رضا اسماعیلی، عضو هیئت علمی گروه مدیریت و برنامه ریزی فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، با اشاره به معضل خرافه گرایی در یک جامعه، اظهار کرد: انسانها درصدد یافتن علل پدیدهها و رخدادها هستند، اما گاهی اوقات به دلیل اینکه از راه و روش درستی استفاده نکرده و مسیر را به درستی تشخیص نمیدهند، در تبیین علت و چرایی پدیدهها، به عواملی که بنیان منطقی ندارد، متوسل میشوند.
وی گفت: مهمترین دلیل رشد خرافهگرایی به نظام شناختی افراد برمیگردد. افراد از قدرت عقل و تحلیل عقلانی استفاده نمیکنند و به آنچه که در منابع و کتابها یا سنتهای اشخاص صالح آمده است، مراجعه نکرده و در نتیجه، دچار خرافهگرایی میشوند.
اسماعیلی افزود: دور شدن از قرآن و سنت و سیره ائمه(ع) و پیامبران و عدم توجه به ابعاد عقلانی موجب رشد خرافهگرایی در جامعه است.
وی بیان کرد: زمانی که یک نظام شناختی راجع به پدیدهها باور درستی نداشته باشد و در واقع افراد از مدار عقل دور شوند، به آنها شناخت کاذب دست داده و رفتارهای انحرافی در جامعه شکل خواهد گرفت.
این پژوهشگر مطالعات اجتماعی و فرهنگی خاطر نشان کرد: مهمترین پیامد خرافهگرایی این است که سلسلهای از علل در جامعه شناسایی میشود که بعد عقلانی نداشته و موجب دور شدن از منطق میشود. در صورت دور شدن از منطق، افراد پدیدهها را ناشی از عواملی میدانند که به واقع چنین نیست و پدیده وارونگی شناختی و معرفتی در جامعه به وجود میآید که مهمترین پیامد منفی خرافهگرایی است.
وی به راهکار مقابله با خرافهگرایی اشاره کرد و گفت: پدیدهها را باید به عقل و ماهیت و طبیعت خود آنها برگردانده و علتها را در درون پدیدهها جستجو کنیم، باید یک تفکر علی، عقلی و تحلیلی داشته باشیم و در صدد توجیه و تبیین آن پدیده در نهایت منطق و عقل برآمده و متکی به اوهامات و افکار ناشناخته نباشیم.
اسماعیلی تصریح کرد: اگر بتوان به پدیدههای موجود در جامعه بازگشته و آنها را بر اساس ماهیت و طبیعت خود مورد توصیف و تجزیه و تحلیل قرار داد، خرافهگرایی از بین خواهد رفت.