برگزاری کنگره بزرگداشت آیتالله العظمی مظاهری در اصفهان
گروه اندیشه: کنگره بزرگداشت آیتالله العظمی مظاهری، از مراجع تقلید و رئیس حوزه علمیه اصفهان قرار است در اردیبهشت ماه سال آینده در اصفهان برگزار شود.
به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، این کنگره بههمت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان برگزار خواهد شد.
آیتالله العظمی مظاهری، از مراجع تقلید و رئیس حوزه علمیه اصفهان سالهای عمر خود را در راه خدمت به اسلام و تشیع صرف نمودهاند.
تولد و دوران کودکی
مرجع عالیقدر حضرت آیتالله العظمی آقای حاج شیخ حسین مظاهری، در سال ١٣١٢ هجری شمسی در «تیران»، یکی از شهرستانهای استان اصفهان و در خانوادهای مذهبی و روحانی و دوستدار خاندان پیامبر گرامی اسلام(ص) پا به عرصۀ وجود نهادند. تقید به شریعت و کوشش برای انجام واجبات و ترک محرمات الهی از ویژگیهای برجستۀ خانوادۀ آیتالله العظمی مظاهری به ویژه والد ایشان، مرحوم حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ حسن مظاهری بود که این مسأله، سهم بسزایی در رشد و تعالی روحی ایشان و علاقهمندی معظّمله در حوزۀ علمیه داشت.
دوران تحصیل
آیتالله العظمی مظاهری،با پایان دادن به تحصیلات غیر حوزوی، در سال ١٣٢٦هجری شمسی،برای تحصیل علوم دینی، وارد حوزه علمیه اصفهان شدند. حوزۀ علمیۀ اصفهان در دورههای قبل، بهویژه در عصر صفوی، با ظهور عالمانی برجسته و سترگ و بر پایی جلسات علمی درخشش فراوان داشت. در دورهای که آیتالله العظمی مظاهری به تحصیلات حوزوی روی آورده بود، حوزه اصفهان اگر چه درخشش پیشین را نداشت؛ امّا همچنان از استادان بزرگ و حوزههای بحث و درس خالی نبود.
معظّمله در ابتدا به مدرسه مسجد سید اصفهان، که مقبره مرحوم سیّد شفتی نیز در آنجاست وارد و مشغول به تحصیل شدند. آیتالله العظمی مظاهری دروس دورۀ ادبیات و نیز بخشی از دورۀ سطح را در اصفهان در نزد استادان بزرگ آن دیار فرا گرفته و در سال ١٣٣٠ هجری شمسی به منظور تکمیل تحصیلات خود و بهرهمندی از محضر استادان حوزۀ علمیۀ قم، به این حوزه سترگ پای نهادند و پس از پایان تحصیلات سطح عالیه، در درس خارج فقه و اصول اعاظم حوزۀ علمیۀ قم شرکت جسته و در کنار آن به فراگیری دروس فلسفه، همانند اسفار و شفا و نیز تفسیر و کلام پرداختند. وی در طی این سالها، از تدریس دروس حوزوی نیز غافل نمانده و از آغاز تحصیل، دورس فراگرفته را تدریس میکردند. ایشان، عوامل کامیابی خود در زمینههای علمی را انتخاب استادان و هم مباحثههای خوب، تلاش برای مانع نشدن امور دنیوی در تحصیل، منظم بودن و تقویت دروس پایه میدانند.
اساتید
آیتالله العظمی مظاهری با ورود به حوزۀ علمیۀ اصفهان دروس ادبیات را خدمت دو عالم ادیب، مرحوم حاج آقا جمال خوانساری و حاج آقا احمد مقدس فراگرفته و دروس سطح را نزد حضرات آیات خادمی، فیاض، طیب، ادیب و مدرس و منظومه حاجی سبزواری را در محضر مرحوم آیتالله حاج شیخ محمود مفید آموختند. با ورود به حوزۀ علمیه قم، کتاب مکاسب و کفایة الاصول را نزد مرحوم آیتالله حاج شیخ عبدالجواد جبل عاملی و مرحوم آیتالله العظمی مرعشی نجفی و مرحوم آیتالله مجاهدی و مرحوم آیتالله حاج شیخ مرتضی حائری و مرحوم آیتالله سید محمد باقر سلطانی «قدّسسرّهم» خواندند و آنگاه پیش از هشت سال در دروس خارج فقه حضرت آیتالله العظمی بروجردی و ده سال در دروس خارج فقه و اصول حضرت امام خمینی«قدّس سرّه» و بیش از دوازده سال در دروس خارج فقه و اصول آیتالله العظمی محقق داماد حاضر گشتند. همچنین اسفار ملا صدرا، شفای بوعلی سینا و دروس تفسیری و اعتقادی را نزد علامۀ طباطبائی فرا گرفتند.
فعالیتهای علمی و فرهنگی
حضرت آیةالله العظمی مظاهری،در سالهای زندگی پر برکت خود خدمات علمی، فرهنگی و اجتماعی فراوانی را به انجام رسانیدهاند که تا هم اکنون نیز ادامه دارد. از جمله خدمات معظّمله که تحوّل بزرگی در حوزههای علمیه ایجاد کرد، اهتمام ویژه به درس اخلاق و پرورش روحیۀ معنوی فضلاء و طلاب جوان بود. ایشان پیش از انقلاب با اصرار و استقبال فضلاء و طلاب، درس اخلاق خود را ابتدا در مدرسه فیضیۀ قم آغاز کردند. و اکنون متجاوز از چهل و پنج سال است که این دروس به طور مداوم تشکیل میگردد و از این رهگذر، شاگردان و طلاب فاضلی به مکتب شیعه تقدیم شده است. آیتالله مظاهری در امر سامان دادن به حوزههای علمیه نیز در پیش و پس از انقلاب خدمات شایانی داشتهاند. از جمله در پیش از انقلاب، به همراه بزرگانی چون آیتالله مصباح یزدی و آیتالله خرازی در تنظیم و تدوین برنامههای علمی و آموزشی موسسۀ در راه حق شرکت جستند که برکات بسیار عظیمی را به همراه داشت.
در سال ١٣٧٤ هجری شمسی نیز با هجرت ایشان از حوزۀ علمیۀ قم به شهر اصفهان ،حوزۀ علمیۀ اصفهان استقلال یافت. در دورۀ حضور وی در اصفهان نیز خدمات فراوانی به آن حوزه کهن ارزانی گشته که از جمله میتوان به تاسیس «مرکز مدیریت حوزه علمیه اصفهان»، «مرکز آموزشهای تخصصی حوزه علمیه اصفهان»، «مرکز مشاورۀ حوزۀ علمیۀ اصفهان»، «مرکز خدمات حوزۀ علمیۀ اصفهان با بخشهای مختلف بیمه، مسکن، قرضالحسنه، دفتر تعاون و ...»، «مرکز تحقیقات رایانهای حوزۀ علمیۀ اصفهان» و نیز «مرکز رسیدگی به امور مساجد استان اصفهان» اشاره کرد.
تدریس و تألیف
آیتالله العظمی مظاهری سالیان بسیاری در حوزههای علمیه علاوه بر دروس اخلاق به تدریس دروس مختلف فقهی، اصولی، فلسفی، اقتصادی و ... پرداختهاند. ایشان چندین بار، شرح منظومه، نهایةالحکمة و بخشهائی از اسفار اربعه را تدریس نموده و از سال ١٣٥٦ تا کنون به تدریس دروس خارج فقه و اصول اشتغال داشتهاند. وی طی این سالها بسیاری از ابواب فقهی همانند طهارة، صلوة، صوم، خمس، زکوة، حجّ، امر به معروف و نهی از منکر، بیع، اجاره، مضاربه، شرکت، ضمان، حواله، کفالت، صلح، حجر، قرض، فلس، قضا، شهادات، حدود و دیات، ولایت فقیه و ... و همچنین بیش از پنج دوره کامل مباحث علم اصول فقه و یک دوره مبحث قواعد فقهیه را در حوزه علمیه قم و اصفهان تدریس فرمودهاند. معظّمله در ضمن تدریس از تألیف و پژوهش نیز غافل نبوده و کتابهای فراوانی را به میراث مکتوب شیعه افزودهاند. فهرست آثار و تألیفات منتشر شده آیة الله العظمی مظاهری، بدین شرح است:
قرآن کریم
- معارف اسلام در سوره یس
- معاد در قرآن
فقه
- الحاشیة علی العروة الوثقی
- رساله توضیح المسائل (احکام، اخلاق، عقائد)
- فقه الولایة و الحکومة الاسلامیه (تقریرات درس خارج فقه ولایت فقیه معظمله در ٣ جلد)
- مناسک حج
- احکام عمره مفرده
- استفتائات حجّ و عمره
- نکته هایی پیرامون ولایت فقیه و حکومت دینی
- ٧٠ نکته فقهی و اخلاقی مورد احتیاج در حجّ و عمره
- عصاره دین
- عوائد الاصول الصّغیر
رجال
- «الثقاة الاخیار من رواة الاخبار»: این کتاب «موسوعه رجالیون ثقه» میباشد، مشتمل بر یک مدخل و سه باب است.
اعتقادات
١٤- الیوم الآخر
١٥- الامامة و الولایة فی القرآن (با همکاری حضرات آیات:محمدی گیلانی، محمد یزدی، مصباح، موسوی)
١٦- برنامه زندگی
١٧- اسلام آیین رستگاری (شرح اصول و فروع دین اسلام)
اخلاق
- دراسات فی الاخلاق و شئون الحکمة العلمیّة
- عوامل کنترل غرائز در زندگی انسان
- جهاد با نفس (٤ جلد)
- فرماندهی در اسلام
- اخلاق در خانه
- فضائل و رذائل اخلاقی
- تربیت فرزند در اسلام
- جبهه و جهاد اکبر
- خانواده در اسلام
- به سوی حق
- ویژگی های معلّم خوب
- در ساحل سپیده اخلاص
- اخلاق و خودسازی
- آفتاب پرهیزکاری
- اخلاقیات العلاقة الزوجیّة
- اخلاق و جوان (٢ جلد)
- اخلاق در اداره
- کاوشی نو در اخلاق اسلامی (٢ جلد)
- اخلاق و خودسازی در مکتب اهل بیت «علیهمالسّلام»
- حدیث اهل نظر
- اخلاق در توحید
- حریمهای اخلاق در آئینه احکام
- راز عروج
- اخلاق فرماندهی
- اعتکاف، سلوک منتظران
- روزه، سلوک پرهیزکاران
- راهکارهای عملی درمان وسواس
- حج، سلوک خدایاجون
- مشق اخلاق(دفتر اول، دوم، سوم، چهارم، پنجم)
- نماز، نجوای مؤمنان
- دانش اخلاق اسلامی(٤ جلد)
- محدودۀ پرواز انسان
- معاد، سرنوشت جاودانۀ انسان
- صبر، کیمیای سعادت انسان
- پرسش و پاسخ: سیمای زن در اسلام
- پرسش و پاسخ: ازدواج و خانواده
- پرسش و پاسخ: پرسشهای جوانان
عرفان
- اسرار حج
- سیر و سلوک؛ مقدّمه
- سیر و سلوک؛ یقظه
- سیر و سلوک؛ توبه
[انتشار شرح سایر منازل سیر و سلوک تا منزل هفتم در دست اقدام است.]
حدیث
- شرح و تفسیر دعای کمیل (٣ جلد)
- شرح و تفسیر دعای سحر (٢ جلد)
- شرح و تفسیر مناجات شعبانیه (٢ جلد)
- الحکومة الاسلامیة فی احادیث الشیعة الامامیّة (با همکاری حضرات آیات: خرازی، مصلحی، شهید سلطانی و استادی)
اقتصاد اسلامی
- احکام اقتصادی در مورد زمین
- مقایسه بین سیستم اقتصادی (٣ جلد)
- التوازن الاسلامی بین الدنیا و الآخرة (با همکاری حضرات آیات: خرازی، مصلحی، شهید سلطانی و استادی)
تاریخ و سیره
- زندگانی چهارده معصوم
- تجلّی حق (نگرشی اخلاقی بر فضائل و سیره پیامبر اکرم صلّیاللهعلیهوآله)
- مظهر حق (نگرشی اخلاقی بر فضائل و سیره امیرالمومنین علیهالسّلام)
- پرسش و پاسخ: سیره و فضائل حضرت زهرا(سلاماللهعلیها)
آیتالله العظمی مظاهری، از مراجع تقلید و رئیس حوزه علمیه اصفهان سالهای عمر خود را در راه خدمت به اسلام و تشیع صرف نمودهاند.
تولد و دوران کودکی
مرجع عالیقدر حضرت آیتالله العظمی آقای حاج شیخ حسین مظاهری، در سال ١٣١٢ هجری شمسی در «تیران»، یکی از شهرستانهای استان اصفهان و در خانوادهای مذهبی و روحانی و دوستدار خاندان پیامبر گرامی اسلام(ص) پا به عرصۀ وجود نهادند. تقید به شریعت و کوشش برای انجام واجبات و ترک محرمات الهی از ویژگیهای برجستۀ خانوادۀ آیتالله العظمی مظاهری به ویژه والد ایشان، مرحوم حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ حسن مظاهری بود که این مسأله، سهم بسزایی در رشد و تعالی روحی ایشان و علاقهمندی معظّمله در حوزۀ علمیه داشت.
دوران تحصیل
آیتالله العظمی مظاهری،با پایان دادن به تحصیلات غیر حوزوی، در سال ١٣٢٦هجری شمسی،برای تحصیل علوم دینی، وارد حوزه علمیه اصفهان شدند. حوزۀ علمیۀ اصفهان در دورههای قبل، بهویژه در عصر صفوی، با ظهور عالمانی برجسته و سترگ و بر پایی جلسات علمی درخشش فراوان داشت. در دورهای که آیتالله العظمی مظاهری به تحصیلات حوزوی روی آورده بود، حوزه اصفهان اگر چه درخشش پیشین را نداشت؛ امّا همچنان از استادان بزرگ و حوزههای بحث و درس خالی نبود.
معظّمله در ابتدا به مدرسه مسجد سید اصفهان، که مقبره مرحوم سیّد شفتی نیز در آنجاست وارد و مشغول به تحصیل شدند. آیتالله العظمی مظاهری دروس دورۀ ادبیات و نیز بخشی از دورۀ سطح را در اصفهان در نزد استادان بزرگ آن دیار فرا گرفته و در سال ١٣٣٠ هجری شمسی به منظور تکمیل تحصیلات خود و بهرهمندی از محضر استادان حوزۀ علمیۀ قم، به این حوزه سترگ پای نهادند و پس از پایان تحصیلات سطح عالیه، در درس خارج فقه و اصول اعاظم حوزۀ علمیۀ قم شرکت جسته و در کنار آن به فراگیری دروس فلسفه، همانند اسفار و شفا و نیز تفسیر و کلام پرداختند. وی در طی این سالها، از تدریس دروس حوزوی نیز غافل نمانده و از آغاز تحصیل، دورس فراگرفته را تدریس میکردند. ایشان، عوامل کامیابی خود در زمینههای علمی را انتخاب استادان و هم مباحثههای خوب، تلاش برای مانع نشدن امور دنیوی در تحصیل، منظم بودن و تقویت دروس پایه میدانند.
اساتید
آیتالله العظمی مظاهری با ورود به حوزۀ علمیۀ اصفهان دروس ادبیات را خدمت دو عالم ادیب، مرحوم حاج آقا جمال خوانساری و حاج آقا احمد مقدس فراگرفته و دروس سطح را نزد حضرات آیات خادمی، فیاض، طیب، ادیب و مدرس و منظومه حاجی سبزواری را در محضر مرحوم آیتالله حاج شیخ محمود مفید آموختند. با ورود به حوزۀ علمیه قم، کتاب مکاسب و کفایة الاصول را نزد مرحوم آیتالله حاج شیخ عبدالجواد جبل عاملی و مرحوم آیتالله العظمی مرعشی نجفی و مرحوم آیتالله مجاهدی و مرحوم آیتالله حاج شیخ مرتضی حائری و مرحوم آیتالله سید محمد باقر سلطانی «قدّسسرّهم» خواندند و آنگاه پیش از هشت سال در دروس خارج فقه حضرت آیتالله العظمی بروجردی و ده سال در دروس خارج فقه و اصول حضرت امام خمینی«قدّس سرّه» و بیش از دوازده سال در دروس خارج فقه و اصول آیتالله العظمی محقق داماد حاضر گشتند. همچنین اسفار ملا صدرا، شفای بوعلی سینا و دروس تفسیری و اعتقادی را نزد علامۀ طباطبائی فرا گرفتند.
فعالیتهای علمی و فرهنگی
حضرت آیةالله العظمی مظاهری،در سالهای زندگی پر برکت خود خدمات علمی، فرهنگی و اجتماعی فراوانی را به انجام رسانیدهاند که تا هم اکنون نیز ادامه دارد. از جمله خدمات معظّمله که تحوّل بزرگی در حوزههای علمیه ایجاد کرد، اهتمام ویژه به درس اخلاق و پرورش روحیۀ معنوی فضلاء و طلاب جوان بود. ایشان پیش از انقلاب با اصرار و استقبال فضلاء و طلاب، درس اخلاق خود را ابتدا در مدرسه فیضیۀ قم آغاز کردند. و اکنون متجاوز از چهل و پنج سال است که این دروس به طور مداوم تشکیل میگردد و از این رهگذر، شاگردان و طلاب فاضلی به مکتب شیعه تقدیم شده است. آیتالله مظاهری در امر سامان دادن به حوزههای علمیه نیز در پیش و پس از انقلاب خدمات شایانی داشتهاند. از جمله در پیش از انقلاب، به همراه بزرگانی چون آیتالله مصباح یزدی و آیتالله خرازی در تنظیم و تدوین برنامههای علمی و آموزشی موسسۀ در راه حق شرکت جستند که برکات بسیار عظیمی را به همراه داشت.
در سال ١٣٧٤ هجری شمسی نیز با هجرت ایشان از حوزۀ علمیۀ قم به شهر اصفهان ،حوزۀ علمیۀ اصفهان استقلال یافت. در دورۀ حضور وی در اصفهان نیز خدمات فراوانی به آن حوزه کهن ارزانی گشته که از جمله میتوان به تاسیس «مرکز مدیریت حوزه علمیه اصفهان»، «مرکز آموزشهای تخصصی حوزه علمیه اصفهان»، «مرکز مشاورۀ حوزۀ علمیۀ اصفهان»، «مرکز خدمات حوزۀ علمیۀ اصفهان با بخشهای مختلف بیمه، مسکن، قرضالحسنه، دفتر تعاون و ...»، «مرکز تحقیقات رایانهای حوزۀ علمیۀ اصفهان» و نیز «مرکز رسیدگی به امور مساجد استان اصفهان» اشاره کرد.
تدریس و تألیف
آیتالله العظمی مظاهری سالیان بسیاری در حوزههای علمیه علاوه بر دروس اخلاق به تدریس دروس مختلف فقهی، اصولی، فلسفی، اقتصادی و ... پرداختهاند. ایشان چندین بار، شرح منظومه، نهایةالحکمة و بخشهائی از اسفار اربعه را تدریس نموده و از سال ١٣٥٦ تا کنون به تدریس دروس خارج فقه و اصول اشتغال داشتهاند. وی طی این سالها بسیاری از ابواب فقهی همانند طهارة، صلوة، صوم، خمس، زکوة، حجّ، امر به معروف و نهی از منکر، بیع، اجاره، مضاربه، شرکت، ضمان، حواله، کفالت، صلح، حجر، قرض، فلس، قضا، شهادات، حدود و دیات، ولایت فقیه و ... و همچنین بیش از پنج دوره کامل مباحث علم اصول فقه و یک دوره مبحث قواعد فقهیه را در حوزه علمیه قم و اصفهان تدریس فرمودهاند. معظّمله در ضمن تدریس از تألیف و پژوهش نیز غافل نبوده و کتابهای فراوانی را به میراث مکتوب شیعه افزودهاند. فهرست آثار و تألیفات منتشر شده آیة الله العظمی مظاهری، بدین شرح است:
قرآن کریم
- معارف اسلام در سوره یس
- معاد در قرآن
فقه
- الحاشیة علی العروة الوثقی
- رساله توضیح المسائل (احکام، اخلاق، عقائد)
- فقه الولایة و الحکومة الاسلامیه (تقریرات درس خارج فقه ولایت فقیه معظمله در ٣ جلد)
- مناسک حج
- احکام عمره مفرده
- استفتائات حجّ و عمره
- نکته هایی پیرامون ولایت فقیه و حکومت دینی
- ٧٠ نکته فقهی و اخلاقی مورد احتیاج در حجّ و عمره
- عصاره دین
- عوائد الاصول الصّغیر
رجال
- «الثقاة الاخیار من رواة الاخبار»: این کتاب «موسوعه رجالیون ثقه» میباشد، مشتمل بر یک مدخل و سه باب است.
اعتقادات
١٤- الیوم الآخر
١٥- الامامة و الولایة فی القرآن (با همکاری حضرات آیات:محمدی گیلانی، محمد یزدی، مصباح، موسوی)
١٦- برنامه زندگی
١٧- اسلام آیین رستگاری (شرح اصول و فروع دین اسلام)
اخلاق
- دراسات فی الاخلاق و شئون الحکمة العلمیّة
- عوامل کنترل غرائز در زندگی انسان
- جهاد با نفس (٤ جلد)
- فرماندهی در اسلام
- اخلاق در خانه
- فضائل و رذائل اخلاقی
- تربیت فرزند در اسلام
- جبهه و جهاد اکبر
- خانواده در اسلام
- به سوی حق
- ویژگی های معلّم خوب
- در ساحل سپیده اخلاص
- اخلاق و خودسازی
- آفتاب پرهیزکاری
- اخلاقیات العلاقة الزوجیّة
- اخلاق و جوان (٢ جلد)
- اخلاق در اداره
- کاوشی نو در اخلاق اسلامی (٢ جلد)
- اخلاق و خودسازی در مکتب اهل بیت «علیهمالسّلام»
- حدیث اهل نظر
- اخلاق در توحید
- حریمهای اخلاق در آئینه احکام
- راز عروج
- اخلاق فرماندهی
- اعتکاف، سلوک منتظران
- روزه، سلوک پرهیزکاران
- راهکارهای عملی درمان وسواس
- حج، سلوک خدایاجون
- مشق اخلاق(دفتر اول، دوم، سوم، چهارم، پنجم)
- نماز، نجوای مؤمنان
- دانش اخلاق اسلامی(٤ جلد)
- محدودۀ پرواز انسان
- معاد، سرنوشت جاودانۀ انسان
- صبر، کیمیای سعادت انسان
- پرسش و پاسخ: سیمای زن در اسلام
- پرسش و پاسخ: ازدواج و خانواده
- پرسش و پاسخ: پرسشهای جوانان
عرفان
- اسرار حج
- سیر و سلوک؛ مقدّمه
- سیر و سلوک؛ یقظه
- سیر و سلوک؛ توبه
[انتشار شرح سایر منازل سیر و سلوک تا منزل هفتم در دست اقدام است.]
حدیث
- شرح و تفسیر دعای کمیل (٣ جلد)
- شرح و تفسیر دعای سحر (٢ جلد)
- شرح و تفسیر مناجات شعبانیه (٢ جلد)
- الحکومة الاسلامیة فی احادیث الشیعة الامامیّة (با همکاری حضرات آیات: خرازی، مصلحی، شهید سلطانی و استادی)
اقتصاد اسلامی
- احکام اقتصادی در مورد زمین
- مقایسه بین سیستم اقتصادی (٣ جلد)
- التوازن الاسلامی بین الدنیا و الآخرة (با همکاری حضرات آیات: خرازی، مصلحی، شهید سلطانی و استادی)
تاریخ و سیره
- زندگانی چهارده معصوم
- تجلّی حق (نگرشی اخلاقی بر فضائل و سیره پیامبر اکرم صلّیاللهعلیهوآله)
- مظهر حق (نگرشی اخلاقی بر فضائل و سیره امیرالمومنین علیهالسّلام)
- پرسش و پاسخ: سیره و فضائل حضرت زهرا(سلاماللهعلیها)
