائمه(ع) و پیامبران ویژگی صبر بر بلا و مصیبت بسیار ظاهر است، در قرآن خدا پیامبرانی را به خاطر اینکه صبور بوده اند و صبر بر بلا و مصیبت داشته اند، ستوده است که نمونه بارز آن صبر حضرت ایوب(ع) و پیامبر اکرم(ص) است که بسیار صبر بر بلا و مصیبت داشتهاند.
وی با بیان اینکه در یک جمعبندی کلی میتوان گفت، صبر بر معصیت یک عامل بازدارنده است که انسان را از ارتکاب گناه و تبهکاری در امان نگه می دارد، گفت: صبر بر طاعت نیز یک ویژگی و یک اهرم پیش روانه است که انسان را به جلو می برد تا بندگی و خالص شدن را تمرین کند و صبر برمصیبت نیز یک عامل پیشگیری است تا بتواند در مواجه با ناملایمات خودش را کنترل کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان در ادامه به آثار صبر اشاره کرد و گفت: کنترل روند زندگی یکی از آثار صبر است، زیرا یکی از اهرم هایی که می تواند انسان را در زندگی از نقطه مبدا تا رسیدن به مقصد کنترل کند و بر صراط مستقیم ببرد، صبر است.
وی گفت: انسانی که صبر بر بلا و ناملایمات نداشته باشد، نمیتواند خودش را کنترل کند، و برهمین اساس در سیر حرکت زندگی خود تصمیمهایی عجولانه می گیرد که این میتواند به زندگی فردی وا جتماعی او ضرر بزند.
ستودهنیا با بیان اینکه عدم رعایت انواع و جهات صبر میتواند آسیبها و ضربه های جبران ناپذیری را متحمل زندگی فردی واجتماعی انسان بکند، تصریح کرد: مثلا اگر کسی برناملایمات و مصیبتهای زندگی صبر نکند، موضعی اتخاذ می کند و عکسالعملی نشان میدهد که شاید ناشایست باشد که تدوام آن وضع میتواند ضربهای به شخصیت او وارد کند که این میتواند حتی منجر به اختلاف و به هم خوردن وحدت جامعه شود.
