استادالاساتید به روایت شاگردان؛
عشق بیپایان مرحوم «محمدعلی اوحدی» به قرآن/ عمری که با زمزمه کلام وحی سپری شد
گروه فعالیتهای قرآنی: مرحوم محمدعلی اوحدی، استاد برجسته قرآن کریم کشورمان به گفته شاگردانش عشقی بیپایان به قرآن داشت، به گونهای که در تمامی روزها حتی در هنگام کار خود که صنعتگری بود، آیات قرآن را زمزمه میکرد.
به گزارش خبرگزاري بينالمللي قرآن(ايكنا) از خراسان رضوي، به منظور پاسداشت استادالاساتید، مرحوم محمدعلی اوحدی، قاری و پیشکسوت قرآنی نشستی با حضور اساتید پیشکسوت قرآنی، شاگردان و خانواده استاد اوحدی به میزبانی ایکنای خراسان رضوی برگزار شد.
در این مراسم سیدعبدالرضا معینی، ابوالفضل نازدار، سعید مهوشیان، علیرضا کربلایی و حمید غلامی از شاگردان استاد، قاسم اوحدی و امیرحسین اوحدی فرزند و نوه مرحوم اوحدی حضور داشتند و هر یک به بیان ناگفتههایی از شخصیت قرآنی، خاطرات و سلوک رفتاری این استاد برجسته قران کریم پرداختند.
در این نشست سیدعبدالرضا معینی، از اساتید پیشکسوت قرآنی مشهد و شاگرد مرحوم اوحدی در ابتدا با اشاره به آیه 79 سوره آل عمران که توصیه به ترویج، تدریس و تعلیم قرآن کریم میکند، عنوان کرد: استاد اوحدی مدرس بسیار قوی بود؛ ما اساتید کمنظیر زیادی داریم اما وی از لحاظ جامعیت جزو اساتید بینظیر به شمار میرفت.
رابطه عمیق عاطفی استاد با شاگردان
این استاد پیشکسوت قرآنی با تأکید بر اینکه بین ما و استاد هیچگاه رابطه شاگرد ـ استادی مطرح نبود بلکه رابطه کاملا عاطفی و پدرانه بود، اظهار کرد: در زمان حیات استاد اوحدی، این جمله که استاد تعلیمی انسان پدر دوم اوست، به راحتی برای شاگردان ایشان ملموس بود.
وی با اشاره به اینکه ایشان علاوه بر تعالیم قرآنی، احکام، مهارتهای زندگی و چگونگی تعامل با مردم در اجتماع را نیز به شاگردانشان میآموخت، یادآور شد: ما در سفرهای زیادی در خدمت استاد بودیم، زمانی که همراه با استاد مهوشیان به حج مشرف شدیم، از بدو ورود به هواپیما آموزش مناسک حج را آغاز کرده و در این خصوص به ما آرامش خاطر دادند و اذعان کردند ما را در اعمال حج همراهی خواهند کرد.
تبحر مرحوم اوحدی در فنون قرائت
معینی در خصوص تبحر استاد اوحدی در فنون قرائت نیز بیان کرد: وی بر روی رعایت نکات تعلیمی حساسیت ویژهای داشت و تا تسلط کامل شاگردانشان بر نکته مورد نظر، از مطلب عبور نمیکرد و به شیوههای گوناگون مطلب را به قاری تفهیم می کرد؛ همچنین گاهی اوقات نیز، نکات فنی زیبایی را متذکر میشدند به گونهای که یکبار در حرم مطهر رضوی استاد به نکتهای اشاره کرده و گفت: «خدا میداند که علم قرآن در حرم عالم آل محمد(ص) است و مصریها باید الازهر را رها کنند و بیایند اینجا، آن را فرا بگیرند».
شوخطبعی و عدم تکلف؛ از خصائص مبرّز مرحوم اوحدی
وی شوخطبعی، ظرفیت بالا، فروتنی و عدم تکلف را از دیگر خصائص شاخص این استاد قرآن کریم عنوان کرد و افزود: عناوین و القاب، سفرهای خارجی و دیدار با مسئولان و مواردی از این دست، هیچگاه کوچک ترین تأثیر منفی در زندگی و شخصیت ایشان نگذاشت و این ضربالمثل که «درخت هرچه پربارتر سربه زیرتر» به عینه در شخصیت استاد اوحدی ملموس بود.
معینی در ادامه به بیان خاطرهای از استاد اوحدی پرداخت و اظهار کرد: یکی از دوستان ما در گذشته در خیابان شیرازی(بالاخیابان قدیم) مغازهای داشت و تعریف میکرد: «ما اوایل استاد اوحدی را نمیشناختیم، ایشان بعداز ظهرها در صحن انقلاب روی منبر قرآن میخواند لذا بلند میگفتیم عبدالباسط آمده، سپس تمام مغازهداران بلافاصله کرکره مغازههایشان را پایین میکشیدند و برای استماع قرائت استاد به صحن انقلاب میرفتند».
استاد اوحدی و عشق بیپایان به قرآن
وی در خاتمه سخنانش با بیان اینکه استاد اوحدی با هر کس به زبان خود او رفتار و با خردسالان بسیار کودکانه صحبت میکرد، گفت: ایشان تا زمان حیاتشان کاملا در محضر قرآن بودند و به تعبیری دیگر نسبت به قرآن کریم عشقی داشتند بیپایان...
در ادامه نشست سعید مهوشیان از اساتید قرآن کریم و دیگر شاگرد مرحوم اوحدی افزود: در سی و چند سالی که از حضور ایشان تلمذ کردم، حق پدری بر گردن ما داشته و در خیلی موارد ما را راهنمایی میکرد.
وی با اشاره به اینکه شروع آشنایی من با استاد اوحدی به بعد از انقلاب باز میگردد، اضافه کرد: تازه قرآن خواندن را یاد گرفته بودم. به خاطر دارم سال 59 ایشان یک دوره یک ماهه در مسجد تربتیها واقع در خیابان امام رضا(ع) که منزل ما در آنجا بود، برگزار کردند و شبهای ماه مبارک رمضان 30 شب برنامه داشتند.
مهوشیان ابراز کرد: در آن جلسه اکثر اساتید مشهد حضور داشتند و من هم که نوجوان کم سن و سالی بودم در آن جلسات شرکت میکردم؛ مرحوم جواد اوحدی(پسر شهید مرحوم اوحدی) از نوجوانان تلاوت کننده در جلسه بود که به خوبی به سبک عبدالباسط میخواند و ما همیشه حسرت میخوردیم آیا ما میتوانیم مثل جواد اوحدی بخوانیم؟
قرائت استاد اوحدی در تمام مجالس رقیب نداشت
این قاری با بیان اینکه اوحدی قرائتش در تمام مجالس رقیب نداشت و حرف اول را میزد، بیان کرد: سبک استاد اوحدی باعث علاقهمندی من به سبک عبدالباسط شد؛ شبهای ماه مبارک رمضان به مجالس میآمدیم؛ مرحوم عباسعی نازدار و محمدکاظم گرامی هم در این مجالس بودند و به غیر از این اساتید، تمام قراء درجه یک مشهد آن زمان نیز در این جلسات شرکت میکردند که جلسات گاهی تا سحر نیز به طول میانجامید.
وی اضافه کرد: آن زمان که کم سن و سال بودم، علاقه بسیاری به قرآن داشتم که استاد اوحدی مرا بیشتر تشویق میکرد. پایه و اساس قرائت من در آنجا به شیوه عبدالباسط شکل گرفت و کم کم پایمان به جلسات دیگر اساتید نیز باز شد و در جلسات مرحوم حافظیان در حرم مطهر رضوی و حسینیه خیاطها و مسجد کرامت نیز شرکت میکردیم.
سختگیری استاد در امر یادگیری
مهوشیان با اشاره به جلسات سنتی استاد اوحدی که در شبهای پنج شنبه در منازل برگزار میشد، اظهار کرد: در این جلسات بعضی هفتهها با استاد معینی میرفتیم که مسائل تجویدی با ما کار میشد. استاد خیلی سختگیر بودند و اگر یک قطعه یک خط و نیمی را یک نفس میخواندی و تنها یک نکته تجویدی را اشکال داشتی استاد آنقدر میگفت برگرد درست کن تا یاد بگیری و اگر نمیتوانستیم اشتباهمان را درست کنیم، خودشان میخواندند تا ما همانطور بخوانیم و مرتب با ما تکرار میکردند.
وی در ادامه افزود: جلسات مرحوم اوحدی از خیلی جلسات کلاسیک پربارتر و پیشرفتهتر بود.، این استاد در نکات تجویدی بسیار سختگیر بودند. آن زمان خیلی صوت و لحن مطرح نبود، همه از نوار تقلید کرده و ارائه میدادند.
این استاد قرآن کریم با اشاره به اینکه امروز قاریهای نوجوان هنوز بر خواندن قرآن مسلط نشده به سمت یادگیری الحان میروند، ادامه داد: در دهه 60 موضوع نغمات در جلسات قرآن مطرح نبود و همه از نوار تقلید کرده و آن را در جلسات نزد اساتید قرائت میکردند.
خوشاخلاقی و خوشسخنی از ویژگیهای ارزنده استاد بود
وی همچنین ابراز کرد: به خاطر دارم سال 64 در سن 17 سالگی برای نخستین بار برای مسابقات انتخاب و به اتفاق ایشان و استاد معینی به حج تمتع مشرف شدم؛ خوش اخلاقی و خوش سخنی از ویژگیهای ارزنده استاد بود به گونهای که من از اینکه مدت زیادی از محضر استاد استفاده و نزد ایشان تلمذ کردم، بسیار خرسند هستم.
مهوشیان تصریح کرد: ما استاد پیشکسوت زیادی در کشور داریم که به علم قرائت مسلط هستند اما مانند استاد اوحدی که نه تنها به علم قرائت مسلط بودند بلکه خودشان نیز قرائت میکردند، کم داریم و تمام قراء ایران نیز ایشان را قبول داشتند.
ابوالفضل نازدار، پیشکسوت قرآن کریم نیز در بخش دیگری از این نشست با بیان اینکه مرحوم اوحدی علاوه بر یک استاد بزرگ قرآن، به خانواده خود نیز توجه ویژه داشت، تصریح کرد: این بزرگوار برای جامعه نیز خوب پدری و بزرگی کرد.
وی با بیان اینکه استاد اوحدی پدر قرآنی من به شمار میرود زیرا از کودکی در محضر آن مرحوم بودم، عنوان کرد: معمولا افراد بزرگ بدون چشمداشت و طمع مالی به جامعه خدمت میکنند، من نیز سالها شاگرد جلسات قرآن این استاد بزرگ بودم و از طرفی با وی نیز همکاری شغلی داشتم.
استاد در حین کار، قرآن هم تلاوت میکرد
نازدار با اشاره به اینکه در برههای از زمان در ابتدای کوچه نور واقع در میدان توحید با استاد اوحدی در کارهای صنعتی همکار بوده و افتخار شاگردی وی را نیز در این عرصه دارم، ادامه داد: این استاد بزرگ در حین کار هم، قرآن تلاوت میکرد و زمزمه داشت، حتی بعد از اتمام کار روزانه نیز 10 دقیقه را به خواندن قرآن اختصاص داده و شبها نیز با یکدیگر به جلسات قرآن میرفتیم.
وی اضافه کرد: به یاد دارم در جلسهای که در منزل مرحوم اورعی برگزار میشد، استاد اوحدی از من و فرزند شهیدش، جوادآقا میخواست که هر کدام به ترتیب یک آیه از سوره تکویر را بخوانیم و به این شکل من را در کنار فرزندش که مهارت خوبی در تلاوت قرآن داشت، آموزش میداد.
شاگرد مرحوم اوحدی ادامه داد: از جمله صحبتهای خوب استاد به شاگردان جدید در مبحث قرائت این بود که شما پیش کدام استاد یک بار قرآن را دور کردهاید؟ اکثرا پاسخ فرد منفی بود لذا استاد ادامه میداد که تو حتی یک دوره معایب خواندن قرآن را پیش استاد به شکل مستقیم رفع نکردهای، پس چه توقع برای رشد داری، زیرا کسی که میخواهد وارد علم قرائت شود، حداقل باید زیر نظر یک استاد و به مرور فنون قرائت را بیاموزد.
مرحوم اوحدی؛ بنیانگذار تلاوت فنی در ایران
وی با بیان اینکه مرحوم اوحدی بنیانگذار تلاوت فنی در ایران هستند، اظهار کرد: به جرأت میگویم اولین فردی که فن اختلاف قرائت را در ایران نشان داد و به خوبی اجرا میکرد، استاد اوحدی بود که خیلیها از این نکته غافل هستند؛ در حال حاضر هم تعدادی از جوانان با سن کم مانند حاج حامد شاکرنژاد و ... فن اختلاف قرائت را به خوبی اجرا میکنند.
این پیشکسوت قرآن کریم با بیان اینکه استاد اوحدی و استاد مولایی از افراد شاخص در عرصه جامعه قرآنی به شمار میروند، اظهار کرد: در زمینه عترت نیز استاد اوحدی نمونه بود؛ در ایام عزاداری عاشورا و تاسوعای حسینی درب خانه این استاد بر روی عزاداران باز بود و خودشان نذری که آماده کرده بودند را مستقیما به دست میهمانان میدادند.
روشن شدن چراغ بسیاری از جلسات به همت استاد اوحدی
این استاد قرآن کریم با اشاره به اینکه مرحوم اوحدی در زمینه جلسهداری نیز چراغ بسیاری از جلسات را روشن کرد، ادامه داد: در یک برهه زمانی که حدود 25 سال قبل بود، با استاد اوحدی در بررسی و آسیبشناسی مجالس ترحیم صحبت میکردیم و به این نتیجه رسیدیم که در طول یک هفته شاید بیش از 10 میلیون نفر در مجالس مختلف ترحیم در سطح شهر شرکت میکنند.
تأکید رهبر معظم انقلاب برای احیای سطح قرائت مجالس ترحیم
وی ادامه داد: در همان سالها رهبر معظم انقلاب که به همراه دیگر اساتید از جمله مرحوم اوحدی و پدر من در فعالیتهای قرآنی مسجد کرامت حضور داشتند، تأکید داشتند سطح قرائت مجالس ترحیم احیا شود، زیرا آن دوران، قرآن در مجالس ترحیم واقعا مظلوم و مهجور واقع شده بود.
وی عنوان کرد: لذا از حدود 25 سال قبل با تلاشی که اساتیدی همچون اوحدی، پدرم، احمد هروی، محمد کاظم حسنزاده انجام دادند تا حدودی، مجالس ترحیم به سمت قرآن کشیده شد، اما در دوران کنونی نیز احساس میشود که مجالس از این فضای قرآنی در حال خارج شدن است، آن زمان با تلاش این اساتید و عملکرد درست آنها جهت مجالس به سمت خوبی سوق داده شد که امروز نیز باید اقدام مؤثری صورت گیرد.
نازدار با بیان اینکه ایشان یک پدر واقعی و ایثارگر برای جامعه بودند، تصریح کرد: واقعا عنوان استادالاساتیدی که رهبر معظم انقلاب به ایشان خطاب کردند، کامل و به جا بود اما حیف که جامعه به شکل کامل و آن گونه که باید این خادم قرآن را نشناخت.
مرحوم اوحدی در فن اختلاف قرائت تخصص ویژهای داشت
وی با بیان اینکه استاد اوحدی در زمینه تجوید، الحان و فن اختلاف قرائت به معنای واقعی استاد بود، گفت: اگر به تواناییهای استاد عبدالرضا معینی به عنوان یکی از شاگردان مرحوم اوحدی که خود امروز شاگردان بسیاری را پرورش داده است، نگاهی بیندازید، به جرأت میتوان گفت که مانند وی در سطح کشور انگشت شمار پیدا میشود؛ این فرد که شاگرد استاد اوحدی بود، این گونه هستند، پس خود مرحوم اوحدی چه کسی بود که توانست این نخبگان قرآنی را پرورش دهد.
شاگرد استاد اوحدی با بیان اینکه متأسفانه استاد اوحدی و دیگر اساتید قرآن در زمان حیاتشان شناخته نمیشوند، افزود: در حال حاضر نیز بسیاری از اساتید در مهجوریت فعالیت میکنند از همین رو بسیار خوب و بجاست که آنان را در زمان حیات و امروز که در میان ما حضور دارند، درک کنیم، واقعا حیف شد که استاد اوحدی را درک نکردیم باید دیگر بزرگان را دریابیم تا از دستمان نرفتهاند.
حمید غلامی، مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد و از شاگردان استاد محمدعلی اوحدی در ادامه این نشست با بیان اینکه برگزاری این جلسات بدون شک در استمرار تجلیل از خادمان قرآن و عترت بسیار مؤثر و کارآمد است، ادامه داد: انعکاس این جلسات کاربردی که به همت ایکنای خراسان برگزار میشود، مطمئنا نکاتی را در خصوص این اساتید توانمند به عموم مردم منتقل خواهد کرد.
غلامی با اشاره به اینکه استاد اوحدی، پیشکسوت برجسته قرآنی با کمال تواضع در عرصه شاگرد پروری عمر شریف خویش را صرف کرد، گفت: از جمله نکاتی که در مورد این شخصیت بزرگ در ذهن دارم این است که در سال 79 و در اولین حضورم در مراسم صفه(مراسم قرآنی در حرم رضوی) از من خواست تا به تلاوت قرآن بپردازم و این در حالی بود که با توجه به سن و تجربه اندک، فکر نمیکردم این فرصت را در اختیارم قرار دهد، اما به تلاوت من به عنوان شاگرد کوچکی در این مراسم نیز توجه ویژهای داشت.
اهمیت دادن به نوجوانان و جوانان در جلسات قرآن
وی ادامه داد: از طرفی این استاد برجسته قرآن که افتخار خادمی حرم رضوی را نیز داشت، در برگزاری مراسم صفه در این بارگاه مبارک از تبحر بسیاری برخوردار بود به گونهای که همه خادمان هشت کشیک و حتی زائران و مجاوران نیز با اشتیاق بسیار در جلسات تلاوت ایشان حاضر میشدند.
مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد تصریح کرد: در واقع همه این رفتارها برای شاگردان بسیار جای امیدواری و رشد داشت از همین رو ضروری است اساتیدی که در مجموعههای قرآنی فعالیت میکنند، به این نکات ریز و مهم در جلسات و محافل خود دقت کنند.
همراهی با اساتید برجسته قرآن مصر، ویژگی مرحوم اوحدی
این مجری قرآنی با بیان اینکه مرحوم اوحدی پدر شهید و از بنیانگذاران فن تلاوت قرآن در ایران به شمار میرود، ادامه داد: این استاد برجسته در حدود 80 سال زندگی خود، بیش از نیم قرن به صورت حرفهای به فعالیت در این عرصه پرداخت، به گونهای که از معدود کسانی در کل ایران بود که در محضر اساتید برجسته مصری از جمله عبدالفتاح شعشاعی، ابوالعین شعیشع، مصطفی اسماعیل، عبدالباسط محمد عبدالصمد، محمد طوخی و دیگر اساتید حضور یافته و از وجودشان بهرهمند شد.
وی با بیان اینکه مرحوم اوحدی در سال 88 به عنوان خادم برگزیده قرآن انتخاب شد که این نشان یکی از بالاترین عناوینی است که به یک فعال قرآنی اعطا میشود، افزود: با این حال، استاد اوحدی با تواضع همیشگی به جوانان میدان میداد و با کمال لطف و دقت زمینه حضور، قرائت و دیده شدن را برای نسل نوجوان و جوان فراهم میکرد.
مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد با اشاره به اینکه استاد اوحدی ارتباط نزدیکی با رهبر معظم انقلاب داشت و بارها در محضر ایشان به تلاوت قرآن پرداخته بود، افزود: حتی به یاد دارم یکی از این تلاوتها بسیار تلاوت پخته و قوی بود که مورد تعریف و تمجید رهبر معظم انقلاب نیز قرار گرفت.
تجلیل از تلاوت زائران در جلسات حرم رضوی توسط مرحوم اوحدی
وی ادامه داد: حضور استاد اوحدی در جلسات قرآن که در رواق دارالسلام حرم رضوی برگزار میشد، نیز بسیار برای علاقهمندان به قرآن و زائران مهم بود به گونهای که با اشتیاق حضور پیدا میکردند، حتی استاد در آن جلسات نیز به زائران فرصت تلاوت قرآن میداد و نکات آموزشی و فنی را گوشزد کرده و گاهی هم با شوخی مباحث آموزشی خود را آمیخته و از زائران نیز تجلیل میکرد.
غلامی با بیان اینکه استاد اوحدی همیشه تأکید داشت در هنگام تلاوت مانند شیر شجاعانه و با حداکثر انرژی کلام وحی را قرائت کنیم، ابراز کرد: همچنین در همه جلساتی که با حضور شاگردان جدید و قدیمی برگزار میشد، وی از همه حاضران میخواست آیاتی را تلاوت کنند و با سعه صدر نکات آموزشی را به این افراد تذکر میداد و تا آنها فرا نمیگرفتند، به آموزش میداد.
وی گفت: حتی گاهی که افتخار همراهی این استاد برجسته را تا منزلشان داشتم در طول مسیر نصایح پدرانه را از من دریغ نکرده و بحثهای قرآنی را نیز مطرح میکرد؛ یک بار که برای مسافر جهت داوری مسابقات اعزام میشدم، دستم را گرفت و آیه 64 سوره یوسف «فَاللّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ، پس خدا بهترين نگهبان است و اوست مهربانترين مهربانان» را در گوشم زمزمه و برایم طلب سلامتی و خیر کرد.
این شاگرد مرحوم اوحدی با بیان اینکه سراسر زندگی استاد اوحدی از نکاتی پر است که عمق و محبت یک استاد به لحاظ فنی و هم دقت در مسائل اجتماعی شاگردانش را نشان میدهد، ادامه داد: مرحوم اوحدی به عنوان بنیانگذار تلاوت قرآن در ایران به شکل واقعی مطرح هستند و این امر در زمانی اتفاقی افتاد که کسی در زمینه هنر تلاوت اطلاعات خاصی نداشت و تلاوتها اکثرا ساده و سنتی صورت میگرفت.
استاد تا آخرین لحظات زندگی از خدمت به قرآن فاصله نگرفت
مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد بیان کرد: به یاد دارم استاد در اواخر عمر نیز با توجه به بیماری که داشتند در مسابقات قرآن برای قضاوت حضور یافته و حقیقتا تا آخرین لحظات زندگی از خدمت به قرآن فاصله نگرفتند.
وی با بیان اینکه استاد حسین علمی که یکی از جلسهداران قوی در مشهد است، روزی عنوان میکرد، آن زمان که نوجوان بوده، استاد اوحدی در حرم تلاوت قرآن انجام میداده و وی به همراه بقیه برادران خود حسن و محمدصادق علمی دوان دوان خود را به جلسات این استاد بزرگ رسانده تا از محضرشان استفاده کنند، گفت: آن زمان میگفتند، کسی آمده که مثل خود عبدالباسط میخواند، از همین رو حضور در این جلسات برایشان هیجان آفرین و خاطرهانگیز بوده است.
مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد با تأکید بسیار بر ضرورت تجلیل و توجه به این اساتید و خادمان قرآن، عنوان کرد: این افراد باید تا زمانی که در قید حیات هستند، مورد تجلیل و توجه قرار گیرند.
ضرورت تجلیل و ارج نهادن به دیگر اساتید و جوانان عرصه فعالیتهای قرآن
وی با تأکید بر اینکه این مراسمهای تجلیل و بررسی ابعاد مختلف شخصیت اساتید و پیشکسوتان قرآن میتواند برای دیگر بزرگانی از جمله حاج حسین علمی، جواد رفیعی، محمدکاظم محمدزاده، سیدمرتضی ساداتفاطمی، مرحوم عباس علی نازدار، محمدکاظم حسن زاده و ... برگزار شود، ابراز کرد: همچنین این مراسم تجلیل میتواند برای فعالان قرآنی جوان و نسل امروزی نیز برگزار شود.
این شاگرد استاد اوحدی اضافه کرد: این اقدام سبب آشنایی و انتقال ویژگیها و خصوصیات آنها به عنوان افراد قرآنی به جامعه میشود از همین رو باید پتانسیلها و ظرفیتهای این افراد را معرفی کنیم.
انفاق و یتیم نوازی؛ از شاخصه های برجسته شخصیت استاد اوحدی
قاسم اوحدی، فرزند استاد محمدعلی اوحدی نیز در ادامه از خبرگزاری ایکنا به منظور تشکیل نشستی در خصوص تکریم و پاسداشت این استاد قرآن کریم تشکر کرد و با بیان اینکه بُعد رفتاری و سلوک شخصیتی استاد اوحدی کمتر مورد توجه قرار گرفته است، ابراز کرد: ایشان نه تنها قاری قرآن بلکه عامل به آیات الهی نیز بود؛ انفاق و یتیمنوازی از شاخصههای برجسته شخصیت ایشان به شمار میرفت، یتیمهایی که به زعم بضاعت اندک مالیشان تحت پوشش داشتند و اکنون نیز زنده هستند.
وی با اشاره به اینکه ایشان تحت پوشش هیچ نهاد مالی و صندوق حمایتی نبود، ادامه داد: اساتید قرآنی ما همچون استاد اوحدی، استاد نازدار و ... همه چیز خود را فدای قرآن کردند تا کلام الهی در جامعه نشر پیدا کند و حتی گاهی حقوقی از خانواده خود چه حقوق مادی و چه معنوی را نیز فدای قرآن میکردند لذا میتوان گفت این افراد در حقیقت سربازان قرآنی ایران اسلامی بودند.
مرحوم اوحدی از صنعتکاران ممتاز ایران بود
اوحدی در ادامه با اشاره به تخصص استاد اوحدی در حوزه صنعت نیز اظهار کرد: مرحوم اوحدی از صنعتکاران ممتاز ایران نیز محسوب میشد و در این کار استاد بود به گونهای که ساخت یکی از زیرسازهای سابق ضریح حضرت رضا(ع) و دربهای تزئینی حرم رضوی از جمله کارهای ایشان به شمار میرفت.
وی اضافه کرد: ایشان ید طولایی در صنعت داشت، بسیار اهل فن بود و به راحتی میتوانست یک کارخانهدار بزرگ جامعه باشد. ایشان کسی بود که دستگاههای خمکن را که زمان شاه از کشور چک میآوردند در تهران با یک نگاه در ذهن خودش کپی رایت کرده بود و چهار نمونه از آن ساخت به گونهای که اداره ساواک به کارگاه ایشان مراجعه کرد و گفت تا زمانی که ما وارد میکنیم نیازی نیست شما این نوع دستگاهها را به نام ایرانی تولید کنید.
فرزند استاد اوحدی در ادامه افزود: استاد اوحدی از لحاظ فنی بضاعت و سرمایه بالایی داشت به گونهای که میتوانست به راحتی یک چهره صنعتگر، شاخص و برخوردار جامعه باشد و هفت نسل پس از ایشان همچون کارخانهدارهای موفق دیگر متمکن باشند نه اینکه در حداقل بضاعتهای مالی همچون درمان نیز مشکل داشته باشد؛ استاد تنها یک خانه داشتند که آن هم آنقدر محقر و قدیمی بود که پس از درگذشتشان مشمول معافیت مالی شد. ایثار همین است و این همان بخشهای ناگفته شخصیت ایشان و اساتیدی همچون این استاد بزرگوار است.
مهماندوستی از دیگر ویژگیهای شخصیت استاد اوحدی
وی در تکمیل توضیحاتش با اشاره به اینکه البته هماکنون نیز وضعیت برای بسیاری از اساتید و پیشکسوتان قرآنی به همین منوال است و هنوز هم از اینگونه صدمات و لطمات بینصیب نماندهاند، افزود: پدر با وجود عدم تمکن مالی اما همیشه اهل انفاق و مهماندوست بود.
اوحدی سادهپوشی، تواضع بسیار و بیتکلف بودن را از دیگر شاخصههای مبرز و قابل تحسین استاد اوحدی عنوان کرد و گفت: بیتکلف بودن ایشان به حدی بود که گویی این مقامات و عناوین، سفرهای خارجی متعدد و القاب رهبر معظم انقلاب متعلق به ایشان نبود و اهمیتی به این مسائل نمیداد. بسیار بی تکلف بود به گونهای که حتی با کاسب محل نیز مینشست، چای میخورد، شوخی می کرد.
استاد به معنای واقعی اسوه و الگو بود
وی با بیان اینکه استاد اوحدی متخلق به اخلاق قرآنی و به معنای واقعی کلمه اسوه بود، ابراز کرد: اگر در جلسات بزرگ و یا در مهمانیها یک خردسال و یا نوجوانی از ایشان سؤال قرآنی میپرسید، هیچ گاه ابراز خستگی یا ناراحتی نمیکرد بلکه به گونهای پاسخ او را میداد که گویی این فرد نخستین شاگرد ایشان بوده است.
در ادامه نشست امیرحسین اوحدی، نوه استاد محمدعلی اوحدی با بیان اینکه خود نیز مانند پدربزرگش در عرصه قرآن فعالیت دارد، گفت: برگزاری این جلسات و یادآوریهای بزرگان سبب میشود تا مقام و جایگاه اساتید ارج نهاده شده و ما هم برای رسیدن به جایگاه آنان تلاش کنیم.
وی با اشاره به خاطراتی که در طول دوران زندگی خود از کودکی تا زمان فوت آن مرحوم در ذهن دارد، ابراز کرد: در جلسات مختلف پدربزرگ همراه با کودکان و نوجوانان دیگر حاضر میشدم و خاطرات بسیاری از آن دوران به یاد دارم، حتی استاد نیز خاطرات زیادی را برای ما تعریف میکرد.
اوحدی با بیان اینکه یکی از موضوعات مهم درباره ایشان نوع استادی این خادم قرآن در جلسات و محافل است، افزود: برخی از اساتید در دانشگاهها برای دانشجویان خیلی وقت نمیگذارند تا آنان بتوانند سؤالات خود را بپرسند، اما استاد اوحدی در برابر همه کسانی که در جلسات وی حضور مییافتند چه افراد مبتدی و چه حرفهای با سعه صدر پاسخ سوالات را میداد.
جدیت در امر آموزش قرآن تا آخرین روزهای حیات
وی ادامه داد: حتی اگر کودکان نیز در این جلسات حاضر میشدند، نوع تدریس استاد متناسب با سن و سال آنان تغییر میکرد تا بتوانند به راحتی آموزش ببینند؛ بعدها که بزرگتر شدیم و به جایگاه استاد پی بردیم، اهمیت رفتار ایشان و نحوه برخورد با ما در دوران کودکی برایمان مشخصتر شد.
نوه مرحوم اوحدی عنوان کرد: حتی در زمان آموزش نیز با جدیت و حوصله بسیار بارها و بارها نکات آموزشی را به شاگردان تذکر میداد و تا آنها مطلب را اصلاح نکرده و یاد نمیگرفتند، اجازه ادامه تلاوت به او را نمیداد؛ خود استاد بسیار پیگیر بود به گونهای که گاهی ساعتها این کار به طول میانجامید اما با این حال استاد ابراز ناراحتی نمیکردند، به خصوص در اواخر عمر با توجه به کسالتی که داشت همینگونه رفتار میکرد.
توجه استاد اوحدی به ویژگیهای همه ردههای سنی در جلسات آموزشی
وی گفت: از دیگر نکات شخصیتی استاد اوحدی ارائه نوع آموزش متناسب با هر رده سنی بود به گونهای که بر اساس میزان اطلاعات و توانایی مخاطبان به بیان مطالب میپرداخت، این کار از آن جهت اهمیت دارد که برخی از اساتید مثلا در فضای دانشگاه مطالب را آنقدر سنگین بیان میکنند که شاید دانشجویان متوجه نشوند.
وی ادامه داد: حتی به خاطر دارم به کودکان و نوجوانان به جهت اینکه نفس کم میآورند جهت تلاوت توصیه میکرد که از استاد شعشاعی تلاوت کنند و میگفت که من در کودکی از این استاد تقلید میکردم تا بتوانم ادامه مسیر بدهم.
نوه مرحو اوحدی با بیان اینکه پدربزرگم از خاطرات دوران نوجوانی خود که در کشور عراق زندگی میکرد، برایمان بسیار میگفت، افزود: مرحوم پدربزرگم در آن سنین بسیار علاقهمند به قرآن بود به گونهای که خود در منزل به تمرین قرائت قرآن میپرداخت. وی صبحها از حدود ساعت پنج به مغازه محل کارشان رفته و به تلاوت مشغول میشد؛ این رفتار همیشگی او سبب توجه بازاریان و مردم به وی و حتی تبریک گفتن به صاحبکارش به خاطر داشتن چنین شاگردی شده بود.
در ادامه علیرضا کربلایی، از دیگر شاگردان استاد اوحدی و قاری قرآن کریم اظهار کرد: در چند سال اخیر توفیق داشتیم تا در حرم مطهر رضوی در محضر ایشان درک و تلمذ کنیم و قرآن را از صحبتهای جاودانه ایشان بهرهمند شویم. در فضای مجازی وقتی بیشتر با ویژگیهای ایشان آشنا شدم تازه فهمیدم که ما چه نعمتی را از دست دادهایم؛ ای کاش تا این عزیزان نفس میکشند، شخصیتشان به جامعه قرآنی معرفی شود تا کسانی که در جلسات حاضر میشوند بتوانند با آگاهی بیشتری حضور پیدا کنند.
وی ادامه داد: ایشان با اساتید بزرگی چون مصطفی اسماعیل و عبدالباسط همراه بوده و سبک تلاوت این افراد را به ایران آورد؛ در جلسات مختلفی که در سنین نوجوانی شرکت میکردیم، بحث استاد شحات انور و استاد غلوش مطرح بود زیرا تازه تلاوتهای ایشان به ایران آمده بود لذا ما در آن دوران سعی میکردیم به سبکی بخوانیم که ما را بیشتر تشویق میکنند.
ارتباط مناسب استاد با متسابقان، باعث آرامش آنان در مسابقات میشد
کربلایی با بیان اینکه استاد اوحدی مرا راهنمایی کرد که فقط به سبک عبدالباسط بخوانم، افزود: روحیه خاص استاد، جدیت در عین ارتباط برقرار کردن با اعضای جلسه و متسابقان، مسابقه را برای متسابقان آسان میکرد؛ استاد اوحدی ابتدای هر شب قبل از داوری به گونهای صحبت میکرد که فضای تلاوت برای قاری راحت میشد.
وی با اشاره به تأکید مرحوم اوحدی بر توجه به معنویات ابراز کرد: ایشان در جلسات همواره بر دو موضوع تأکید داشتند، یکی بحث تجوید که با صبر و حوصله و اخلاق بسیار خوب این مسئله را به قاری انتقال میدادند و دیگری پرداختن به معنویات در کنار تلاوت بود. همواره از این استاد بزرگوار به یاد دارم که با چه عشقی معنویات را در کنار تلاوت قرآن به اعضای جلسه میآموخت.
در این مراسم سیدعبدالرضا معینی، ابوالفضل نازدار، سعید مهوشیان، علیرضا کربلایی و حمید غلامی از شاگردان استاد، قاسم اوحدی و امیرحسین اوحدی فرزند و نوه مرحوم اوحدی حضور داشتند و هر یک به بیان ناگفتههایی از شخصیت قرآنی، خاطرات و سلوک رفتاری این استاد برجسته قران کریم پرداختند.
در این نشست سیدعبدالرضا معینی، از اساتید پیشکسوت قرآنی مشهد و شاگرد مرحوم اوحدی در ابتدا با اشاره به آیه 79 سوره آل عمران که توصیه به ترویج، تدریس و تعلیم قرآن کریم میکند، عنوان کرد: استاد اوحدی مدرس بسیار قوی بود؛ ما اساتید کمنظیر زیادی داریم اما وی از لحاظ جامعیت جزو اساتید بینظیر به شمار میرفت.
رابطه عمیق عاطفی استاد با شاگردان
این استاد پیشکسوت قرآنی با تأکید بر اینکه بین ما و استاد هیچگاه رابطه شاگرد ـ استادی مطرح نبود بلکه رابطه کاملا عاطفی و پدرانه بود، اظهار کرد: در زمان حیات استاد اوحدی، این جمله که استاد تعلیمی انسان پدر دوم اوست، به راحتی برای شاگردان ایشان ملموس بود.
وی با اشاره به اینکه ایشان علاوه بر تعالیم قرآنی، احکام، مهارتهای زندگی و چگونگی تعامل با مردم در اجتماع را نیز به شاگردانشان میآموخت، یادآور شد: ما در سفرهای زیادی در خدمت استاد بودیم، زمانی که همراه با استاد مهوشیان به حج مشرف شدیم، از بدو ورود به هواپیما آموزش مناسک حج را آغاز کرده و در این خصوص به ما آرامش خاطر دادند و اذعان کردند ما را در اعمال حج همراهی خواهند کرد.
تبحر مرحوم اوحدی در فنون قرائت
معینی در خصوص تبحر استاد اوحدی در فنون قرائت نیز بیان کرد: وی بر روی رعایت نکات تعلیمی حساسیت ویژهای داشت و تا تسلط کامل شاگردانشان بر نکته مورد نظر، از مطلب عبور نمیکرد و به شیوههای گوناگون مطلب را به قاری تفهیم می کرد؛ همچنین گاهی اوقات نیز، نکات فنی زیبایی را متذکر میشدند به گونهای که یکبار در حرم مطهر رضوی استاد به نکتهای اشاره کرده و گفت: «خدا میداند که علم قرآن در حرم عالم آل محمد(ص) است و مصریها باید الازهر را رها کنند و بیایند اینجا، آن را فرا بگیرند».
شوخطبعی و عدم تکلف؛ از خصائص مبرّز مرحوم اوحدی
وی شوخطبعی، ظرفیت بالا، فروتنی و عدم تکلف را از دیگر خصائص شاخص این استاد قرآن کریم عنوان کرد و افزود: عناوین و القاب، سفرهای خارجی و دیدار با مسئولان و مواردی از این دست، هیچگاه کوچک ترین تأثیر منفی در زندگی و شخصیت ایشان نگذاشت و این ضربالمثل که «درخت هرچه پربارتر سربه زیرتر» به عینه در شخصیت استاد اوحدی ملموس بود.
معینی در ادامه به بیان خاطرهای از استاد اوحدی پرداخت و اظهار کرد: یکی از دوستان ما در گذشته در خیابان شیرازی(بالاخیابان قدیم) مغازهای داشت و تعریف میکرد: «ما اوایل استاد اوحدی را نمیشناختیم، ایشان بعداز ظهرها در صحن انقلاب روی منبر قرآن میخواند لذا بلند میگفتیم عبدالباسط آمده، سپس تمام مغازهداران بلافاصله کرکره مغازههایشان را پایین میکشیدند و برای استماع قرائت استاد به صحن انقلاب میرفتند».
استاد اوحدی و عشق بیپایان به قرآن
وی در خاتمه سخنانش با بیان اینکه استاد اوحدی با هر کس به زبان خود او رفتار و با خردسالان بسیار کودکانه صحبت میکرد، گفت: ایشان تا زمان حیاتشان کاملا در محضر قرآن بودند و به تعبیری دیگر نسبت به قرآن کریم عشقی داشتند بیپایان...
در ادامه نشست سعید مهوشیان از اساتید قرآن کریم و دیگر شاگرد مرحوم اوحدی افزود: در سی و چند سالی که از حضور ایشان تلمذ کردم، حق پدری بر گردن ما داشته و در خیلی موارد ما را راهنمایی میکرد.
وی با اشاره به اینکه شروع آشنایی من با استاد اوحدی به بعد از انقلاب باز میگردد، اضافه کرد: تازه قرآن خواندن را یاد گرفته بودم. به خاطر دارم سال 59 ایشان یک دوره یک ماهه در مسجد تربتیها واقع در خیابان امام رضا(ع) که منزل ما در آنجا بود، برگزار کردند و شبهای ماه مبارک رمضان 30 شب برنامه داشتند.
مهوشیان ابراز کرد: در آن جلسه اکثر اساتید مشهد حضور داشتند و من هم که نوجوان کم سن و سالی بودم در آن جلسات شرکت میکردم؛ مرحوم جواد اوحدی(پسر شهید مرحوم اوحدی) از نوجوانان تلاوت کننده در جلسه بود که به خوبی به سبک عبدالباسط میخواند و ما همیشه حسرت میخوردیم آیا ما میتوانیم مثل جواد اوحدی بخوانیم؟
قرائت استاد اوحدی در تمام مجالس رقیب نداشت
این قاری با بیان اینکه اوحدی قرائتش در تمام مجالس رقیب نداشت و حرف اول را میزد، بیان کرد: سبک استاد اوحدی باعث علاقهمندی من به سبک عبدالباسط شد؛ شبهای ماه مبارک رمضان به مجالس میآمدیم؛ مرحوم عباسعی نازدار و محمدکاظم گرامی هم در این مجالس بودند و به غیر از این اساتید، تمام قراء درجه یک مشهد آن زمان نیز در این جلسات شرکت میکردند که جلسات گاهی تا سحر نیز به طول میانجامید.
وی اضافه کرد: آن زمان که کم سن و سال بودم، علاقه بسیاری به قرآن داشتم که استاد اوحدی مرا بیشتر تشویق میکرد. پایه و اساس قرائت من در آنجا به شیوه عبدالباسط شکل گرفت و کم کم پایمان به جلسات دیگر اساتید نیز باز شد و در جلسات مرحوم حافظیان در حرم مطهر رضوی و حسینیه خیاطها و مسجد کرامت نیز شرکت میکردیم.
سختگیری استاد در امر یادگیری
مهوشیان با اشاره به جلسات سنتی استاد اوحدی که در شبهای پنج شنبه در منازل برگزار میشد، اظهار کرد: در این جلسات بعضی هفتهها با استاد معینی میرفتیم که مسائل تجویدی با ما کار میشد. استاد خیلی سختگیر بودند و اگر یک قطعه یک خط و نیمی را یک نفس میخواندی و تنها یک نکته تجویدی را اشکال داشتی استاد آنقدر میگفت برگرد درست کن تا یاد بگیری و اگر نمیتوانستیم اشتباهمان را درست کنیم، خودشان میخواندند تا ما همانطور بخوانیم و مرتب با ما تکرار میکردند.
وی در ادامه افزود: جلسات مرحوم اوحدی از خیلی جلسات کلاسیک پربارتر و پیشرفتهتر بود.، این استاد در نکات تجویدی بسیار سختگیر بودند. آن زمان خیلی صوت و لحن مطرح نبود، همه از نوار تقلید کرده و ارائه میدادند.
این استاد قرآن کریم با اشاره به اینکه امروز قاریهای نوجوان هنوز بر خواندن قرآن مسلط نشده به سمت یادگیری الحان میروند، ادامه داد: در دهه 60 موضوع نغمات در جلسات قرآن مطرح نبود و همه از نوار تقلید کرده و آن را در جلسات نزد اساتید قرائت میکردند.
خوشاخلاقی و خوشسخنی از ویژگیهای ارزنده استاد بود
وی همچنین ابراز کرد: به خاطر دارم سال 64 در سن 17 سالگی برای نخستین بار برای مسابقات انتخاب و به اتفاق ایشان و استاد معینی به حج تمتع مشرف شدم؛ خوش اخلاقی و خوش سخنی از ویژگیهای ارزنده استاد بود به گونهای که من از اینکه مدت زیادی از محضر استاد استفاده و نزد ایشان تلمذ کردم، بسیار خرسند هستم.
مهوشیان تصریح کرد: ما استاد پیشکسوت زیادی در کشور داریم که به علم قرائت مسلط هستند اما مانند استاد اوحدی که نه تنها به علم قرائت مسلط بودند بلکه خودشان نیز قرائت میکردند، کم داریم و تمام قراء ایران نیز ایشان را قبول داشتند.
ابوالفضل نازدار، پیشکسوت قرآن کریم نیز در بخش دیگری از این نشست با بیان اینکه مرحوم اوحدی علاوه بر یک استاد بزرگ قرآن، به خانواده خود نیز توجه ویژه داشت، تصریح کرد: این بزرگوار برای جامعه نیز خوب پدری و بزرگی کرد.
وی با بیان اینکه استاد اوحدی پدر قرآنی من به شمار میرود زیرا از کودکی در محضر آن مرحوم بودم، عنوان کرد: معمولا افراد بزرگ بدون چشمداشت و طمع مالی به جامعه خدمت میکنند، من نیز سالها شاگرد جلسات قرآن این استاد بزرگ بودم و از طرفی با وی نیز همکاری شغلی داشتم.
استاد در حین کار، قرآن هم تلاوت میکرد
نازدار با اشاره به اینکه در برههای از زمان در ابتدای کوچه نور واقع در میدان توحید با استاد اوحدی در کارهای صنعتی همکار بوده و افتخار شاگردی وی را نیز در این عرصه دارم، ادامه داد: این استاد بزرگ در حین کار هم، قرآن تلاوت میکرد و زمزمه داشت، حتی بعد از اتمام کار روزانه نیز 10 دقیقه را به خواندن قرآن اختصاص داده و شبها نیز با یکدیگر به جلسات قرآن میرفتیم.
وی اضافه کرد: به یاد دارم در جلسهای که در منزل مرحوم اورعی برگزار میشد، استاد اوحدی از من و فرزند شهیدش، جوادآقا میخواست که هر کدام به ترتیب یک آیه از سوره تکویر را بخوانیم و به این شکل من را در کنار فرزندش که مهارت خوبی در تلاوت قرآن داشت، آموزش میداد.
شاگرد مرحوم اوحدی ادامه داد: از جمله صحبتهای خوب استاد به شاگردان جدید در مبحث قرائت این بود که شما پیش کدام استاد یک بار قرآن را دور کردهاید؟ اکثرا پاسخ فرد منفی بود لذا استاد ادامه میداد که تو حتی یک دوره معایب خواندن قرآن را پیش استاد به شکل مستقیم رفع نکردهای، پس چه توقع برای رشد داری، زیرا کسی که میخواهد وارد علم قرائت شود، حداقل باید زیر نظر یک استاد و به مرور فنون قرائت را بیاموزد.
مرحوم اوحدی؛ بنیانگذار تلاوت فنی در ایران
وی با بیان اینکه مرحوم اوحدی بنیانگذار تلاوت فنی در ایران هستند، اظهار کرد: به جرأت میگویم اولین فردی که فن اختلاف قرائت را در ایران نشان داد و به خوبی اجرا میکرد، استاد اوحدی بود که خیلیها از این نکته غافل هستند؛ در حال حاضر هم تعدادی از جوانان با سن کم مانند حاج حامد شاکرنژاد و ... فن اختلاف قرائت را به خوبی اجرا میکنند.
این پیشکسوت قرآن کریم با بیان اینکه استاد اوحدی و استاد مولایی از افراد شاخص در عرصه جامعه قرآنی به شمار میروند، اظهار کرد: در زمینه عترت نیز استاد اوحدی نمونه بود؛ در ایام عزاداری عاشورا و تاسوعای حسینی درب خانه این استاد بر روی عزاداران باز بود و خودشان نذری که آماده کرده بودند را مستقیما به دست میهمانان میدادند.
روشن شدن چراغ بسیاری از جلسات به همت استاد اوحدی
این استاد قرآن کریم با اشاره به اینکه مرحوم اوحدی در زمینه جلسهداری نیز چراغ بسیاری از جلسات را روشن کرد، ادامه داد: در یک برهه زمانی که حدود 25 سال قبل بود، با استاد اوحدی در بررسی و آسیبشناسی مجالس ترحیم صحبت میکردیم و به این نتیجه رسیدیم که در طول یک هفته شاید بیش از 10 میلیون نفر در مجالس مختلف ترحیم در سطح شهر شرکت میکنند.
تأکید رهبر معظم انقلاب برای احیای سطح قرائت مجالس ترحیم
وی ادامه داد: در همان سالها رهبر معظم انقلاب که به همراه دیگر اساتید از جمله مرحوم اوحدی و پدر من در فعالیتهای قرآنی مسجد کرامت حضور داشتند، تأکید داشتند سطح قرائت مجالس ترحیم احیا شود، زیرا آن دوران، قرآن در مجالس ترحیم واقعا مظلوم و مهجور واقع شده بود.
وی عنوان کرد: لذا از حدود 25 سال قبل با تلاشی که اساتیدی همچون اوحدی، پدرم، احمد هروی، محمد کاظم حسنزاده انجام دادند تا حدودی، مجالس ترحیم به سمت قرآن کشیده شد، اما در دوران کنونی نیز احساس میشود که مجالس از این فضای قرآنی در حال خارج شدن است، آن زمان با تلاش این اساتید و عملکرد درست آنها جهت مجالس به سمت خوبی سوق داده شد که امروز نیز باید اقدام مؤثری صورت گیرد.
نازدار با بیان اینکه ایشان یک پدر واقعی و ایثارگر برای جامعه بودند، تصریح کرد: واقعا عنوان استادالاساتیدی که رهبر معظم انقلاب به ایشان خطاب کردند، کامل و به جا بود اما حیف که جامعه به شکل کامل و آن گونه که باید این خادم قرآن را نشناخت.
مرحوم اوحدی در فن اختلاف قرائت تخصص ویژهای داشت
وی با بیان اینکه استاد اوحدی در زمینه تجوید، الحان و فن اختلاف قرائت به معنای واقعی استاد بود، گفت: اگر به تواناییهای استاد عبدالرضا معینی به عنوان یکی از شاگردان مرحوم اوحدی که خود امروز شاگردان بسیاری را پرورش داده است، نگاهی بیندازید، به جرأت میتوان گفت که مانند وی در سطح کشور انگشت شمار پیدا میشود؛ این فرد که شاگرد استاد اوحدی بود، این گونه هستند، پس خود مرحوم اوحدی چه کسی بود که توانست این نخبگان قرآنی را پرورش دهد.
شاگرد استاد اوحدی با بیان اینکه متأسفانه استاد اوحدی و دیگر اساتید قرآن در زمان حیاتشان شناخته نمیشوند، افزود: در حال حاضر نیز بسیاری از اساتید در مهجوریت فعالیت میکنند از همین رو بسیار خوب و بجاست که آنان را در زمان حیات و امروز که در میان ما حضور دارند، درک کنیم، واقعا حیف شد که استاد اوحدی را درک نکردیم باید دیگر بزرگان را دریابیم تا از دستمان نرفتهاند.
حمید غلامی، مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد و از شاگردان استاد محمدعلی اوحدی در ادامه این نشست با بیان اینکه برگزاری این جلسات بدون شک در استمرار تجلیل از خادمان قرآن و عترت بسیار مؤثر و کارآمد است، ادامه داد: انعکاس این جلسات کاربردی که به همت ایکنای خراسان برگزار میشود، مطمئنا نکاتی را در خصوص این اساتید توانمند به عموم مردم منتقل خواهد کرد.
غلامی با اشاره به اینکه استاد اوحدی، پیشکسوت برجسته قرآنی با کمال تواضع در عرصه شاگرد پروری عمر شریف خویش را صرف کرد، گفت: از جمله نکاتی که در مورد این شخصیت بزرگ در ذهن دارم این است که در سال 79 و در اولین حضورم در مراسم صفه(مراسم قرآنی در حرم رضوی) از من خواست تا به تلاوت قرآن بپردازم و این در حالی بود که با توجه به سن و تجربه اندک، فکر نمیکردم این فرصت را در اختیارم قرار دهد، اما به تلاوت من به عنوان شاگرد کوچکی در این مراسم نیز توجه ویژهای داشت.
اهمیت دادن به نوجوانان و جوانان در جلسات قرآن
وی ادامه داد: از طرفی این استاد برجسته قرآن که افتخار خادمی حرم رضوی را نیز داشت، در برگزاری مراسم صفه در این بارگاه مبارک از تبحر بسیاری برخوردار بود به گونهای که همه خادمان هشت کشیک و حتی زائران و مجاوران نیز با اشتیاق بسیار در جلسات تلاوت ایشان حاضر میشدند.
مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد تصریح کرد: در واقع همه این رفتارها برای شاگردان بسیار جای امیدواری و رشد داشت از همین رو ضروری است اساتیدی که در مجموعههای قرآنی فعالیت میکنند، به این نکات ریز و مهم در جلسات و محافل خود دقت کنند.
همراهی با اساتید برجسته قرآن مصر، ویژگی مرحوم اوحدی
این مجری قرآنی با بیان اینکه مرحوم اوحدی پدر شهید و از بنیانگذاران فن تلاوت قرآن در ایران به شمار میرود، ادامه داد: این استاد برجسته در حدود 80 سال زندگی خود، بیش از نیم قرن به صورت حرفهای به فعالیت در این عرصه پرداخت، به گونهای که از معدود کسانی در کل ایران بود که در محضر اساتید برجسته مصری از جمله عبدالفتاح شعشاعی، ابوالعین شعیشع، مصطفی اسماعیل، عبدالباسط محمد عبدالصمد، محمد طوخی و دیگر اساتید حضور یافته و از وجودشان بهرهمند شد.
وی با بیان اینکه مرحوم اوحدی در سال 88 به عنوان خادم برگزیده قرآن انتخاب شد که این نشان یکی از بالاترین عناوینی است که به یک فعال قرآنی اعطا میشود، افزود: با این حال، استاد اوحدی با تواضع همیشگی به جوانان میدان میداد و با کمال لطف و دقت زمینه حضور، قرائت و دیده شدن را برای نسل نوجوان و جوان فراهم میکرد.
مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد با اشاره به اینکه استاد اوحدی ارتباط نزدیکی با رهبر معظم انقلاب داشت و بارها در محضر ایشان به تلاوت قرآن پرداخته بود، افزود: حتی به یاد دارم یکی از این تلاوتها بسیار تلاوت پخته و قوی بود که مورد تعریف و تمجید رهبر معظم انقلاب نیز قرار گرفت.
تجلیل از تلاوت زائران در جلسات حرم رضوی توسط مرحوم اوحدی
وی ادامه داد: حضور استاد اوحدی در جلسات قرآن که در رواق دارالسلام حرم رضوی برگزار میشد، نیز بسیار برای علاقهمندان به قرآن و زائران مهم بود به گونهای که با اشتیاق حضور پیدا میکردند، حتی استاد در آن جلسات نیز به زائران فرصت تلاوت قرآن میداد و نکات آموزشی و فنی را گوشزد کرده و گاهی هم با شوخی مباحث آموزشی خود را آمیخته و از زائران نیز تجلیل میکرد.
غلامی با بیان اینکه استاد اوحدی همیشه تأکید داشت در هنگام تلاوت مانند شیر شجاعانه و با حداکثر انرژی کلام وحی را قرائت کنیم، ابراز کرد: همچنین در همه جلساتی که با حضور شاگردان جدید و قدیمی برگزار میشد، وی از همه حاضران میخواست آیاتی را تلاوت کنند و با سعه صدر نکات آموزشی را به این افراد تذکر میداد و تا آنها فرا نمیگرفتند، به آموزش میداد.
وی گفت: حتی گاهی که افتخار همراهی این استاد برجسته را تا منزلشان داشتم در طول مسیر نصایح پدرانه را از من دریغ نکرده و بحثهای قرآنی را نیز مطرح میکرد؛ یک بار که برای مسافر جهت داوری مسابقات اعزام میشدم، دستم را گرفت و آیه 64 سوره یوسف «فَاللّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ، پس خدا بهترين نگهبان است و اوست مهربانترين مهربانان» را در گوشم زمزمه و برایم طلب سلامتی و خیر کرد.
این شاگرد مرحوم اوحدی با بیان اینکه سراسر زندگی استاد اوحدی از نکاتی پر است که عمق و محبت یک استاد به لحاظ فنی و هم دقت در مسائل اجتماعی شاگردانش را نشان میدهد، ادامه داد: مرحوم اوحدی به عنوان بنیانگذار تلاوت قرآن در ایران به شکل واقعی مطرح هستند و این امر در زمانی اتفاقی افتاد که کسی در زمینه هنر تلاوت اطلاعات خاصی نداشت و تلاوتها اکثرا ساده و سنتی صورت میگرفت.
استاد تا آخرین لحظات زندگی از خدمت به قرآن فاصله نگرفت
مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد بیان کرد: به یاد دارم استاد در اواخر عمر نیز با توجه به بیماری که داشتند در مسابقات قرآن برای قضاوت حضور یافته و حقیقتا تا آخرین لحظات زندگی از خدمت به قرآن فاصله نگرفتند.
وی با بیان اینکه استاد حسین علمی که یکی از جلسهداران قوی در مشهد است، روزی عنوان میکرد، آن زمان که نوجوان بوده، استاد اوحدی در حرم تلاوت قرآن انجام میداده و وی به همراه بقیه برادران خود حسن و محمدصادق علمی دوان دوان خود را به جلسات این استاد بزرگ رسانده تا از محضرشان استفاده کنند، گفت: آن زمان میگفتند، کسی آمده که مثل خود عبدالباسط میخواند، از همین رو حضور در این جلسات برایشان هیجان آفرین و خاطرهانگیز بوده است.
مدیر امور قرآنی مؤسسه فرهنگی، آموزشی و پژوهشی مفتاح قائم(عج) مشهد با تأکید بسیار بر ضرورت تجلیل و توجه به این اساتید و خادمان قرآن، عنوان کرد: این افراد باید تا زمانی که در قید حیات هستند، مورد تجلیل و توجه قرار گیرند.
ضرورت تجلیل و ارج نهادن به دیگر اساتید و جوانان عرصه فعالیتهای قرآن
وی با تأکید بر اینکه این مراسمهای تجلیل و بررسی ابعاد مختلف شخصیت اساتید و پیشکسوتان قرآن میتواند برای دیگر بزرگانی از جمله حاج حسین علمی، جواد رفیعی، محمدکاظم محمدزاده، سیدمرتضی ساداتفاطمی، مرحوم عباس علی نازدار، محمدکاظم حسن زاده و ... برگزار شود، ابراز کرد: همچنین این مراسم تجلیل میتواند برای فعالان قرآنی جوان و نسل امروزی نیز برگزار شود.
این شاگرد استاد اوحدی اضافه کرد: این اقدام سبب آشنایی و انتقال ویژگیها و خصوصیات آنها به عنوان افراد قرآنی به جامعه میشود از همین رو باید پتانسیلها و ظرفیتهای این افراد را معرفی کنیم.
انفاق و یتیم نوازی؛ از شاخصه های برجسته شخصیت استاد اوحدی
قاسم اوحدی، فرزند استاد محمدعلی اوحدی نیز در ادامه از خبرگزاری ایکنا به منظور تشکیل نشستی در خصوص تکریم و پاسداشت این استاد قرآن کریم تشکر کرد و با بیان اینکه بُعد رفتاری و سلوک شخصیتی استاد اوحدی کمتر مورد توجه قرار گرفته است، ابراز کرد: ایشان نه تنها قاری قرآن بلکه عامل به آیات الهی نیز بود؛ انفاق و یتیمنوازی از شاخصههای برجسته شخصیت ایشان به شمار میرفت، یتیمهایی که به زعم بضاعت اندک مالیشان تحت پوشش داشتند و اکنون نیز زنده هستند.
وی با اشاره به اینکه ایشان تحت پوشش هیچ نهاد مالی و صندوق حمایتی نبود، ادامه داد: اساتید قرآنی ما همچون استاد اوحدی، استاد نازدار و ... همه چیز خود را فدای قرآن کردند تا کلام الهی در جامعه نشر پیدا کند و حتی گاهی حقوقی از خانواده خود چه حقوق مادی و چه معنوی را نیز فدای قرآن میکردند لذا میتوان گفت این افراد در حقیقت سربازان قرآنی ایران اسلامی بودند.
مرحوم اوحدی از صنعتکاران ممتاز ایران بود
اوحدی در ادامه با اشاره به تخصص استاد اوحدی در حوزه صنعت نیز اظهار کرد: مرحوم اوحدی از صنعتکاران ممتاز ایران نیز محسوب میشد و در این کار استاد بود به گونهای که ساخت یکی از زیرسازهای سابق ضریح حضرت رضا(ع) و دربهای تزئینی حرم رضوی از جمله کارهای ایشان به شمار میرفت.
وی اضافه کرد: ایشان ید طولایی در صنعت داشت، بسیار اهل فن بود و به راحتی میتوانست یک کارخانهدار بزرگ جامعه باشد. ایشان کسی بود که دستگاههای خمکن را که زمان شاه از کشور چک میآوردند در تهران با یک نگاه در ذهن خودش کپی رایت کرده بود و چهار نمونه از آن ساخت به گونهای که اداره ساواک به کارگاه ایشان مراجعه کرد و گفت تا زمانی که ما وارد میکنیم نیازی نیست شما این نوع دستگاهها را به نام ایرانی تولید کنید.
فرزند استاد اوحدی در ادامه افزود: استاد اوحدی از لحاظ فنی بضاعت و سرمایه بالایی داشت به گونهای که میتوانست به راحتی یک چهره صنعتگر، شاخص و برخوردار جامعه باشد و هفت نسل پس از ایشان همچون کارخانهدارهای موفق دیگر متمکن باشند نه اینکه در حداقل بضاعتهای مالی همچون درمان نیز مشکل داشته باشد؛ استاد تنها یک خانه داشتند که آن هم آنقدر محقر و قدیمی بود که پس از درگذشتشان مشمول معافیت مالی شد. ایثار همین است و این همان بخشهای ناگفته شخصیت ایشان و اساتیدی همچون این استاد بزرگوار است.
مهماندوستی از دیگر ویژگیهای شخصیت استاد اوحدی
وی در تکمیل توضیحاتش با اشاره به اینکه البته هماکنون نیز وضعیت برای بسیاری از اساتید و پیشکسوتان قرآنی به همین منوال است و هنوز هم از اینگونه صدمات و لطمات بینصیب نماندهاند، افزود: پدر با وجود عدم تمکن مالی اما همیشه اهل انفاق و مهماندوست بود.
اوحدی سادهپوشی، تواضع بسیار و بیتکلف بودن را از دیگر شاخصههای مبرز و قابل تحسین استاد اوحدی عنوان کرد و گفت: بیتکلف بودن ایشان به حدی بود که گویی این مقامات و عناوین، سفرهای خارجی متعدد و القاب رهبر معظم انقلاب متعلق به ایشان نبود و اهمیتی به این مسائل نمیداد. بسیار بی تکلف بود به گونهای که حتی با کاسب محل نیز مینشست، چای میخورد، شوخی می کرد.
استاد به معنای واقعی اسوه و الگو بود
وی با بیان اینکه استاد اوحدی متخلق به اخلاق قرآنی و به معنای واقعی کلمه اسوه بود، ابراز کرد: اگر در جلسات بزرگ و یا در مهمانیها یک خردسال و یا نوجوانی از ایشان سؤال قرآنی میپرسید، هیچ گاه ابراز خستگی یا ناراحتی نمیکرد بلکه به گونهای پاسخ او را میداد که گویی این فرد نخستین شاگرد ایشان بوده است.
در ادامه نشست امیرحسین اوحدی، نوه استاد محمدعلی اوحدی با بیان اینکه خود نیز مانند پدربزرگش در عرصه قرآن فعالیت دارد، گفت: برگزاری این جلسات و یادآوریهای بزرگان سبب میشود تا مقام و جایگاه اساتید ارج نهاده شده و ما هم برای رسیدن به جایگاه آنان تلاش کنیم.
وی با اشاره به خاطراتی که در طول دوران زندگی خود از کودکی تا زمان فوت آن مرحوم در ذهن دارد، ابراز کرد: در جلسات مختلف پدربزرگ همراه با کودکان و نوجوانان دیگر حاضر میشدم و خاطرات بسیاری از آن دوران به یاد دارم، حتی استاد نیز خاطرات زیادی را برای ما تعریف میکرد.
اوحدی با بیان اینکه یکی از موضوعات مهم درباره ایشان نوع استادی این خادم قرآن در جلسات و محافل است، افزود: برخی از اساتید در دانشگاهها برای دانشجویان خیلی وقت نمیگذارند تا آنان بتوانند سؤالات خود را بپرسند، اما استاد اوحدی در برابر همه کسانی که در جلسات وی حضور مییافتند چه افراد مبتدی و چه حرفهای با سعه صدر پاسخ سوالات را میداد.
جدیت در امر آموزش قرآن تا آخرین روزهای حیات
وی ادامه داد: حتی اگر کودکان نیز در این جلسات حاضر میشدند، نوع تدریس استاد متناسب با سن و سال آنان تغییر میکرد تا بتوانند به راحتی آموزش ببینند؛ بعدها که بزرگتر شدیم و به جایگاه استاد پی بردیم، اهمیت رفتار ایشان و نحوه برخورد با ما در دوران کودکی برایمان مشخصتر شد.
نوه مرحوم اوحدی عنوان کرد: حتی در زمان آموزش نیز با جدیت و حوصله بسیار بارها و بارها نکات آموزشی را به شاگردان تذکر میداد و تا آنها مطلب را اصلاح نکرده و یاد نمیگرفتند، اجازه ادامه تلاوت به او را نمیداد؛ خود استاد بسیار پیگیر بود به گونهای که گاهی ساعتها این کار به طول میانجامید اما با این حال استاد ابراز ناراحتی نمیکردند، به خصوص در اواخر عمر با توجه به کسالتی که داشت همینگونه رفتار میکرد.
توجه استاد اوحدی به ویژگیهای همه ردههای سنی در جلسات آموزشی
وی گفت: از دیگر نکات شخصیتی استاد اوحدی ارائه نوع آموزش متناسب با هر رده سنی بود به گونهای که بر اساس میزان اطلاعات و توانایی مخاطبان به بیان مطالب میپرداخت، این کار از آن جهت اهمیت دارد که برخی از اساتید مثلا در فضای دانشگاه مطالب را آنقدر سنگین بیان میکنند که شاید دانشجویان متوجه نشوند.
وی ادامه داد: حتی به خاطر دارم به کودکان و نوجوانان به جهت اینکه نفس کم میآورند جهت تلاوت توصیه میکرد که از استاد شعشاعی تلاوت کنند و میگفت که من در کودکی از این استاد تقلید میکردم تا بتوانم ادامه مسیر بدهم.
نوه مرحو اوحدی با بیان اینکه پدربزرگم از خاطرات دوران نوجوانی خود که در کشور عراق زندگی میکرد، برایمان بسیار میگفت، افزود: مرحوم پدربزرگم در آن سنین بسیار علاقهمند به قرآن بود به گونهای که خود در منزل به تمرین قرائت قرآن میپرداخت. وی صبحها از حدود ساعت پنج به مغازه محل کارشان رفته و به تلاوت مشغول میشد؛ این رفتار همیشگی او سبب توجه بازاریان و مردم به وی و حتی تبریک گفتن به صاحبکارش به خاطر داشتن چنین شاگردی شده بود.
در ادامه علیرضا کربلایی، از دیگر شاگردان استاد اوحدی و قاری قرآن کریم اظهار کرد: در چند سال اخیر توفیق داشتیم تا در حرم مطهر رضوی در محضر ایشان درک و تلمذ کنیم و قرآن را از صحبتهای جاودانه ایشان بهرهمند شویم. در فضای مجازی وقتی بیشتر با ویژگیهای ایشان آشنا شدم تازه فهمیدم که ما چه نعمتی را از دست دادهایم؛ ای کاش تا این عزیزان نفس میکشند، شخصیتشان به جامعه قرآنی معرفی شود تا کسانی که در جلسات حاضر میشوند بتوانند با آگاهی بیشتری حضور پیدا کنند.
وی ادامه داد: ایشان با اساتید بزرگی چون مصطفی اسماعیل و عبدالباسط همراه بوده و سبک تلاوت این افراد را به ایران آورد؛ در جلسات مختلفی که در سنین نوجوانی شرکت میکردیم، بحث استاد شحات انور و استاد غلوش مطرح بود زیرا تازه تلاوتهای ایشان به ایران آمده بود لذا ما در آن دوران سعی میکردیم به سبکی بخوانیم که ما را بیشتر تشویق میکنند.
ارتباط مناسب استاد با متسابقان، باعث آرامش آنان در مسابقات میشد
کربلایی با بیان اینکه استاد اوحدی مرا راهنمایی کرد که فقط به سبک عبدالباسط بخوانم، افزود: روحیه خاص استاد، جدیت در عین ارتباط برقرار کردن با اعضای جلسه و متسابقان، مسابقه را برای متسابقان آسان میکرد؛ استاد اوحدی ابتدای هر شب قبل از داوری به گونهای صحبت میکرد که فضای تلاوت برای قاری راحت میشد.
وی با اشاره به تأکید مرحوم اوحدی بر توجه به معنویات ابراز کرد: ایشان در جلسات همواره بر دو موضوع تأکید داشتند، یکی بحث تجوید که با صبر و حوصله و اخلاق بسیار خوب این مسئله را به قاری انتقال میدادند و دیگری پرداختن به معنویات در کنار تلاوت بود. همواره از این استاد بزرگوار به یاد دارم که با چه عشقی معنویات را در کنار تلاوت قرآن به اعضای جلسه میآموخت.
