ربیع‌الاول با مفهوم رویش و شادابی تناسب دارد

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی شریعتی‌تبار، پژوهشگر دینی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی درباره ظرفیت ماه ربیع‌الاول برای تقویت شادی مؤمنانه و نشاط اجتماعی اظهار کرد: اگر بخواهیم درباره تفاوت ماه‌ها و روزها صحبت کنیم، باید توجه داشته باشیم که ایام و زمان‌ها از نظر فیزیکی و طبیعی تفاوت ذاتی با یکدیگر ندارند، اما آنچه به یک روز یا ماه امتیاز می‌دهد، رخدادها و حوادثی است که در آن مقطع زمانی اتفاق افتاده است.

وی ادامه داد: ربیع‌الاول نیز از این جهت در تاریخ اسلام دارای اهمیت است که مجموعه‌ای از اتفاقات مهم در آن رخ داده است که مهم‌ترین آنها ولادت پیامبر گرامی اسلام(ص) است که در خصوص تاریخ دقیق آن میان مورخان اختلاف نظر وجود دارد، 12 ربیع‌الاول در میان بسیاری از مورخان اهل سنت و 17 یا 18 ربیع‌الاول در میان برخی مورخان شیعه مورد توجه قرار گرفته است.

این پژوهشگر دینی افزود: علاوه بر ولادت پیامبر اکرم(ص)، ولادت امام جعفر صادق(ع) نیز از مناسبت‌های مبارک این ماه است، همچنین هجرت پیامبر(ص) از مکه به مدینه در همین ماه اتفاق افتاده و در نخستین شب ربیع‌الاول نیز واقعه لیلة‌المبیت رخ داده است. از این منظر ربیع‌الاول تنها ماهی برای برگزاری جشن و شادی نیست، بلکه یکی از مقاطع مهم تاریخ اسلام است که با هجرت پیامبر اکرم(ص) و شکل‌گیری جامعه اسلامی و تمدن اسلامی ارتباط پیدا می‌کند، همچنین آغاز امامت حضرت ولی‌عصر(عج) نیز در این ماه قرار دارد و مجموعه این حوادث موجب شده است ربیع‌الاول در فرهنگ اسلامی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار باشد.

وی با اشاره به معنای واژه «ربیع» ادامه داد: ربیع به معنای بهار است و از همین جهت این ماه با مفهوم رویش و شادابی نیز تناسب دارد که مجموعه این مناسبت‌ها می‌تواند زمینه‌ای فراهم کند تا ربیع‌الاول از یک مناسبت تقویمی صرف به فرصتی برای نشاط معنوی و اجتماعی تبدیل شود. با توجه به قرار گرفتن ربیع‌الاول پس از عزاداری ماه‌های محرم و صفر، این ماه می‌تواند فرصتی برای بازگشت نشاط اجتماعی و شادی و سرور مؤمنان باشد، البته این شادی باید شادی مؤمنانه و انسانی باشد، یعنی شادی‌ای که با عقلانیت، ایمان و ارزش‌های اخلاقی همراه باشد.

 شریعتی‌تبار اظهار کرد: برای اینکه بتوانیم از ربیع‌الاول به‌عنوان فرصتی برای نشاط اجتماعی استفاده کنیم، باید از اخلاق و روش پیامبر گرامی اسلام(ص) درس بگیریم. روش پیامبر(ص) بر رحمت، محبت، گذشت، عاطفه و مکارم اخلاق استوار بود و اگر ما بتوانیم همین آموزه‌ها را در زندگی فردی و اجتماعی خود جاری کنیم، شادی ما نیز به شادی واقعی تبدیل خواهد شد. برخی رفتارهای ضد ارزشی و ضد انسانی ممکن است در کوتاه‌مدت احساس شادی ایجاد کنند، اما در ادامه آثار منفی خود را نشان می‌دهند. شادی ماندگار آن است که انسان از انجام کار خیر، محبت به دیگران، گذشت، کمک به نیازمندان، دید و بازدید و ایجاد ارتباط سالم اجتماعی احساس رضایت و خوشحالی کند.

 اخلاق نبوی؛ محور نشاط اجتماعی

وی بیان کرد: اگر بخواهیم ربیع‌الاول را از یک مناسبت تقویمی به یک فرصت واقعی تبدیل کنیم، باید اخلاق نبوی را وارد زندگی روزمره خود سازیم. دید و بازدید، صله رحم، رفع کدورت‌ها، کمک به دیگران و ایجاد فضای محبت و صمیمیت در خانواده و جامعه می‌تواند از جلوه‌های شادی مؤمنانه باشد. شادی مؤمنانه گاهی یک دیدار، یک تماس با بستگان، دلجویی از یک فرد، بخشیدن یک خطا یا کمک به نیازمند است که می‌تواند موجب شادی شود و در عین حال با آموزه‌های دینی نیز کاملاً هماهنگ باشد.

این پژوهشگر دینی با بیان اینکه شادی و سوگواری نباید دو مفهوم متضاد تلقی شوند، افزود: انسان مؤمن هم به سوگواری و توجه به مصائب و درس‌های آن نیاز دارد و هم باید از شادی و نشاط مشروع برخوردار باشد. محرم و صفر فرصت بازخوانی ایثار، شهادت، صبر و ولایت‌مداری است و ربیع‌الاول می‌تواند فرصت بازخوانی رحمت، محبت، امید و اخلاق نبوی باشد.

شریعتی‌تبار با تأکید بر اینکه مناسبت‌های دینی نباید تنها در تقویم باقی بمانند، تصریح کرد: اگر ربیع‌الاول تنها با برگزاری چند جشن و برنامه مناسبتی شناخته شود، بخش مهمی از ظرفیت این ماه مورد استفاده قرار نگرفته است و باید کاری کنیم که مردم این مناسبت را در زندگی روزمره خود تجربه کنند. خانواده‌ها می‌توانند از این فرصت برای دید و بازدید و صله رحم استفاده کنند، افراد می‌توانند کدورت‌های گذشته را کنار بگذارند و فضای جامعه نیز می‌تواند به سمت محبت، همکاری و نشاط حرکت کند و اگر این اتفاق رخ دهد، ربیع‌الاول از یک مناسبت تقویمی به یک فرصت واقعی برای تقویت روابط اجتماعی تبدیل خواهد شد.

این پژوهشگر دینی گفت: یکی از ویژگی‌های مهم سیره پیامبر اکرم(ص) توجه به عواطف انسانی و مکارم اخلاق بود، بنابراین اگر قرار است شادی در جامعه دینی تقویت شود، باید این شادی را با همان اخلاق و رحمت نبوی پیوند بزنیم. ولادت پیامبر اکرم(ص) در ربیع‌الاول فرصت مناسبی است، که جامعه بار دیگر به این پرسش توجه کند که پیامبر(ص) چگونه با مردم رفتار می‌کردند و با خطاهای دیگران برخورد داشتند و چگونه محبت و رحمت را در جامعه گسترش می‌دادند.