ضرورت بررسی تعدادی از روایات مجعول در تاریخ عاشورا

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجت‌الاسلام محمدهادی یوسفی‌غروی، استاد حوزه علمیه و کارشناس فقه، تاریخ و سیره در نشست علمی «اربعین و نقش آن در احیای نهضت امام حسین(ع)» که امروز، هشتم آذرماه در سالن همایش‌های بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد، با اشاره به برخی احادیث مجعول مرتبط با قیام اباعبدالله الحسین(ع) گفت: یکی از احادیث نبوی مشهور درباره امام حسین(ع) حدیث «حسین منی و انا من حسین(ع)» است که علاوه بر شیعیان در کتب مسانید اهل سنت نیز آمده است و جزو تاریخ‌نوشت‌های آنان نیز محسوب می‌شود.

این استاد و پژوهشگر تاریخ اسلام بر ضرورت بررسی تعدادی از روایات مجعول در تاریخ عاشورا تأکید کرد و افزود: در بسیاری از محافل و مجالس از این حدیث به عنوان نگاه خاص پیامبر(ص) به امام حسین(ع) یاد می‌شود در حالی که با مراجعه به احادیث و منابع روایی این‌ قبیل احادیث را در وصف برخی از صحابی همچون عمار یاسر نیز مشاهده می‌کنیم، لذا با اینکه این تعبیر بسیار بزرگ و ارزشمند است اما به حضرت اباعبدالله(ع) انحصار ندارد.

وی در ادامه با اشاره به عبارت رایج «الاسلام محمدی الحدوث و الحسینی البقاء» ابراز کرد: حاج شیخ محمدحسین کاشف الغطاء که شخصیتی ادیب نیز بود، در دو کتابچه‌هایش این عبارت را در مقام پاسخ به یکی از کارمندان گمرک بصره می‌گوید لذا این عبارت صرفا جمله‌ای زیبا و ادیبانه به شمار می‌رود که به تدریج به عنوان حدیث تلقی شده است، شهید مطهری نیز بارها بر حدیث نبودن این عبارت تأکید داشته‌اند و البته از اینگونه عبارات نیز کم نیست.

حجت‌الاسلام یوسفی‌غروی بیان کرد: همچنین عبارت «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» که آن را به امام صادق(ع) نسبت داده‌اند، نیز یکی دیگر از این عبارات است که به جهت مضمون زیبایش به مرور زمان به عنوان قال‌ الصادق(ع) تلقی شده است؛ از آن‌جایی که همت گویندگان و مادحان عموما بر ابکاء و حزن بوده، هیچ تمیزی بین روزهای دیگر قائل نمی‌شوند و در این خصوص رعایت حیثیت اجتماعی اهل بیت‌(ع) نادیده انگاشته می‌شود.

وی همچنین عبارت «ان کان دین محمد لم یستقیم الا بقتلی فیا سیوف خذینی» را یکی دیگر از این موارد برشمرد و اضافه کرد: در خصوص موضوع خرابه شام، سنگ زدن به اسرا و سر بر نیزه کردن امام تا شام و 40 منزل نیز علامت استفهام وجود دارد؛ همچنین چندین کلمه در مقتل امام حسین(ع) نیز جابجا شده و دارای اشکال جدی است همچون کلمه تور که نقطه آن افتاده و تبدیل به نور و سپس نوره شده است که لازمه آن غسل بوده و در نهایت کارکرد واژه به کلی تغییر کرده است.

این استاد حوزه علمیه در پایان اظهار کرد: در خصوص همراهی 84 نفر از اسرا در چهل منزل کوفه تا شام نیز ترید وجود دارد و طبق مستندات این تعداد 18 نفر به نظر می‌رسد، قافله‌ای اندک که تنها خانواده خود امام حسین(ع) را در بر می‌گیرد؛ همچنین عبارت «ما رأیت الا جمیلا» که به حضرت زینب(س) نسبت می‌دهند نیز از دیگر عباراتی است که در منابع پیش از لهوف یافت نمی‌شود.