محمدعلی انصاری:
«ابرار» در قیامت جلوههای نعمت الهی را بیمحدودیت نظاره میکنند
صاحب تفسیر مشکاة، با اشاره به آیاتی از سوره مطففین، گفت: انسان در دنیا با محدودیتهای طبیعی و تشریعی در دیدن روبهرو است، اما این محدودیتها در جهان آخرت برای ابرار برداشته میشود و آنان بر اساس وعده قرآن، جلوههای نعمت، زیبایی و رحمت الهی را بیهیچ محدودیتی به نظاره مینشینند.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم و صاحب تفسیر مشکاة، در نشستی که محتوای آن از طریق کانالهای مجازی منتسب به وی منتشر میشود، با اشاره به محدودیتهای ادراک و مشاهده انسان در دنیا اظهار کرد: انسان در جهان مادی با دو دسته محدودیت در دیدن مواجه است؛ نخست محدودیتهای طبیعی و تکوینی و دوم محدودیتهای تشریعی و قانونی.وی بیان کرد: در بعد طبیعی، انسان تنها در محدودهای مشخص قادر به دیدن است؛ به تعبیر دیگر، همانند فاصله کانونی در نظام دیداری که اگر شیء در آن قرار گیرد، با شرایط خاصی قابل مشاهده خواهد بود و اگر خارج از آن باشد، از میدان دید انسان بیرون میرود. از اینرو، انسان هرچقدر هم تمایل داشته باشد پشت دیوار یا فواصل بسیار دور را ببیند، قادر به مشاهده آن نیست. اینها بخشی از محدودیتهای طبیعی دیدن در دنیاست.
انصاری ادامه داد: این محدودیتها برای نیکان در جهان آخرت برداشته میشود. قرآن کریم درباره آنان میفرماید «عَلَى الْأَرَائِكِ يَنْظُرُونَ»؛ آنان بر تختهای بهشتی تکیه زده و به تماشای جلوههای نعمت الهی مینشینند. به بیان دیگر، ابرار در آخرت از گسترهای وسیع از دید و ادراک برخوردارند و محدودیتهای دنیوی در مشاهده برای آنان وجود نخواهد داشت.
این مفسر قرآن با اشاره به نوع دوم محدودیتها افزود: در دنیا محدودیتهای تشریعی نیز وجود دارد؛ یعنی شریعت الهی برای نگاه انسان مرزهایی تعیین کرده است. انسان به طور طبیعی میل دارد بسیاری از امور را ببیند، اما قرآن کریم برای حفظ طهارت روحی و اخلاقی دستور میدهد: «قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ»؛ به مؤمنان بگو دیدگان خود را فروگیرند.
وی با اشاره به روایتی از امیرالمؤمنین علی(ع) تصریح کرد: آن حضرت درباره اهل تقوا میفرمایند «غَضُّوا أَبْصَارَهُمْ عَمَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ»؛ آنان دیدگان خود را از آنچه خداوند حرام کرده فرو میگیرند. در واقع، انسان در دنیا برای حفظ مرزهای الهی ناگزیر از کنترل نگاه خود است، در حالی که در جهان آخرت برای ابرار محدودیتی در مشاهده جلوههای زیبایی و نعمت وجود ندارد.
انصاری با اشاره به آیه «تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ» گفت: قرآن کریم از حال و هوای درونی ابرار نیز سخن میگوید و بیان میکند که آثار شادمانی و رضایتمندی از نعمتهای الهی در چهره آنها نمایان است. در حقیقت، رضایتمندی یکی از مهمترین نشانههای کامیابی انسان به شمار میرود؛ انسانی که از زندگی و شرایط خود رضایت دارد، از خوشبختترین انسانها محسوب میشود.
وی افزود: در دنیا رابطهای میان ظاهر و باطن انسان وجود دارد، اما این رابطه مطلق نیست. گاهی آثار عبادت و بندگی در چهره انسان نمایان میشود؛ همانگونه که قرآن در توصیف یاران پیامبر(ص) میفرماید: «سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ»؛ نشانههای ایمان و سجده در چهرههای آنان آشکار است. با این حال، این هماهنگی میان ظاهر و باطن در دنیا همیشه کامل نیست.
این مفسر قرآن ادامه داد: در قیامت مرز میان ظاهر و باطن از میان برداشته میشود و حقیقت درونی انسانها آشکار خواهد شد؛ چنانکه قرآن میفرماید «يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيمَاهُمْ»؛ مجرمان از سیمای خود شناخته میشوند و نیز «يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ»؛ روزی که رازهای درونی آشکار میشود. بنابراین در قیامت، درون انسانها به طور کامل در چهره و ظاهر آنها نمایان خواهد شد.
انصاری به توصیف نعمتهای بهشتی برای ابرار اشاره کرد و گفت: قرآن کریم میفرماید «يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ»؛ به آنها نوشیدنی خالص و پاکی نوشانده میشود. تعبیر «یُسقَون» به صورت مجهول آمده است و نشان میدهد که این نوشیدنی به ابرار نوشانده میشود و خود برای برداشتن و نوشیدن آن زحمتی متحمل نمیشوند.
وی بیان کرد: واژه «رحیق» به نوشیدنی کاملاً خالص و بیغش گفته میشود؛ نوشیدنیای که در نهایت صفا و پاکی است. همچنین «مختوم» به معنای سر به مهر و دستنخورده بودن آن است؛ یعنی این نوشیدنی بهشتی کاملاً تازه و گشودهنشده در اختیار ابرار قرار میگیرد.
انصاری با اشاره به ادامه این آیات گفت: قرآن کریم میفرماید «خِتَامُهُ مِسْكٌ»؛ پایان این نوشیدنی با عطر مشک همراه است. مشک از معطرترین عطرها به شمار میرود و این تعبیر نشان میدهد که حتی پایان نوشیدن این شراب بهشتی نیز با عطر و لذتی ویژه همراه است.
وی با اشاره به آیه «وَفِي ذَٰلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ» تأکید کرد: قرآن کریم انسانها را به رقابت در چنین مقامات و نعمتهایی دعوت میکند. این رقابت، رقابتی سالم و معنوی است؛ نه مانند بسیاری از رقابتهای دنیوی که گاه با بیاخلاقی و ناپسندی همراه میشود.
این مفسر قرآن ادامه داد: لازمه چنین رقابتی جدی گرفتن زندگی، درک ارزش زمان و استفاده از فرصتهاست. انسان باید بداند عمر کوتاه است و فرصت عمل محدود؛ بنابراین باید با تلاش، جدیت و بهرهگیری از ظرفیتهای الهی مسیر رشد و تعالی را طی کند.
صاحب تفسیر مشکاة با اشاره به آیه «وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ» اظهار کرد: نوشیدنی ابرار با «تسنیم» آمیخته است. تسنیم یکی از برترین چشمههای بهشت به شمار میرود که قرآن از آن به عنوان چشمهای یاد میکند که مقربان الهی از آن مینوشند؛ چنانکه میفرماید «عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ». ابرار نیز از این نعمت بهرهمند میشوند و نوشیدنی آنان با آب این چشمه آمیخته است.
انصاری با اشاره به آیات پایانی این بخش از سوره مطففین گفت: قرآن کریم یادآور میشود که در دنیا مجر مان مؤمنان را به تمسخر میگرفتند و آنان را عقبمانده میپنداشتند، اما در قیامت حقیقت آشکار میشود و جایگاه واقعی هر گروه مشخص خواهد شد. از همین رو قرآن تأکید میکند که انسانها باید برای رسیدن به مقام ابرار و بهرهمندی از نعمتهای الهی تلاش و رقابت کنند.
انتهای پیام 
