علم اصول فقه، علم دلیلشناسی است
گروه اندیشه: عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان اینکه علم اصول، علم دلیلشناسی و علم فقه، علم حکمشناسی است، گفت: این علم، منطق اجتهاد است به این معنا که نحوه استدلال برای رسیدن به حکم فقهی را به پژوهشگر حوزه فقه میآموزد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، حجتالاسلام و المسلمین رضا اسلامی، عضو هیئت علمی پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی امروز، 23 آبان در نشست علمی کاربردهای قواعد علم اصول در حل مسائل فقهی با تأکید بر قواعد استظهار، اظهار کرد: بحث از قواعد اصولی دو سمت و سو داشته و از پیوند آن ها میتوان به بحث قواعد استظهار پرداخت، یعنی ابتدا مشخص شود علم اصول چیست و چه جایگاهی دارد؟ و دوم اینکه چه ثمراتی بر علم اصول مترتب است؟
وی با تأکید بر این که علم اصول خطکش علم فقه است و در صورتی که مسلح به علم اصول نباشیم فقه ما نیز فقه نامنسجمی خواهد بود، افزود: در واقع جوابهای فقهی میبایست براساس قواعد مندرج در علم اصول باشد و همین قواعد است که فقه را قاعدهمند میکند.
عضو هیئت علمی پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان اینکه علم اصول، علم دلیلشناسی و علم فقه، علم حکمشناسی است، بیان کرد: این علم، منطق اجتهاد است به این معنا که نحوه استدلال برای رسیدن به حکم فقهی را به پژوهشگر حوزه فقه میآموزد.
وی با تأکید بر اهمیت ساختارشناسی علم اصول برای دانشپژوهان علم اصول، بیان کرد: این علم واجد بحث از سه چیز یعنی اصل دلیلیت، نحوه دلالت دلایل و در نهایت تعارض دلایل است، از اینرو مباحث الفاظ، ادله عقلیه، مباحث حجج، مباحث اصول عملیه و تعارض ادله از مهم ترین مباحث مربوط به این علم است که در ساختار فعلی آن وجود دارد.
حجتالاسلام اسلامی افزود: کارکرد علم اصول در تجزیه و تحلیل گفتارهای عمومی مردم، به کارگیری قواعد آن در علوم دیگر، تفسیر یک ایده و همچنین در ازریابی یک متن از برکات علم اصول است.
وی با تأکید بر اهمیت مبحث ظهورشناسی در علم اصول و اینکه منظور از ظهورشناسی دستیابی به قواعدی است که شناخت حکم را برای ما آسان کرده و در راه کشف ظهور به کار میآیند، گفت: در واقع این قواعد میخواهد کلام را به مرتبه ظهور برساند و تردد معنا را در موضوع مورد نظر برطرف سازد.
عضو هیئت علمی پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان اینکه در ظهورشناسی دو عنصر یعنی کشف ظهور و به حجیترساندن آن بنیان این بحث را تشکیل میدهد، تصریح کرد: مسائلی نظیر صدق عرفی، کشف اطلاق عموم، انصراف یا شبیه به آن مسائل مهمی است که کاربرد قواعد استظهار را روشن میسازد و از جمله مثالهای کاربردی که نشان از قوت چنین قواعدی در حل مسائل فقهی می باشد، تمرکز بر مسئله غنا است.
وی با بیان اینکه در شریعت، غنا حرام دانسته شده است، افزود: در این مسئله تمرکز مجتهد نخست بر این است که غنا در عرف بر چه چیزی صدق میکند و پس از آن توجه به این مسئله است که شارع چه قیودی برای غنا بودن یک صوت، به غنایی که از عرف جامعه فهم میشود، اضافه کرده است.
حجت الاسلام اسلامی با دعوت از پژوهشگران برای ورود جدی به عرصههای دانشهای وابسته به فقه، گفت: پژوهشگر تا زمانی که در استنباط از نصوص به خوبی با قواعدی نظیر قواعد استظهار آشنایی نداشته و به درستی از آن ها استفاده نکند، نمیتواند به استنباط و در نهایت استخراج حکم از نصوص نیز دست یابد.
