دعای مکارمالاخلاق حضرت زهرا(س)؛ گنجینهای مغفول
گروه اندیشه: استاد حوزه علمیه خراسان ضمن انتقاد از عدم معرفی وجوه شخصیتی حضرت صدیقه کبری(س) به جامعه، ابراز کرد: دعای مکارمالاخلاق ایشان که در جلد 43 بحارالانوار علامه مجلسی واقع شده از جمله گنجینههای معرفتی در ارتباط با حضرت به شمار میرود که تاکنون کمتر بدان پرداخته شده است.
سیده صدیقه موسوی، استاد حوزه علمیه خراسان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی با اشاره به ابعادی که تاکنون از شخصیت وجودی حضرت زهرا(س) مغفول مانده و کمتر بدان پرداخته شده است، گفت: یکی از این موارد فرهنگ سخنان حضرت زهرا(س) است که کمتر در جامعه معرفی شده است.
خلأ معرفی و توجه به فرهنگ سخنان حضرت زهرا(س)
وی ادامه داد: جلد 43 کتاب گرانسنگ بحارالانوار مرحوم مجلسی اختصاص به زندگانی حضرت زهرا(س) دارد و تمامی ادعیه و مناجاتهای ایشان که گنجینههایی سرشار از زیبایی به شمار میروند در آن جمعآوری شده است.
وی در ادامه در خصوص ادعیههایی که از حضرت زهرا(س) به ما رسیده است، عنوان کرد: علاوه بر دعای مکارمالاخلاق امام سجاد(ع) که در مفاتیحالجنان وجود دارد، ما دعای مکارمالاخلاق حضرت زهرا(س) را نیز داریم اما بسیاری از مردم از آن بی اطلاع هستند؛ این دعا در همین جلد از بحارالانوار توسط مرحوم مجلسی گردآوری شده است.
این استاد حوزه با انتقاد از عدم معرفی این گنجینههای معرفتی به عموم مردم، متذکر شد: حضرت زهرا(س) در فرازی از دعای مکارمالاخلاق میفرمایند: «اللَّهُمَّ وَجِّهْنِی لِلْخَیرِ وَ یسِّرْنِی لَهُ وَ أَعِنِّی عَلَیهِ وَ اجْعَلْنِی مِنْ أَهْلِهِ...»، حضرت صدیقه کبری(س) با آن جایگاه رفیعی که در عالم دارند و همه جهان هستی بر مدار وجود ایشان میچرخد از خدا میخواهند: «خدایا مرا متوجه خیر قرار بده و خیر را برای من آسان کن و مرا بر کار خیر اعانت و کمک بده و مرا اهل خیر قرار بده».
رجوع به ادعیه و مناجاتهای حضرت؛ لازمه شناخت حضرت زهرا(س)
وی در توضیح این فراز افزود: در تفسیر واژه خیر دنیایی مفهوم نهفته است؛ ما اگر بخواهیم نسبت به شخصیت وجودی حضرت زهرا(س) معرفت پیدا کنیم، باید به ادعیه و مناجاتهای ایشان رجوع کنیم زیرا دریایی از معارف دینی در قالب همین دعاها نهفته است. ایشان دعاهای روزانه مخصوص هم داشتند اما ما به کدامیک از این دعاها واقفیم و آنها را میخوانیم؟
موسوی در ادامه با اشاره به اینکه حضرت صدیقه طاهره(س) در همه ابعاد وجودی سرآمد بودند که با گذر زمان کهنه نمیشود و نمیتوان به دریای وجودی ایشان راه یافت، اظهار کرد: یکی از عبارات خطبه فدکیه حضرت زهرا(س) بار تربیتی بالایی دارد و دنیایی حرف در آن نهفته است. در این جمله ایشان میفرمایند: «من اصعد الی الله خالص عبادته اهبط الله عزوجل الیه افضل مصلحته، هرکس که خالصترین عبادتش را به خدای عزوجل تقدیم کند خداوند بهترین مصلحتها را برای او فرو میفرستد»؛ یعنی هر کس کاری را با اخلاص برای حضرت حق انجام دهد، خداوند بهترینها را برایش رقم میزند.
اخلاص در امور؛ رمز موفقیت در این عالم
وی با تأکید بر داشتن اخلاص در جمیع احوالات زندگی عنوان کرد: رمز موفقیت ما در این عالم اخلاص است. هر کس در زندگی خود بسته به درجات اخلاصش رو به سوی موفقیت خواهد بود و هر آنچه از اخلاص فاصله گرفته و در وادی خودنمایی و منیت قدم بزنیم این مصلحتها نیز کم میشود بنابراین باید در زندگی برای خدا کار کرد تا بر اساس این سخن حضرت زهرا(س) خداوند نیز بهترینها را برای بندهاش رقم بزند.
این استاد حوزه علمیه خراسان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به توصیهای از استاد طاهایی، یادآور شد: ایشان همیشه به شاگردانشان تأکید میکردند «در همه حال اخلاص و نیت قرب الهی داشته باشید، غذا خوردنتان برای خدا باشد تا انرژی پیدا کنید برای عبودیت او، خوابیدنتان برای خدا باشد تا توان بندگی خدا را داشته باشید. اینگونه درس بخوانید و زندگی کنید تا ببینید خداوند چه دریچههایی از خیر و رحمت را برای شما میگشاید» و ما عینا این قضیه را در زندگی دوستانمان مشاهده کردیم که هرکه اخلاص بیشتری داشت موفقتر بود.
از توسل به حضرت صدیقه کبری(ص) در امور زندگی غافل نشوید
وی همچنین بر نقش پررنگ توسل به حضرت صدیقه کبری(ص) در زندگی تأکید و اضافه کرد: هر کس در زندگی خود همواره به حضرت زهرا(س) توسل کند، توسلی که خالصانه و برخاسته از معرفت باشد، قطعا برکات آن را خواهد دید البته تنها توسل لفظی و زبانی کافی نیست.
موسوی در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه ابعاد وجودی حضرت زهرا(س) بسیار گسترده است و نمیتوان شخصیت ایشان را در وجوهی خاص خلاصه کرد، گفت: ابعاد اجتماعی، سیاسی، علمی، خدمت به جامعه، ارتباط با پدر، مادر و همسایگان، ایثاری که ایشان در منزل، امور خانهداری و همسرداری داشتند و ... تاکنون به خوبی معرفی نشدهاند.
ارتباط ویژه این بانوی مطهره با همسر
وی به ارتباط خاص حضرت با اعضای خانواده بویژه همسرشان امیرالمؤمنین(ع) اشاره و ابراز کرد: ارتباط ایشان با اعضای خانواده، ارتباطی بسیار عاشقانه، باصفا و بامحبت است و همین مسئله باعث میشود ایشان بتوانند در کنار همسر و فرزندانشان به عنوان یک مادر موفق قرار بگیرند که در این زمینه امیرمؤمنان در روایتی با قسم جلاله کلام خود را آغاز میکرده و میفرمایند: «فو الله ما اغضبتها و لا اکرهتها علی امر حتی قبضها الله عزوجل و لا اعضبنی و لا عصت لی امرا و لقد کنت انظر الیها فتنکشف عنی الهموم و الاحزان، به خدا سوگند هیچگاه فاطمه(س) را به خشم نیاوردم و او را بر کاری که میل نداشت وادار نکردم تا روزی که خداوند او را برد و او نیز هیچگاه مرا به خشم نیاورد و از فرمان من سرپیچی نکرد و هرگاه که به او مینگریستم نگرانیها و غمها از من زدوده میشد».
این استاد اخلاق در ادامه افزود: ما گاهی فکر میکنیم این مباحث افسانه است و امکان ندارد طی 9 سال زندگی مشترک این دو بزرگوار حتی یکبار نیز زوجین یکدیگر را عصبانی نکنند در حالی که در این روایت وجود و «لقدکنت» به همراه فعل مضارع نشان از پیوسته بودن این امر میدهد.
ایفای نقش علمی در کنار نقش مادری
وی با اشاره به وجه علمی شخصیت حضرت زهرا(س) یادآور شد: به عنوان نمونه بانوان جامعه بسیاری مواقع برای طرح پرسشهایشان خدمت ایشان میرسیدند و با اینکه در برخی موارد فردی ساعتها از حضرت سؤال میکرد، حضرت زهرا(س) با کمال صبوری و تحمل به سؤالات وی پاسخ میدادند و وقتی شرمندگی فرد از طرح پرسشهای متعدد را میدیدند، نه تنها او خود را شرمنده وی دانسته بلکه شخص پرسشگر را منشأ خیر و کسب فضیلت برای خود عنوان میکردند.
موسوی همچنین به وفور علمزدگی در میان بانوان امروز اشاره و اظهار کرد: متأسفانه امروز مشاهده میکنیم که درس خواندن و کسب علم برای بسیاری از بانوان ما تبدیل به اصل و هدف زندگی شده و زندگی خانوادگی آنان را تحت تأثیر قرار داده است درحالی که وقتی در زندگی حضرت زهرا(س) دقیق میشویم، میبینیم ایشان با اینکه دختر پیغمبر(ص)، بهترین مخلوق عالم هستند اما تمام کارهایی که بانوان آن روزگار در منزل انجام میدادند را انجام میدهند.
وی بیان کرد: یک روز جناب سلمان وارد منزل حضرت میشوند و مشاهده میکنند حضرت با یک دست فرزند در بغل دارند و با دست دیگر آسیاب را میچرخانند، سلمان میپرسد: مگر فضه خادمه در منزل نیست که به شما کمک کند؟ حضرت در پاسخ میفرمایند: «ما با یکدیگر تقسیم کار کردهایم»؛ بنابراین بانوان ما اگر بخواهند به حق پیرو حضرت زهرا(س) باشند باید با ورود به عرصه علمی، از نقش مهم مادری نیز غفلت نکنند.
عدم معرفی ارزشهای حقیقی؛ علت اصلی تبدیل ارزشها به ضدارزش
این استاد حوزه در سخنان پایانی خود با ابراز تأسف از تبدیل ارزشهای اسلامی به ضدارزش در جامعه امروز، عنوان کرد: علت فاصله گرفتن جامعه از ارزشها، عدم معرفی ارزشهای حقیقی به مردم است در حالی که فطرت انسانها با ارزشهای واقعی سازگار است؛ متأسفانه در جامعه امروز ضدارزشها روز به روز در حال پررنگتر شدن هستند به گونهای که دختران ما قبل از ورود به دانشگاه محجبه و اهل تقوا هستند اما به محض حضور در این محیط، ارزش را به بدحجابی تعبیر میکنند.
خلأ معرفی و توجه به فرهنگ سخنان حضرت زهرا(س)
وی ادامه داد: جلد 43 کتاب گرانسنگ بحارالانوار مرحوم مجلسی اختصاص به زندگانی حضرت زهرا(س) دارد و تمامی ادعیه و مناجاتهای ایشان که گنجینههایی سرشار از زیبایی به شمار میروند در آن جمعآوری شده است.
وی در ادامه در خصوص ادعیههایی که از حضرت زهرا(س) به ما رسیده است، عنوان کرد: علاوه بر دعای مکارمالاخلاق امام سجاد(ع) که در مفاتیحالجنان وجود دارد، ما دعای مکارمالاخلاق حضرت زهرا(س) را نیز داریم اما بسیاری از مردم از آن بی اطلاع هستند؛ این دعا در همین جلد از بحارالانوار توسط مرحوم مجلسی گردآوری شده است.
این استاد حوزه با انتقاد از عدم معرفی این گنجینههای معرفتی به عموم مردم، متذکر شد: حضرت زهرا(س) در فرازی از دعای مکارمالاخلاق میفرمایند: «اللَّهُمَّ وَجِّهْنِی لِلْخَیرِ وَ یسِّرْنِی لَهُ وَ أَعِنِّی عَلَیهِ وَ اجْعَلْنِی مِنْ أَهْلِهِ...»، حضرت صدیقه کبری(س) با آن جایگاه رفیعی که در عالم دارند و همه جهان هستی بر مدار وجود ایشان میچرخد از خدا میخواهند: «خدایا مرا متوجه خیر قرار بده و خیر را برای من آسان کن و مرا بر کار خیر اعانت و کمک بده و مرا اهل خیر قرار بده».
رجوع به ادعیه و مناجاتهای حضرت؛ لازمه شناخت حضرت زهرا(س)
وی در توضیح این فراز افزود: در تفسیر واژه خیر دنیایی مفهوم نهفته است؛ ما اگر بخواهیم نسبت به شخصیت وجودی حضرت زهرا(س) معرفت پیدا کنیم، باید به ادعیه و مناجاتهای ایشان رجوع کنیم زیرا دریایی از معارف دینی در قالب همین دعاها نهفته است. ایشان دعاهای روزانه مخصوص هم داشتند اما ما به کدامیک از این دعاها واقفیم و آنها را میخوانیم؟
موسوی در ادامه با اشاره به اینکه حضرت صدیقه طاهره(س) در همه ابعاد وجودی سرآمد بودند که با گذر زمان کهنه نمیشود و نمیتوان به دریای وجودی ایشان راه یافت، اظهار کرد: یکی از عبارات خطبه فدکیه حضرت زهرا(س) بار تربیتی بالایی دارد و دنیایی حرف در آن نهفته است. در این جمله ایشان میفرمایند: «من اصعد الی الله خالص عبادته اهبط الله عزوجل الیه افضل مصلحته، هرکس که خالصترین عبادتش را به خدای عزوجل تقدیم کند خداوند بهترین مصلحتها را برای او فرو میفرستد»؛ یعنی هر کس کاری را با اخلاص برای حضرت حق انجام دهد، خداوند بهترینها را برایش رقم میزند.
اخلاص در امور؛ رمز موفقیت در این عالم
وی با تأکید بر داشتن اخلاص در جمیع احوالات زندگی عنوان کرد: رمز موفقیت ما در این عالم اخلاص است. هر کس در زندگی خود بسته به درجات اخلاصش رو به سوی موفقیت خواهد بود و هر آنچه از اخلاص فاصله گرفته و در وادی خودنمایی و منیت قدم بزنیم این مصلحتها نیز کم میشود بنابراین باید در زندگی برای خدا کار کرد تا بر اساس این سخن حضرت زهرا(س) خداوند نیز بهترینها را برای بندهاش رقم بزند.
این استاد حوزه علمیه خراسان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به توصیهای از استاد طاهایی، یادآور شد: ایشان همیشه به شاگردانشان تأکید میکردند «در همه حال اخلاص و نیت قرب الهی داشته باشید، غذا خوردنتان برای خدا باشد تا انرژی پیدا کنید برای عبودیت او، خوابیدنتان برای خدا باشد تا توان بندگی خدا را داشته باشید. اینگونه درس بخوانید و زندگی کنید تا ببینید خداوند چه دریچههایی از خیر و رحمت را برای شما میگشاید» و ما عینا این قضیه را در زندگی دوستانمان مشاهده کردیم که هرکه اخلاص بیشتری داشت موفقتر بود.
از توسل به حضرت صدیقه کبری(ص) در امور زندگی غافل نشوید
وی همچنین بر نقش پررنگ توسل به حضرت صدیقه کبری(ص) در زندگی تأکید و اضافه کرد: هر کس در زندگی خود همواره به حضرت زهرا(س) توسل کند، توسلی که خالصانه و برخاسته از معرفت باشد، قطعا برکات آن را خواهد دید البته تنها توسل لفظی و زبانی کافی نیست.
موسوی در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه ابعاد وجودی حضرت زهرا(س) بسیار گسترده است و نمیتوان شخصیت ایشان را در وجوهی خاص خلاصه کرد، گفت: ابعاد اجتماعی، سیاسی، علمی، خدمت به جامعه، ارتباط با پدر، مادر و همسایگان، ایثاری که ایشان در منزل، امور خانهداری و همسرداری داشتند و ... تاکنون به خوبی معرفی نشدهاند.
ارتباط ویژه این بانوی مطهره با همسر
وی به ارتباط خاص حضرت با اعضای خانواده بویژه همسرشان امیرالمؤمنین(ع) اشاره و ابراز کرد: ارتباط ایشان با اعضای خانواده، ارتباطی بسیار عاشقانه، باصفا و بامحبت است و همین مسئله باعث میشود ایشان بتوانند در کنار همسر و فرزندانشان به عنوان یک مادر موفق قرار بگیرند که در این زمینه امیرمؤمنان در روایتی با قسم جلاله کلام خود را آغاز میکرده و میفرمایند: «فو الله ما اغضبتها و لا اکرهتها علی امر حتی قبضها الله عزوجل و لا اعضبنی و لا عصت لی امرا و لقد کنت انظر الیها فتنکشف عنی الهموم و الاحزان، به خدا سوگند هیچگاه فاطمه(س) را به خشم نیاوردم و او را بر کاری که میل نداشت وادار نکردم تا روزی که خداوند او را برد و او نیز هیچگاه مرا به خشم نیاورد و از فرمان من سرپیچی نکرد و هرگاه که به او مینگریستم نگرانیها و غمها از من زدوده میشد».
این استاد اخلاق در ادامه افزود: ما گاهی فکر میکنیم این مباحث افسانه است و امکان ندارد طی 9 سال زندگی مشترک این دو بزرگوار حتی یکبار نیز زوجین یکدیگر را عصبانی نکنند در حالی که در این روایت وجود و «لقدکنت» به همراه فعل مضارع نشان از پیوسته بودن این امر میدهد.
ایفای نقش علمی در کنار نقش مادری
وی با اشاره به وجه علمی شخصیت حضرت زهرا(س) یادآور شد: به عنوان نمونه بانوان جامعه بسیاری مواقع برای طرح پرسشهایشان خدمت ایشان میرسیدند و با اینکه در برخی موارد فردی ساعتها از حضرت سؤال میکرد، حضرت زهرا(س) با کمال صبوری و تحمل به سؤالات وی پاسخ میدادند و وقتی شرمندگی فرد از طرح پرسشهای متعدد را میدیدند، نه تنها او خود را شرمنده وی دانسته بلکه شخص پرسشگر را منشأ خیر و کسب فضیلت برای خود عنوان میکردند.
موسوی همچنین به وفور علمزدگی در میان بانوان امروز اشاره و اظهار کرد: متأسفانه امروز مشاهده میکنیم که درس خواندن و کسب علم برای بسیاری از بانوان ما تبدیل به اصل و هدف زندگی شده و زندگی خانوادگی آنان را تحت تأثیر قرار داده است درحالی که وقتی در زندگی حضرت زهرا(س) دقیق میشویم، میبینیم ایشان با اینکه دختر پیغمبر(ص)، بهترین مخلوق عالم هستند اما تمام کارهایی که بانوان آن روزگار در منزل انجام میدادند را انجام میدهند.
وی بیان کرد: یک روز جناب سلمان وارد منزل حضرت میشوند و مشاهده میکنند حضرت با یک دست فرزند در بغل دارند و با دست دیگر آسیاب را میچرخانند، سلمان میپرسد: مگر فضه خادمه در منزل نیست که به شما کمک کند؟ حضرت در پاسخ میفرمایند: «ما با یکدیگر تقسیم کار کردهایم»؛ بنابراین بانوان ما اگر بخواهند به حق پیرو حضرت زهرا(س) باشند باید با ورود به عرصه علمی، از نقش مهم مادری نیز غفلت نکنند.
عدم معرفی ارزشهای حقیقی؛ علت اصلی تبدیل ارزشها به ضدارزش
این استاد حوزه در سخنان پایانی خود با ابراز تأسف از تبدیل ارزشهای اسلامی به ضدارزش در جامعه امروز، عنوان کرد: علت فاصله گرفتن جامعه از ارزشها، عدم معرفی ارزشهای حقیقی به مردم است در حالی که فطرت انسانها با ارزشهای واقعی سازگار است؛ متأسفانه در جامعه امروز ضدارزشها روز به روز در حال پررنگتر شدن هستند به گونهای که دختران ما قبل از ورود به دانشگاه محجبه و اهل تقوا هستند اما به محض حضور در این محیط، ارزش را به بدحجابی تعبیر میکنند.
