نبود ضد قهرمان قوی؛ مهمترین آسیب متون نمایشی دفاع مقدس
گروه فرهنگی: نویسنده و کارگردان برجسته تئاتر نبود ضد قهرمان قوی را مهمترین آسیب متون نمایشی دفاع مقدس دانست و گفت: ما در آثار دفاع مقدس خود دشمن قوی نداریم.
محمد حسن زاده، نویسنده و کارگردان برجسته تئاتر، در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، مهمترین آسیب در متون نمایشی تئاتر دفاع مقدس را پرداختن به مسائل شعاری دانست و افزود: به دلیل سفارشی بودن آثار، قدرت خلاقیت نویسندگان و کارگردانان از بین میرود، چراکه باید مطابق آنچه که سفارشدهنده خواسته، بنویسند، این موضوع آسیب کلی بر نمایشنامه دفاع مقدس است.
وی در پاسخ به این سوال مهمترین عناصری که در متون نمایشی دفاع مقدس مؤثر است، عنوان کرد: مهم این است که ما قصههای زیادی در خصوص دفاع مقدس داریم که توسط خود رزمندگان به چاپ رسیده یا از قول آنها نوشته شده است.
حسنزاده ادامه داد: نویسنده باید قصههای مربوط به جنگ را بگیرد و به صورت غیرمستقیم به گونهای به روایت دفاع مقدس بپردازد تا نسل امروز نیز جنگ و آن زمان را درک نکرده به خوبی با آن حال و هوا آشنا شود.
وی افزود: نویسنده به وجهی از زندگی رزمندگان دفاع مقدس بپردازد که با وجوه زندگی جوانان و نوجوانان و کسانی که جنگ را درک نکردهاند در تضاد باشد، نویسنده نباید تنها به خلق قهرمانی سفید بپردازد چراکه هر انسانی دارای خلقیات متفاوت است و رزمندگان هم از این قاعده مستثنی نیستند.
این نویسنده و کارگردان تئاترعنوان کرد: این که ما بیاییم شخصیت همه رزمندگان را در نمایشنامه سفید نشان دهیم و آدمهایی که در مقابلشان هستند را سیاه به تصویر بکشیم، مهمترین آسیب متون تئاتر دفاع مقدس است.
نبود ضد قهرمان قوی؛ مهمترین آسیب متون نمایشی دفاع مقدس
وی افزود: اگر به فیلمهای پارتیزانی که از تلویزیون پخش شده است، دقت کنیم، میبینیم دشمن در آن جا بسیار قوی است، در حالی که در آثار دفاع مقدس ما دشمن قوی نداریم، این موضوع، عیب نمایشنامه دفاع مقدس ما است که هیچگاه ضد قهرمان ما قوی نیست.
حسنزاده تصریح کرد: متأسفانه اتفاقی که بعد از دفاع مقدس در زمینه متون نمایشی رخ داد، این بود که نویسندگان و نمایشنامهنویسان دفاع مقدس برای کسب درآمد قصه را گرفتند و برایش دیالوگ نوشتند و به صحنه بردند که مورد استقبال ارگانهایی که در این زمینه فعالیت داشتند، قرار گرفت اما خلاقیت نویسندگان در حوزه تئاتر دفاع مقدس از بین رفت.
وی با اشاره به اینکه ذهنیت عموم جامعه در خصوص نمایش دفاع مقدس موضوعاتی تکراری در خصوص شهادت و رزمنده است، افزود: ما هیچگاه نتوانستیم یک شخصیت جدید در حوزه جنگ و دفاع مقدس طراحی کنیم.
این نویسنده و کارگردان برجسته تئاتر ادامه داد: شهادتها و جان فشانیها ریشه در معرفت عمیق داشته است، ممکن است آدمی که اول به جنگ رفته این معرفت را نداشته اما وقتی در آن فضا قرار گرفته و با آدمهای مختلف همکلام و همنشین شده این معرفت را پیدا کرده است.
نبود شیوه نوشتاری درست در متون نمایشی دفاع مقدس
وی با اشاره به اینکه متأسفانه نویسندگان ما سفارش نویس شدهاند، عنوان کرد: به دلیل درآمدزا بودن متون سفارشی در عرصه دفاع مقدس، بیشتر نویسندگان به این سمت و سو رفتند، درحالیکه ما آثار خوب در حوزه دفاع مقدس داریم اما به دلیل نبود شیوه نوشتاری درست در این زمینه، تئاتر دفاع مقدس دچار ضعف شده است.
نویسنده و کارگردان برجسته تئاتر ادامه داد: در متون نمایشی دفاع مقدس، محدودیتی برای نویسنده وجود ندارد اما با سفارشنویسی خلاقیت نویسندگان از بین رفته است، باید فرایندی درست شود که نویسندگان برای نوشتن در این عرصه بزرگ فکر کنند.
وی ادامه داد: پرداختن مستقیم به جنگ در نمایشنامه که هنر نیست، قصه زمانی شکل میگیرد که از عناصر داستان بهره برده باشد، مهم بیان هنرمندانه جنگ در قالب نو است.
حسنزاده در پاسخ به این سوال که چقدر در تئاتر دفاع مقدس نیازسنجی و مخاطبشناسی انجام میشود، عنوان کرد: هیچ، به دلیل آنکه به مناسبت هفته دفاع مقدس، کارگردانان، تئاتری با این موضوع به صحنه میبرند. ما تقویم اجرایی سالانه نداریم تا بتوانیم یاد و خاطره شهدا را زنده کنیم.
وی در خصوص شخصیتپردازی در حوزه نمایشنامه دفاع مقدس، گفت: طبیعتا وقتی برای شهید قداست قائل هستیم، قاعدتا نمیشود به وجوه منفی آن بپردازیم، در حالی که شاید آن رزمنده نیز جاهایی خطا داشته است اما به دلیل قداست، دیگر نمی توان به شخصیتپردازی منفی فکر کرد.
این کارگردان تئاتر در پاسخ به این سوال که وضعیت تئاتر دفاع مقدس قبل و بعد از جنگ را چطور ارزیابی میکنید، افزود: در زمان جنگ بیشتر نمایشها حول صدام میچرخید، بعدها زندگینامه شهدا و خاطراتی که بچههای جنگ داشتند تبدیل به نمایشنامه شد، اکنون نیز با خواندن خاطرات رزمندگان و شهدا، نویسندگان دست به نوشتن در حوزه دفاع مقدس میزنند.
حسنزاده مهمترین مؤلفه در آثار موفق تئاتر دفاع مقدس را نوشتن در قالب جدید دانست و تصریح کرد: نویسندگان باید دستشان باز باشد تا آثار دفاع مقدس را در قالب جدید ببرند و افترایی هم به آنها زده نشود.
