اهمیت پیوند نذر با مسائل جامعه
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان با تأکید بر ضرورت بازنگری در شیوههای سنتی نذر گفت: اگر نذرها بهسمت رفع نیازهای واقعی جامعه مانند درمان بیماران، حمایت از محرومان، اشتغالزایی، آموزش و محیطزیست هدایت شوند، علاوه بر جلوگیری از اسراف، نقش دین در حل مسائل عینی و تقویت همبستگی اجتماعی آشکارتر میشود.
حجتالاسلام والمسلمین سیدمسعود عمرانی، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان در گفتوگو با ایکنا از خراسانرضوی با اشاره به مسئله نذر در باورهای دینی اظهار کرد: نذر در عقاید دینی، بهویژه در اسلام، پیمانی است که انسان با خدا میبندد تا در صورت رسیدن به خواسته یا دفع بلا عمل خیری را انجام دهد. این عمل ریشه در وفای به عهد با خالق دارد و نمادی از ایمان، شکرگزاری و التزام عملی به ارزشهای دینی است و زمانی صحیح و مبارک خواهد بود که همراه با قصد قربت (نزدیکی به خدا) و دوری از گناه و حرام باشد.
وی با بیان اینکه در متون دینی بر لزوم وفای به نذر تأکید شده است مگر آنکه به معصیت یا ترک واجب تعلق گیرد، بر ضرورت توجهدادن نذرها به مسائل و نیازهای روز جامعه اشاره و اظهار کرد: متأسفانه بسیاری از نذرهای سنتی همچنان محدود به امور تکراری (مانند خوراکیهای خاص در ایام مشخص) هستند، اما از منظر دینی و عقلانی، اولویتبندی نیازهای روز در نذر دادن اهمیت حیاتی دارد.
این پژوهشگر دینی افزود: امروز جامعه با مشکلاتی نظیر فقر پنهان، بیکاری، هزینههای درمان، کمبود تجهیزات آموزشی، بحرانهای زیستمحیطی و مسائلی دست و پنجه نرم میکند و لازم است نذرها به سوی رفع اینگونه نیازها که متناسب با نیازهای روز است، هدایت شوند که در این صورت علاوه بر اینکه کارآمدی دین در حل مسائل عینی جامعه نشان داده میشود، از اسراف و هدر رفت منابع که گاهی در نذرهای سنتی دیده میشود، جلوگیری خواهد شد.
عمرانی تقویت روح نوعدوستی و مسئولیتپذیری را از دیگر دستاوردهای نذر در راستای رفع نیازهای روز جامعه برشمرد و ادامه داد: از نظر فقهی اصل مقدم داشتن «اهم بر مهم» و «واجب کفایی» بر مستحب، این رویکرد را تأیید میکند، برای نمونه نذر برای تأمین جهیزیه نوعروسان نیازمند نسبت به نذر برای برگزاری یک مراسم پرخرج اولویت دارد، مگر آنکه نذر منحصراً به شکل خاصی تعیین شده باشد.
وی درباره نذرهای اجتماعی و فرهنگی و آثار آنها در جامعه اظهار کرد: نذرهای اجتماعی و فرهنگی نوعی تحول در مفهوم سنتی نذر است که از فردی کردن نذر بهسمت ساماندهی جمعی و هدفمند حرکت میکند که نمونه این موارد را در نذر علمی با کمک به ساخت مدرسه، آزمایشگاه، کتابخانه، تأمین هزینههای تحصیلی برای دانشآموزان و دانشجویان کمبضاعت و یا در نذر سلامت با خرید تجهیزات پزشکی و پرداخت هزینههای درمان بیماران خاص میتوان دید.
این پژوهشگر دینی افزود: در سالهای اخیر شاهد نذرهای فرهنگی و چاپ کتابهای مفید، تولید محتوای آموزشی و اخلاقی، برگزاری کارگاههای مهارتآموزی و خانواده، نذر محیطزیست در زمینه کاشت درخت، احیای قنات، پاکسازی طبیعت، یا نصب آبگرمکنهای خورشیدی در مساجد و نذر اشتغال با راهاندازی یک کسبوکار کوچک برای یک جوان بیکار مواجه هستیم که چنین نذرهایی آثار و برکات فراوانی در جامعه دارد.
وی تحول از مصرف به تولید را یکی از برکات نذر در رفع نیازهای روز جامعه دانست و بیان کرد: با این رویکر بهجای صرف موقتی هزینه در غذا و پذیرایی، سرمایهگذاری زیربنایی صورت میگیرد. نذرهای حوزه درمان و اشتغال بهطور مستقیم فقر و ناامیدی را کاهش میدهند و به تبع آن کاهش آسیبهای اجتماعی را به همراه دارند. با تغییر در نیت افراد برای انجام نذر، گسترش عدالت و هدایت منابع از نقاط مرفه به نقاط محروم را شاهد خواهیم بود و از همه مهمتر نوآوری در سنتهای دینی را نشان میدهد که دینداری میتواند بهروز، عاقلانه و اثرگذار باشد.
این پژوهشگر دینی در پایان با بیان اینکه افراد جامعه با مشارکت در نذرهای هدفمند، احساس همدلی میکنند و بدین ترتیب همبستگی اجتماعی شکل میگیرد، گفت: تغییر جهت نذرها از امور فردی و تشریفاتی بهسمت نیازهای کلان و اجتماعی، نهتنها با روح دین (که بر حل مشکل دیگران و دوری از اسراف تأکید دارد) سازگار است، بلکه میتواند یکی از ظرفیتهای مغفول برای پیشرفت جامعه باشد.
انتهای پیام
