پژوهش، تكلیف الهی است/ لزوم تخصیص بودجه‌های پژوهشی بیشتر به حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها

وی افزود: این مسئله نشان آن است كه در ذات انسان این معنا وجود دارد و اینكه در برنامه‌های تربیت اسلامی اصل توجه نسبت به این خواسته دوران كودكی تأكید شده بر همین مبناست چراكه گاهی این بی تفاوتی نسبت به سئوالات كودكان در آینده می‌تواند اساس بحث پژوهش و تحقیق را در ذهن آن‌ها ناممكن كند یا یك كار بسیار سخت و دشوار جلوه داده و یا اینكه منحصر به نوابغ و نوادر دهر و روزگار كه برای هر كسی دسترسی به آن نیست، نشان دهد.

پژوهش و تحقیق یك مسئله فطری و ذائی است

آیت‌الله دستغیب با تأكید بر اینكه پژوهش و تحقیق یك مسئله فطری و ذائی است كه در آیات متعدد قرآن كریم و روایات به این مسئله توجه شده است، گفت: خداوند در قرآن كریم به پیامبرش می‌فرماید كه یك موعظه دارم و موعظه هم یك خیرخواهی است و معنایش آن است كه تمام برنامه‌های فردی و اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی، سیاسی و اقتصادی نیز بر آن اصل استوار است و تنها یك موعظه اخلاقی كه ما از اخلاق برداشت می‌كنیم، نیست.

تولیت آستان مقدس احمدی و محمدی(ع) با اشاره به آیه 46 سوره سبأ «... أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى...؛... دو دو و به تنهایى براى خدا به پا خیزید....» گفت: در اینجا قیام تنها به معنای برپا ایستادن نیست بلكه یعنی وقتی انسان بخواهد برای انجام كارهای مهم آماده شود و برای اقدامات بزرگ برپا ایستد، است و این مسئله نیز استمرار حركت را تضمین می‌كند.

وی ادامه داد: معنای «مَثْنَى وَفُرَادَى» هم به معنای دو نفری یا یك نفری و ممكن است منظور تنها دو نفر هم نباشد بلكه از كمك فكری چند نفر می‌توان استفاده كرد اما در هر صورت هم فكری و كمك گرفتن از دیگران مقدم از این است كه تنهایی فكر كنیم.

آیت‌الله دستغیب گفت: در ادامه این آیه خداوند می‌فرماید «... ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا...؛ ... سپس بیندیشید...» یعنی تمام این تمهیدات در این آیه برای تفكر و اندیشه است تا یك نتیجه حاصل شود و این همان مر تحقیق است و در ادامه آیه هم فرموده است «... بِصَاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ...؛ ... كه رفیق شما هیچ گونه دیوانگى ندارد...» یعنی این پیامبری كه صاحب شماست، یك انسان برگزیده خداست و اطلاق جنون به آن بی‌جاست و این یك عنوان تحقیق است.

وی با یادآوری اینكه مباحث مذكور یك بحث كلامی در خصوص نبوت و راجع به پیامبر(ص) است، گفت: در جایی كه آیه دیگری بیان می‌شود مانند آیه 137 سوره آل عمران « قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَیفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِینَ؛ قطعا پیش از شما سنتهایى [بوده و] سپرى شده است پس در زمین بگردید و بنگرید كه فرجام تكذیب ‏كنندگان چگونه بوده است» و این سنن نیز چیزی غیر از قوانین عمومی حیات نیست كه پایه‌های تحقیق را تشكیل می‌دهد.

آیت‌الله دستغیب با بیان اینكه این‌ها آیات پژوهش و تحقیق هستند كه در زمین سیر كنید و یك جا متوقف نشوید، گفت: سیر ارضی و مسافرت و غیره جای خود است و می‌تواند باشد اما یك حركت در سمت و سوی كاوشگری در اینجا مدنظر است و این یك امر الهی است و نباید نسبت به آن بی‌اهمیت باشیم.

آموزش پژوهش محور جزو برنامه‌های حوزه‌های علمیه قرار گیرد

قائم مقام جامعه روحانیت شیراز با تصریح اینكه تحقیق و پژوهش یك تكلیف شرعی و الهی است، گفت: این تكلیف الهی به چه صورت باید انجام گیرد، مشخص است و باید مسئله آموزش پژوهش محور جزو برنامه‌های حوزه‌های علمیه قرار گیرد و ساعاتی را در كنار ساعات درسی برای پژوهشی به‌صورت عملی و كارگروهی در نظر گرفته شوند.

وی اظهار كرد: باید مسئله آموزش پژوهش‌محور را از پایه اول حوزه‌های علمیه قرار دهیم البته دائره تحقیق و پژوهش این پایه مسلماً با پایه‌های بالاتر قابل قیاس نیست و هیچگاه نباید آن امر معقول و مشهودی كه از پایه‌های بالاتر انتظار می‌رود از پایه اول هم انتظار داشته باشیم.

پژوهش مسئله هزینه‌برداری است

آیت‌الله دستغیب گفت: اگر این كار را بكنیم خیلی بهتر نتیجه می‌گیریم لذا توصیه می‌شود كه به این تكلیف الهی بیشتر اهمیت دهیم و برای آن هم بودجه اختصاص دهیم چرا كه پژوهش مسئله هزینه‌برداری است و لازم است كه مسئولان به این مسئله اهتمام ورزند.

دید مسئولان نسبت به بودجه‌های پژوهشی تغییر كند

رئیس حوزه علمیه رضویه شیراز افزود: مسئولان مربوطه در سطح بالا به این مسئله توجه داشته باشند كه پژوهش چه نقش مهمی نه تنها در حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها بلكه برای نظام جمهوری اسلامی دارد و اگر این طرز تفكر برخی از مسئولان ما در رابطه با بی‌تفاوتی نسبت به بودجه‌های پژوهشی تغییر پیدا كند و در كمیسیون تلفیق و جاهای دیگر بودجه بیشتری به این مسئله تخصیص یابد، مسلماً نتایج مثبت آن را خواهیم دید.

وی در پایان بر این نكته تأكید كرد كه باید امكانات پژوهش و تحقیق در حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها فراهم شود و این امكانات هم تنها به یك كتاب و احیاناً یك نرم‌افزار محدود نشود بلكه در سطح گسترده این امكانات فراهم شود.