نظریه عقل وحیانی علامه جوادی آملی تفسیر و تبیین شود

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم،  حجت‎الاسلام والمسلمین علیزاده ظهر امروز در پیش نشست توسعه و تعالی علوم بر پایه عقلانیت وحیانی در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: بر خلاف عقلانیت اومانیستی و سکولار، عقل در کنار خرد خودمختار و معطوف به خود انسانی، منبع دیگری به نام کتب آسمانی را به رسمیت می‎شناسد؛ خود این نقل از ثقل اکبر و اصغر تشکیل شده است.

وی افزود: امام علی(ع) فرمودند که بعثت انبیا برای استخراج گنجینه‎های عقل انسانی به عنوان حجت باطنی است؛ این عقل نیز نیازمند منبع آسمانی و وحیانی است که عقل را تربیت و مهتدی به هدایت توحیدی کند.

علیزاده اظهارکرد: در ساحت حیات جمعی ، انسان به مثابه شهروندان و جامعه می‎توانند اکثریتی را شکل دهند و بر اساس این اکثریت دست به انتخاب بزنند ولی در عقلانیت وحیانی که یک تراز زندگی و منطقی برای حیات است در ساحت انگیزشی اراده انسان مقید به اراده و خواست الهی است؛ انسان از نظر تشریعی در این منطق زندگی آنچیزی را که می خواهد در طول خواست و اراده الهی انتخاب می شود و به قیودی که خداوند برای او پسندیده است التزام دارد.

استاد حوزه بیان کرد: بحث دیگر، دو گانه عقل کاشف و عقل مفسر است؛ برای توسعه علوم انسانی و اسلامی در چارچوبه نظری عقلانیت وحیانی لازم است که به بازنگری های مستمر به نسبت عقل و نقل بپردازیم؛ اخلاق و سیاست دو شهر از سه شهر آباد حکمت عملی هستند و مستقلات عقلیه در حوزه سیاست و اخلاق نیز باید تبیین شود که تا چه زمانی حجت هستند.

وی گفت: تشبه و تخلق به اخلاق الله از مظاهر عقلانیت وحیانی است؛ علما و فلاسفه ما مدخل راه یابی به مدینه حکمت را اخلاق می‎دانند؛ سپس تهذبب نفس مدخل ورودی باریافتن به حکمت است و برخی نوصدرا ییان بیان کرده‎اند که نفس مطمئنه است که به معارف دست می‎یابد و به حکمت بار نمی‎یابد.

علیزاده اظهارکرد: شاید بتوان این گونه گفت که اخلاق در مرتبه دانیه‏‎اش در پارادیم عقلانیت وحیان پیش نیاز یورود به حکمت است و مراتبه عالیه، غرض و غایت حکمت است؛ در دوران پس از عصر روشنگری تا دهه 50 فضیلت گرایی مورد بی‎مهری قرارگرفت و از دهه 60 به بعد رویکرد به اخلاق فضیلت جدی شد؛ و آخرین چیزی که در حکمت مغرب به آن رسیدند یک گمشده ای دارند و آن را به دوران باستان و حکمت جاودان و فضلیت است.

وی گفت: آیت‎الله‎العظمی جوادی بر اساس چهار بعد در زندگی شامل خلافت در دنیا، برزخ، قیامت و بهشت قاعده‎‎‎ای دارند که این چهارگانه آفاقی را با چهارگانه انفسی متناظر کردند؛ همواره ابزار بر مدار غایت می‏چرخد، حال اگر اخلاق داریم باید ببنیم که اخلاق عدالت پیرو قاعده نقره ای است؟ یعنی  برای دیگران آن را نبپسند که برای خود نمی‎پسندی یعنی به دیگران ظلم نکن ولی در عرصه اخلاق احسانی بیان می‎کند که ازچه برای خود می‎پسندی برای دیگران نیز بپسند؛ در آنجا به تئوری دولت حداکثری می‎رسیم که بر اساس آن تئوی اخلاق احسانی مطرح می‎‏شود.