حجتالاسلام واسطی تأکید کرد:
ضرورت تبدیل فقه شیعه به فقه تمدنی/ فقه ما قابلیت جهانیشدن دارد
گروه اندیشه: معاون تحقیقات مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام با تأکید بر اینکه باید به آیات و روایات با عینک فقه تمدنی نگاه کنیم، اظهار کرد: فقه ما از ظرفیت بالایی برخوردار بوده و قابلیت جهانیشدن را نیز دارد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجتالاسلام عبدالحمید واسطی، پژوهشگر و معاون تحقیقات مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام در همایش «تمدن نوین اسلامی» که صبح امروز، اول دیماه در تالار شیخ طبرسی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد، عنوان کرد: در ابتدا ایدهای برای گروههای مختلف در حوزههای تحقیقاتی به عنوان یک فرضیه اولیه مطرح میشود که پیگیری این ایدهها به طور خاص به فضای تمدن اسلامی کمک خواهد کرد.
وی ادامه داد: سه بخشی که زندگی ما را تحت تأثیر قرار دادهاند عبارتند از مدیریت زندگی جمعی، محیط رقابت و شبهه ناکارآمدی یعنی دقیقا جایی که دیگران محصول ارائه کردهاند و ما دچار مشکل هستیم که اگر به آن نپردازیم دچار یک دوگانگی بحرانساز ایجاد خواهیم شد زیرا افراد مؤمن در عمل در ساختارهای سکولار آموزشی، فرهنگی و اجتماعی زندگی میکنند از همین رو هدف تحصیل باید راهبرد برای فعال سازی کارآمدی دین باشد.
معاون تحقیقات مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام در ادامه اظهار کرد: در قسمت زیر ساختها، فعال سازی کارآمدی دین در قسمت اصلی قرار دارد لذا فرضیه این است که اگر تمدن نوین اسلامی بخواهد شکل بگیرد، باید در مقیاس تمدنی از آیات و روایات استنباط کنیم و لازمهاش این است که گزارههای دین این قابلیت را داشته باشد، لذا فرضیه این است که گزارههای دین این ظرفیت راهبردی و استراتژیک را دارند البته اثبات این فرضیه نیز در کتاب «نگرش سیستمی به دین» آمده است و با این فرضیه باید ببینیم چه محصولاتی را میتوانیم از آن استخراج کنیم.
وی با تأکید بر اینکه لازمه تمدنسازی، سیستمسازی است، ابراز کرد: تعریف تمدن به معنای زندگی جمعی در ساختارهای هم افزایی معرفتافزا است و رکن اصلی در فضای تمدن ساختارهای آن است؛ ساختارها نیز مجموعهای از سیستمها به شمار میروند، اظهار کرد: سیستم، مجموعه متغیرهایی است که ارتباط بهینه با یکدیگر برای تولید یک محصول برقرار میکنند و برقراری ارتباط در حقیقت جوهره اصلی سیستم است لذا برای تشخیص فرایند بهینه باید استراتژی که همان فرایند بهینه در یک سیستم است مورد توجه قرار گیرد؛ کار دین نیز تعریف این فرایند بهینه است.
حجتالاسلام واسطی با اشاره به روایت پیامبر اکرم(ص) مبنی بر اینکه «النظافه من الایمان، پاکیزگی از ایمان است»، ابراز کرد: این ادبیات، ادبیات فرایندی است که تابع اشخاص و زمان و مکان نیست و طبق سند چشمانداز، ایران اسلامی در افق 1404 باید تمیزترین کشور در منطقه باشد و یا روایت «الله الله فی نظم امرکم» از امیرالمومنین علی(ع) که بر نظم تأکید میکند، پس طبق آن ایران در افق 1404 باید منظمترین کشور در منطقه باشد.
وی با اشاره به ظرفیت بالای آیات و روایات تصریح کرد: از ماهاتیرمحمد، تئوریسین توسعه مالزی، گرچه بر توسعه یافتن بودن مالزی بین اندیشمندان اختلاف نظر وجود دارد، در هفت سخنرانی که در قاره دنیا داشته و تحت عنوان کتاب «اسلام، دانش، مسائل بینالمللی» به چاپ رسیده است در خصوص توسعه کشور مالزی با وجود آغاز دیرهنگامتر از سایر کشورهای اسلامی پرسیده میشود که در پاسخ میگوید: «ما مشاهده کردیم هرچه سختافزار و بودجه مصرف کنیم تا نیروی انسانی ماهر در اختیار نداشته باشیم همه آنها تلف خواهد شد لذا اولویت را بر روی مهارت سازی نیروی انسانی گذارده و با تکنیک دلفی به آنها وزن دادیم که بالاترین وزن به واسطه تشخیص نخبگانی بر روی نظم آمد»
این پژوهشگر و استاد دانشگاه ادامه داد: از این رو نظمی که در کشور مالزی وجود دارد برتر از حتی کشورهایی همچون کانادا است؛ بنابراین مقوله نظم که در روایات نیز بدان اشاره شده شاید در نظر ما امری پیش پا افتاده به نظر آید اما در عمل، اثری همچون انرژی هستهای دارد.
وی در پایان اضافه کرد: ما باید روایات خودمان را باور کنیم و با کلیدواژه فقه تمدنی به آنها نگاه شود؛ بنابراین ضروری است فقه خود را به فقه تمدنی که قابلیت جهانیشدن دارد تبدیل کنیم؛ طی بررسیها و مطالعاتی که انجام شد به این رسیدیدم که در سیستمهای آموزشی تمدنی دنیا تنها کتابی که در این خصوص الگو ارایه کرده کتاب «الگوهای تدریس» بروس جویس است که ترکیب یک راهبرد با دو فرایند را ارایه داده در حالی که ما ترکیب پنج فرایند را معرفی کردهایم و در نظرسنجیهای روشمندی که طی سالهای گذشته انجام دادهایم، بیشترین تأثیر را روی مخاطب داشته است.
وی ادامه داد: سه بخشی که زندگی ما را تحت تأثیر قرار دادهاند عبارتند از مدیریت زندگی جمعی، محیط رقابت و شبهه ناکارآمدی یعنی دقیقا جایی که دیگران محصول ارائه کردهاند و ما دچار مشکل هستیم که اگر به آن نپردازیم دچار یک دوگانگی بحرانساز ایجاد خواهیم شد زیرا افراد مؤمن در عمل در ساختارهای سکولار آموزشی، فرهنگی و اجتماعی زندگی میکنند از همین رو هدف تحصیل باید راهبرد برای فعال سازی کارآمدی دین باشد.
معاون تحقیقات مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام در ادامه اظهار کرد: در قسمت زیر ساختها، فعال سازی کارآمدی دین در قسمت اصلی قرار دارد لذا فرضیه این است که اگر تمدن نوین اسلامی بخواهد شکل بگیرد، باید در مقیاس تمدنی از آیات و روایات استنباط کنیم و لازمهاش این است که گزارههای دین این قابلیت را داشته باشد، لذا فرضیه این است که گزارههای دین این ظرفیت راهبردی و استراتژیک را دارند البته اثبات این فرضیه نیز در کتاب «نگرش سیستمی به دین» آمده است و با این فرضیه باید ببینیم چه محصولاتی را میتوانیم از آن استخراج کنیم.
وی با تأکید بر اینکه لازمه تمدنسازی، سیستمسازی است، ابراز کرد: تعریف تمدن به معنای زندگی جمعی در ساختارهای هم افزایی معرفتافزا است و رکن اصلی در فضای تمدن ساختارهای آن است؛ ساختارها نیز مجموعهای از سیستمها به شمار میروند، اظهار کرد: سیستم، مجموعه متغیرهایی است که ارتباط بهینه با یکدیگر برای تولید یک محصول برقرار میکنند و برقراری ارتباط در حقیقت جوهره اصلی سیستم است لذا برای تشخیص فرایند بهینه باید استراتژی که همان فرایند بهینه در یک سیستم است مورد توجه قرار گیرد؛ کار دین نیز تعریف این فرایند بهینه است.
حجتالاسلام واسطی با اشاره به روایت پیامبر اکرم(ص) مبنی بر اینکه «النظافه من الایمان، پاکیزگی از ایمان است»، ابراز کرد: این ادبیات، ادبیات فرایندی است که تابع اشخاص و زمان و مکان نیست و طبق سند چشمانداز، ایران اسلامی در افق 1404 باید تمیزترین کشور در منطقه باشد و یا روایت «الله الله فی نظم امرکم» از امیرالمومنین علی(ع) که بر نظم تأکید میکند، پس طبق آن ایران در افق 1404 باید منظمترین کشور در منطقه باشد.
وی با اشاره به ظرفیت بالای آیات و روایات تصریح کرد: از ماهاتیرمحمد، تئوریسین توسعه مالزی، گرچه بر توسعه یافتن بودن مالزی بین اندیشمندان اختلاف نظر وجود دارد، در هفت سخنرانی که در قاره دنیا داشته و تحت عنوان کتاب «اسلام، دانش، مسائل بینالمللی» به چاپ رسیده است در خصوص توسعه کشور مالزی با وجود آغاز دیرهنگامتر از سایر کشورهای اسلامی پرسیده میشود که در پاسخ میگوید: «ما مشاهده کردیم هرچه سختافزار و بودجه مصرف کنیم تا نیروی انسانی ماهر در اختیار نداشته باشیم همه آنها تلف خواهد شد لذا اولویت را بر روی مهارت سازی نیروی انسانی گذارده و با تکنیک دلفی به آنها وزن دادیم که بالاترین وزن به واسطه تشخیص نخبگانی بر روی نظم آمد»
این پژوهشگر و استاد دانشگاه ادامه داد: از این رو نظمی که در کشور مالزی وجود دارد برتر از حتی کشورهایی همچون کانادا است؛ بنابراین مقوله نظم که در روایات نیز بدان اشاره شده شاید در نظر ما امری پیش پا افتاده به نظر آید اما در عمل، اثری همچون انرژی هستهای دارد.
وی در پایان اضافه کرد: ما باید روایات خودمان را باور کنیم و با کلیدواژه فقه تمدنی به آنها نگاه شود؛ بنابراین ضروری است فقه خود را به فقه تمدنی که قابلیت جهانیشدن دارد تبدیل کنیم؛ طی بررسیها و مطالعاتی که انجام شد به این رسیدیدم که در سیستمهای آموزشی تمدنی دنیا تنها کتابی که در این خصوص الگو ارایه کرده کتاب «الگوهای تدریس» بروس جویس است که ترکیب یک راهبرد با دو فرایند را ارایه داده در حالی که ما ترکیب پنج فرایند را معرفی کردهایم و در نظرسنجیهای روشمندی که طی سالهای گذشته انجام دادهایم، بیشترین تأثیر را روی مخاطب داشته است.
