کرامت انسان از منظر علامه طباطبایی
گروه: معارف: مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر آیه 70 سوره اسراء نوشتهاند:این آیه در مقام امتنان و عتاب است که چگونه بنیآدم را کرامت بخشیده و بواسطه بخشیدن قوه تعقل و تمیز حق از باطل و خیر از شر، آنها را بر سایر موجودات مزیت و برتری داده و در دریاها کشتیها و در خشکی حیوانات چهارپا را مسخر آنها نموده تا به سوی مقاصد خود رهسپار شوند و در طلب فضل الهی بر آیند که این امر از مصادیق تکریم الهی است .
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، در آیه 70 سوره اسراء آمده است «وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَني آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلي کَثيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضيلاً؛ و به راستی ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم ، و آنان را در خشکی و دریا [ بر مرکبها ] برنشاندیم ، و از چیزهای پاکیزه به ایشان روزی دادیم، و آنها را بر بسیاری از آفریدههای خود برتری آشکار دادیم.
مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر آیه 70 سوره اسراء نوشتهاند: و لقد کرمنا بنی ادم و حملناهم فی البر و البحر و رزقناهم من الطیبات وفضلناهم علی کثیر ممن خلقنا تفضیلا؛ و به تحقیق فرزندان آدم را گرامی داشتیم و آنها را بر مرکبهای دریایی و زمینی سوار کردیم و از هر غذای پاکیزه به آنها روزی دادیم و آنها را بر بسیاری از مخلوقات خود برتری دادیم و چه برتری دادنی)، این آیه در مقام امتنان و عتاب است که چگونه بنیآدم را کرامت بخشیده و بواسطه بخشیدن قوه تعقل و تمیز حق از باطل و خیر از شر، آنها را بر سایر موجودات مزیت و برتری داده و در دریاها کشتیها و در خشکی حیوانات چهارپا را مسخر آنها نموده تا به سوی مقاصد خود رهسپار شوند و در طلب فضل الهی بر آیند که این امر از مصادیق تکریم الهی است و ایشان را به روزیهای پاکیزهای چون میوهها و محصولات خوشایند متنعم کرده، در واقع انسان را به مهمانی مثال میزند که به ضیافت پروردگارش دعوت شده و برای حضور او در این ضیافت برایش مرکب فرستاده و انواع میوهها و غذاها را در اختیار او قرار دادهاند و اینها همه از مظاهر تکریم الهی است.
و در آخر میفرماید: ما آنها را بر بسیاری از مخلوقات خود برتری فراوانی دادهایم و چون با لفظ (من ) که مخصوص صاحبان عقول است به آنها اشاره شده شاید مراد از آن مخلوقات انواع حیوانات دارای شعور و جنیان باشد. از این آیه دو نکته آشکار میشود: 1 ـ دو کلمه تفضیل و تکریم هر کدام اشاره به یک دسته از موهبتهای الهی درخصوص انسان دارند، تکریم انسان بواسطه اعطاء عقل است و تفضیل او بهواسطه آن است که آنچه به همه موجودات داده شده انسانها از همه آنها سهمی افزونتر در آن امر دارند و این رویه در خوراک، پوشاک، ازدواج و طریقه زندگی و رفتار اجتماعی و سایر شئون زندگی بشر جاریست. 2 ـ این آیه ناظر به برتری انسان بر سایر موجودات مادی است و چون ملائکه اصلا وجودشان غیر مادی است، لذا دراین آیه اشارتی بر برتری انسان بر ملائکه وجود ندارد(42) و فقط دلالت مینماید که انسان به حسب وجود مادیش از حیوان و جن برتری دارد.
