نبود خلاقیت و ابداع؛ مانع فرهنگسازی در زمینههای قرآنی
گروه معارف: رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان گفت: امروز هر کجا که نوآوری به میدان بیاید، پیشرفت حاصل میشود، ولی متأسفانه در فرهنگسازی قرآنی، خلاقیت و ابداع جدی نداشتیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، به نقل از روابط عمومی دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان، حجتالاسلام والمسلمین محمد قطبی، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان در مجمع مبلغان طرح غنیسازی اوقات فراغت تابستان، اظهار کرد: برای غنیسازی اوقات فراغت نسل جدید باید آنها را به سمت ارتباطات محیطی و اجتماعی در فضای فیزیکی و حقیقی سوق داد و در این راه می توان میان روشهای سنتی در فرهنگ خودی و قابلیتهای موجود در ابزارهای نوین تلاقی و اتصال ایجاد کرد.
وی افزود: امروز اوقات فراغت بیشتر حالت خانگی و انفرادی یافته، برخلاف دورههای پیشین که علی رغم عدم وجود امکانات، در این زمینه فضای اجتماعی و مشارکتی حاکم بود؛ اما امروز کودکان، نوجوانان و جوانان کمتر در فضاهای محیطی و اجتماعی ظاهر می شوند.
وی افزود: در زمان قدیم، در خانهها هم بازی انجام می شد، اما به صورت دسته جمعی و بازیها نیز متعدد بود، چنانکه در استان اصفهان حدود ۱۴۵ بازی اعم از خانگی و محیطی مرسوم است.
حجت الاسلام قطبی ادامه داد: امروز بازی ها بر پایه رسانه انجام می شود، کما اینکه همگان یک گوشی هوشمند یا تبلت در اختیار دارند و در نتیجه، این جامعه اسلامی نیست که شاکله ذهنی و رفتاری فرزندان خود را شکل میدهد، بلکه همه چیز در آن دستگاه هوشمند متمرکز شده و آن دستگاه نیز تحت نظارت و پشتیبانی والدین قرار ندارد.
وی اضافه کرد: بازی هایی که در خارج از مرزها برای ما تولید می شود، اعم از آفلاین و آنلاین، مبتنی بر تفکر غربی و هالیوودی است. روزانه به طور میانگین، پنج بازی آنلاین جدید به مجموعه بازی های موجود اضافه میشود که در یک سال، به تعداد ۱۵۰۰ بازی جدید آنلاین میرسد. حجم بازی های آفلاین نیز بیش از هشت برابر بازی های آنلاین است.
رئیس میز تخصصی توسعه و تعمیق فرهنگ قرآنی بیان کرد: امکان ندارد یک بازی هالیوودی را پیدا کنید که دو راهبرد مسائل جنسی و خشونت در آن وجود نداشته باشد، به این صورت که مخاطب را در زندگی شخصی و انفرادی خود با مسائل جنسی سرگرم میکند تا این مسائل، او را به منجلاب بکشاند و در فضای اجتماعی و کار گروهی نیز با رویکرد خشونت و تهاجم، فضا را آلوده می سازد و در این زمینه، موفق هم بودهاند.
وی گفت: علیرغم تفاوتهای سنی میان کودک، نوجوان و جوان، حد مشترکی میان آنها وجود دارد، اوقات فراغت همه آنها خانگی، انفرادی و بر پایه رسانه است؛ در این شرایط باید برای ورود آنها به فضاهای اجتماعی تلاش کنیم. منظور از فضاهای اجتماعی، شبکههای اجتماعی و تحت وب نیست، بلکه منظور فضاهای فیزیکی، حقیقی و واقعی است. اگر بتوانیم بچهها را به یکدیگر گره زده تا در فضای فیزیکی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، در این صورت، کار فرهنگی انجام دادهایم و حداقل آن این است که آنها را از فضای آسیب رسان جدا و وارد فضای تعامل اجتماعی نموده ایم. اگر این کار توام با ارزش فرهنگی نیز باشد، خیلی بهتر است.
حجت الاسلام قطبی اظهار کرد: با مطالعات صورت گرفته در سطح کشور در رابطه با شناسایی ضعف های موجود در فضای فرهنگ سازی قرآنی، این نتیجه حاصل شد که در حوزه های چهار گانهای که شاهراههای فرهنگی ما محسوب میشود، شامل ادبیات و فرهنگ عمومی، آیینها و سنن، رسانه و فناوریهای نو، فضای عمومی و ارتباطات شهری، یک ضعف اساسی به چشم میخورد که باعث شده نتوانیم فرهنگ قرآن را آنچنانکه باید، در جامعه بسط و گسترش دهیم.
وی افزود: این ضعف اساسی عبارت است از فقدان نوآوری، خلاقیت و ابداع. امروز هر کجا که نوآوری به میدان بیاید، پیشرفت حاصل می شود، ولی متاسفانه در فرهنگ سازی قرآنی، خلاقیت و ابداع جدی نداشتیم. جایی که نوآوری و خلاقیت وجود داشته، رشد حاصل شده است و جایی که فاقد آن بوده ایم، نتوانسته ایم همپای کودک، نوجوان و جوان خود حرکت کنیم
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان تصریح کرد: قدم اول، بهره گیری از نوآوری های موجود در دنیاست، قدم دوم، همپایگی با دنیا نسبت به فکر و ایده و قدم سوم، ابتکار عمل است تا در نهایت بتوانیم پیشتاز باشیم؛ ولی متاسفانه هنوز در مرحله اول باقی مانده، ابزارهای رایج در دنیا را نشناخته و از آنها استفاده نمیکنیم، به عبارت دیگر، فرصتها را نیز از دست میدهیم. در این شرایط باید خلاقانه فکر کرده و از فرهنگ و گذشته خود نیز استفاده کنیم.
وی ادامه داد: در سنت ما، بازیهای بومی-محلی رایج است که بخشی از شاکله فکری ما را تشکیل داده و برایمان حسّ خاطره انگیزی دارد، اما امروزه محیط زندگی کوچک و ابزارهایی نظیر تلویزیون، ماهواره و اینترنت بر زندگی ما حاکم شده است. ما باید از این فضا و شرایط در نقطه تلاقی برای دستیابی به اهداف ارزشی خود مثل کار گروهی، عبادت و معنویت یا گسترش فرهنگ قرآنی استفاده کنیم. اینجاست که باید نمونه های قبلی موجود در سنت و تاریخ مان را که آسیبی نداشته، در کنار اقتضائات زندگی امروزی قرار داده و راهکارها را به دست آوریم. ابزارهای جدید نیز در احیای سنتها موثر است.
حجتالاسلام قطبی اضافه کرد: نمونه چنین کاری، پخش تمهایی از سنت چاووش خوانی در آهنگ انتظار تلفنهای همراه است که به معنای نقطه تلاقی و اتصال ظرفیتهای امروزین و قابلیتها و نکات مثبت فرهنگ خودی است. بنابراین باید فکر کرده و ببینیم چه کارهایی میتوان انجام داد تا ارزشهای فرهنگی و دینی بیشتر در زندگی مردم دیده و شنیده شده و در این راه از ابزارهای جدید نیز استفاده کنیم.
وی خاطرنشان کرد: برای مثال می توان از سیستم مکتبخانهای یا قبیله سازی استفاده کرد. در این سیستم، یک حلقه اصلی که حد مشترک و علاقمندی میان جمعی از افراد است، کشف شده و افراد حول محور آن گرد هم میآیند، نسبت به گروه احساس تعلق خاطر کرده و در فعالیتهای آن مشارکت میکنند. این سیستم یکی از بهترین روشهای مقاوم سازی فکری محسوب شده و اجازه نمیدهد اعضا از فضای فکری گروه خارج شوند، صیانت ساز و تنوع آفرین است و جذابیت ایجاد می کند.
رئیس میز تخصصی توسعه و تعمیق فرهنگ قرآنی تصریح کرد: میتوان چنین گروههایی را بر اساس یک تعلق قرآنی که همان حد وسط محسوب میشود، در فضای مجازی شکل داد، ابزارهای جدید نیز میتواند در این مسیر به ما کمک کند و این گونه میان روشهای سنتی در فرهنگ قرآنی و قابلیتهای موجود در ابزارهای جدید تلاقی ایجاد کرد.
