وظایف و ویژگی‌های حاکم اسلامی از منظر قرآن

وی تصریح کرد: اولین ویژگی که خداوند برای پیامبر به عنوان الگوی حاکم اسلامی برمی‌شمارد همین حسن خلق است و در آیه 159 سوره آل عمران می‌فرماید: «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ، پس به [بركت] رحمت الهى با آنان نرمخو [و پرمهر] شدى و اگر تندخو و سختدل بودى قطعا از پيرامون تو پراكنده مى ‏شدند پس از آنان درگذر و برايشان آمرزش بخواه و در كار[ها] با آنان مشورت كن و چون تصميم گرفتى بر خدا توكل كن زيرا خداوند توكل‏ كنندگان را دوست مى دارد».
خامه‌گر گفت: اعمال تخریب و تهمت و دروغ هر نامزد نسبت به نامزد دیگر نشان دهنده این است که اخلاق انتخاباتی را رعایت نمی‌کنند و کسی که اخلاق را رعایت نمی‌کند چطور می‌تواند حاکم کشور اسلامی باشد.
قاطعیت در برخورد با مفاسد
وی دومین ویژگی اجتماعی که حاکم اسلامی باید داشته باشد را قاطعیت در برخورد با مفاسد اجتماعی و افراد فاسد عنوان کرد و با اشاره به اینکه در قرآن کریم دو تعبیر لجاجت و قاطعیت داریم؛ از لجاجت نهی و به قاطیعت تأکید شده است، گفت: قاطعیت در آن مسئله است که حکم صریح و صد درصد و الهی و قانونی آن آمده است و انسان نباید از‌آن کوتاه بیاید.
وی ادامه داد: در روایات داریم وقتی که به حضرت علی(ع) خبر دادند که یکی از مسئولان در شهر اهواز رشوه‌خواری کرده است، امام سریعا دستور دادند که با قاطعیت با او برخورد کنند، او را در زندان بیاندازند و روزهای جمعه در مقابل دید همگان سوار الاغ کنند و شلاق بزنند تا همه بفهمند چنین افرادی در حکومت اسلامی جایی ندارند.
وی در تعریف لجاجت گفت: لجاجت، نظر شخصی انسان است، در صورتی که می‌داند اشتباه است ولی اصرار بر انجام آن می‌کند. به عنوان مثال من دوست دارم خیابان الف از اینجا کشیده شود همه طراحان و مدیران شهری صد دلیل می آورند که نباید چنین طراحی در این خیابان صورت گیرد ولی من حرف خودم را بزنم. خداوند در قرآن کریم به پیامبر(ص) می‌فرماید؛ و شاور هم فی الارض فاذا عزمت فتوکل علی الله، با مردم مشورت کن و در اجرای حق قاطعیت داشته باش و سپس به خدا توکل کن. و یا در سوره تحریم آیه 9 می‌فرماید: يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ، اى پيامبر با كافران و منافقان جهاد كن و بر آنان سخت گير [كه] جاى ايشان در جهنم خواهد بود و چه بد سرانجامى است.
خامه‌گر با اشاره به این که در جامعه کنونی ما خیلی از گناهان به صورت عادی انجام می‌شود، عنوان کرد: وظیفه حاکم اسلامی است که با قاطعیت با این مفاسد برخورد کند ولی اگر برخورد نکرد و اما و اگر آورد، دیگر از مرز حاکم اسلامی خارج شده و ویژگی‌های یک حاکم اسلامی از نظر قرآن را ندارد.
مدیر گروه قرآن و مطالعات اجتماعی پژوهشکده اسلام تمدنی با اشاره به وضعیت حجاب در جامعه بیان کرد: ما قائل به برخورد با بدحجابان نیستیم بلکه معتقد به برخورد با معضل بدحجابی هستیم. می‌توان با فرهنگ سازی، کارهای تبلیغی، قانونی و اجتماعی با مسئله بدحجابی برخورد کرد؛ اما با وجود این که در این زمینه قانون هم، ولی هیچ کدام از حاکمان اسلام، تاکنون موفق به اجرای این قانون نشده‌اند.
وی مطرح کرد: همان طور که مقام معظم رهبری می‌فرمایند: باید در مقابل دشمنان اسلام طوری رفتار کنیم که در شما ابهت، اقتدار و  قدرت را ببینند، آنان باید بدانند که ما قوی هستیم، فرقی نمی‌کند چه این دشمن داخلی باشد و یا خارجی.
ایجاد عدالت در تمامی سطوح جامعه
خامه‌گر ویژگی دیگر حاکم اسلامی را ایجاد عدالت در همه‌ی سطوح جامعه و بین تمام اقشار دانست و با بیان اینکه قرآن تاکید فراوانی در مورد عدالت دارد و آن را لازمه‌ی گسترش تولید و اشتغال و مبارزه با فقر می‌داند، گفت: حاکم اسلامی به طور کلی سه وظیفه اصلی ترویج فرهنگ دینی(اعم از جنبه‌ی اعتقادی و عملی)، ترویج عدالت(اقتصادی، اجتماعی)، ایجاد امنیت و آرامش و مبارزه با افراد ظالم را بر عهده دارد.
خامه‌گر با تأکید بر اینکه هدف اصلی پیامبران الهی، اصلاح جامعه است، بیان کرد: قرآن یکی دیگر از ویژگی‌های حاکم اسلامی را مصلح بودن معرفی می‌کند و می فرماید: اینان کسانی هستند که وقتی به قدرت می رسند اجرای احکام الهی را در دستور کار خود قرار می دهند. 
انتخابات در قرآن
وی گفت: در قرآن از انتخابات تعبیر به بیعت شده و تأکید شده است که با کسانی بیعت کنید که به عهد خود با خدا پایبند باشد. به عنوان مثال در آیه 111 سوره توبه گفته شده «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ، در حقيقت ‏خدا از مؤمنان جان و مالشان را به [بهاى] اينكه بهشت براى آنان باشد خريده است همان كسانى كه در راه خدا مى ‏جنگند و مى ‏كشند و كشته مى ‏شوند [اين] به عنوان وعده حقى در تورات و انجيل و قرآن بر عهده اوست و چه كسى از خدا به عهد خويش وفادارتر است پس به اين معامله‏ اى كه با او كرده‏ ايد شادمان باشيد و اين همان كاميابى بزرگ است. همچنین در آیه 12 سوره ممتحنه می‌خوانیم «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ، اى پيامبر چون زنان باايمان نزد تو آيند كه [با اين شرط] با تو بيعت كنند كه چيزى را با خدا شريك نسازند و دزدى نكنند و زنا نكنند و فرزندان خود را نكشند و بچه ‏هاى حرامزاده پيش دست و پاى خود را با بهتان [و حيله] به شوهر نبندند و در [كار] نيك از تو نافرمانى نكنند با آنان بيعت كن و از خدا براى آنان آمرزش بخواه زيرا خداوند آمرزنده مهربان است».
پای بندی به عهد و احکام الهی؛ معیار اصلی انتخاب
وی با بیان اینکه قرآن کریم در مورد انتخاب و بیعت؛ معیار اصلی را پای بندی شخص به احکام الهی و قوانین شرعی و عهدی که با خدا بسته است می‌داند، اظهار کرد: کاندیدی که می‌خواهد حاکم اسلامی باشد، باید نسبت به قولی که می‌دهد احساس مسئولیت کند و بداند آیا می‌تواند آن را انجام دهد یا نه و این موضوع در سوره صف آیه دوم و سوم بیان شده است؛ «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ(2)، اى كسانى كه ايمان آورده‏ ايد چرا چيزى مى‏ گوييد كه انجام نمى‏ دهيد، كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ ﴿۳﴾ نزد خدا سخت ناپسند است كه چيزى را بگوييد و انجام ندهيد.
وی تصریح کرد: در روایات و آیات دو  حالت برای عدم وفای به عهد بیان شده است؛ اول اینکه فرد می‌خواهد عملی را انجام دهد ولی شرایط مهیا نمی‌شود، در این حالت فرد سعی و تلاش خود را کرده است اما موقعیت انجام کار پیش نیامده است، ولی اینکه انسان از اول حرفی بزند که می‌داند عملی نمی‌شود و نمی‌تواند انجام دهد این بسیار در نزد خدا زشت و ناپسند است و خشم و نارضایتی خداوند را نسبت به فرد بر می‌انگیزاند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: کاندیدها تعهداتی در مقابل جامعه دارند چرا که آن‌ها به عنوان حاکم اسلامی انتخاب می‌شوند و نباید خلف وعده کنند. مثلا کسی که می‌خواهد رئیس جمهور روسیه شود اینکه بگوید تولید و اشتغال و امنیت جامعه را تامین می‌کند این وظیفه‌ی اوست؛ ولی او هیچ گاه شعار گسترش معنویت و اخلاق اسلامی را به مردمش نمی‌دهد چرا که حکومت وی، حکومت اسلامی نیست اما حاکم اسلامی علاوه بر تولید و اشتغال و امنیت باید احکام اسلامی و عقاید دینی، امر به معروف و نهی از منکر را در جامعه گسترش دهد و خود عامل به آن‌ها باشد و فقر و فاصله طبقاتی را در حکومت اسلامی خود کاهش دهد.
وی یادآور شد: در حکومت اسلامی صرفا نباید به مسئله حجاب و نماز و امثال آن توجه داشت، توجه یک طرفه به تولید و اشتغال و فقرزدایی هم درست نیست بلکه باید همه این‌ها در کنار هم درست شوند و مورد توجه قرار گیرند.
وی گفت: مقام معظم رهبری همیشه تأکید می‌کنند که مسائل اقتصادی مهمترین مسائل روبنایی ما است ولی مسائل فرهنگی و دینی، مباحث زیربنایی ما است و باید روی این موارد کار شود، اما بعضی‌ها فقط به یک قسمت از فرمایشات رهبری توجه می‌کنند و مسایل اقتصادی را در اولویت کارهای خود قرار می‌دهند و مسائل فرهنگی و دینی جامعه را رها کرده و از دستور کار خود خارج می‌کنند.
رأی دادن؛ یک وظیفه شرعی
خامه‌گر افزود: رای دهندگان با تحقیق در مورد کاندیدها باید فرد اصلح را به عنوان حاکم اسلامی انتخاب کنند تمام سوابق کاندیدها را بررسی کنند و ببینید چقدر در مورد ترویج فرهنگ دینی، ایجاد عدالت در جامعه و ... موفق بوده است. اگر نتوانستند اصلح را انتخاب کنند باید بشتر تحقیق کنند و یا رجوع به عالم و متخصص داشته باشند چرا که رای دادن وظیفه شرعی است و باید همه در صحنه حضور داشته باشند. اگر میزان حضور به زیر 60 یا 50 درصد برسد این پیامی به آمریکا و دشمنان اسلام است که بیشتر مردم از نظام اسلامی حمایت نمی‌کنند و زمینه جرأت و جسارت و جنایت در دشمنان نسبت به حکومت اسلامی ایجاد می‌شود.