دعا و نیایش؛ راهکار امام سجاد(ع) برای تبیین معارف اسلامی
گروه معارف: یک استاد دانشگاه با بیان اینکه امام سجاد(ع) به علت شرایط بحرانی دوره امامت خویش قادر به تبلیغ مستقیم دین نبودند، گفت: ایشان روش تربیتی در قالب دعا و نیایش را برگزیده و از این طریق معارف اصیل اسلامی را به جامعه منتقل کردند.
اصغر منتظرالقائم، عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه اصفهان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، اظهار کرد: صحیفه سجادیه یک کتاب تربیتی، اخلاقی و درضمن یک کتاب دعاست، البته تعداد دعاهای این کتاب بیشتر از مقدار موجود بوده و همه آنها در اختیار ما قرار ندارد. دعاهایی نیز درباره اعیاد اسلامی و شخصیتهای صدر اسلام و به ویژه در رابطه با تربیت انسان به منظور ایستادگی و مقاومت در مقابل جبهه باطل موجود است.
وی با بیان اینکه امام سجاد(ع) در موقعیت خطیری قرار داشتند، گفت: بعد از شهادت امام حسین(ع) فرصتی فراهم شد تا امام زینالعابدین(ع) نهضت اسلام را به جهان معرفی کند که حاصل آن در کتاب صحیفه سجادیه و نیز نهضت علمی امام باقر(ع) و امام صادق(ع) متبلور شد. در واقع امام سجاد(ع) از طریق ادعیه این کتاب، معارف اصیل اسلام و تشیع را به پیروان خود منتقل کردند.
منتظرالقائم با اشاره به شرایط بحرانی و سخت دوره امامت امام سجاد(ع) از سال 61 تا 95 هجری، افزود: افرادی مثل حجاج بن یوسف ثقفی سمبل همه خشونتهای تاریخ و جنایتکار بزرگ، شیعیان را قتل عام میکرد و حاکمان متعصبی چون عبدالملک بن مروان و ولید بن عبدالملک سودای بازگشت به عصر جاهلیت را داشته و در راه رسیدن به مقاصد خود راه و روش ستمگران را اتخاذ کرده بودند؛ لذا امام سجاد(ع) به علت موقعیت حساس خود بعد از واقعه کربلا و شهادت اهلبیت(ع) و یارانشان، روش تربیتی در قالب دعا را برگزیدند تا از این طریق، معارف و اخلاق تشیع را اشاعه و نشر دهند.
وی ادامه داد: امام سجاد(ع) چون در شرایط سختی به امامت رسیدند، نمیتوانستند به صورت مستقیم به تبلیغ معارف دین بپردازند، لذا ناگزیر بودند به صورت غیر مستقیم و در قالب دعا، یاران و مردم عصر خود را تربیت کنند؛ در واقع روشی متفاوت نسبت به سایر ائمه(ع) در پیش گرفتند.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: مواضع تمام ائمه(ع) یکسان، ولی شرایط زمانی هر کدام متفاوت بود و در شرایط سیاسی، فرهنگی و اجتماعی متفاوت، انتخاب موضع و خط مشی صحیح بسیار مهم است. امام سجاد(ع) هم یارانی قوی تربیت و آن دسته از احادیث پیغمبر(ص) را که مورد تحریف قرار گرفته بود، به شکل صحیح بازگو کردند؛ در نتیجه این فعالیتها بود که امام باقر(ع) توانستند راهبردهای علمی شیعه را تدوین کرده و شاگردانی را به منظور حرکت در مسیر رشد و تعالی جامعه اسلامی تربیت کنند و امام صادق(ع) نیز همین راه را ادامه دهند.
