حقالناس معادل حقوق بشر است
گروه معارف: یک پژوهشگر علوم دینی گفت: بخش عمدهای از حقالناس با عقل و خرد بشری قابل تشخیص بوده و نماد بارز آن امروز تحت عنوان حقوق بشر شناخته میشود.
بهراد بهشتی، پژوهشگر علوم دینی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان اظهار کرد: میتوان معادل امروزی حقالناس را به حقوق بشر تعبیر کرد، یعنی حقوقی که متعلق به مردم است و کسی حق پایمال کردن و سلب آن را بدون دلیل معتبر ندارد.
وی با اشاره به اینکه مفهوم حقالناس جایگاه برجستهای در متون دینی دارد، بیان کرد: حقالناس یعنی حقوق مردم و انسانها در برابر حقالله قرار گرفته و به صراحت تأکید شده که حقالناس مقدم بر حقالله است؛ به عبارت دیگر امکان دارد که خداوند از حقالله، یعنی آنجا که اوامر و نواهیاش زیر پا گذاشته میشود، بگذرد؛ اما در مورد حقالناس اینگونه نخواهد بود.
بهشتی ادامه داد: در واقع خداوند این اجازه و این حق را به خود نداده تا از حقالناس بگذرد. حقالناس متعلق به مردم است و اگر مردم از حق خود نگذرند، خداوند به هیچ وجه از این حق نخواهد گذشت و پایمال کننده حقالناس را مجازات اخروی میکند؛ بنابراین به نظر میرسد که حقالناس جایگاه برجستهای در متون دینی دارد و حتی نسبت به حقالله در جایگاه بالاتری قرار گرفته است که قابل چشمپوشی نیست.
وی در خصوص مصادیق حقالناس در زندگی فردی و اجتماعی و معیار تشخیص آن گفت: در یک نگاه کلی، حقالناس را میتوان حق مردم برای دسترسی آزاد به اطلاعات، بیان عقاید و افکار خود، انتقاد از حاکمان و برخورداری از رفاه و آسایش و ... دانست که البته یک فهرست بسته و نهایی نیست و ممکن است در آینده موارد دیگری نیز به آن افزوده شود.
این پژوهشگر علوم دینی افزود: به نظر میرسد که بخش عمدهای از حقالناس در پرتو عقل و خرد بشری تشخیص داده میشود و شاید نماد بارز آن، همان باشد که تحت عنوان حقوق بشر در جامعه شناخته شده، به عبارت دیگر، عقل و خرد جمعی انسانها در سراسر دنیا تشخیص داده که این فهرست چند بندی، حقوقی است که انسانها صرفنظر از مذهب، زبان، نژاد و جنسیت خود، از آن برخوردارند و علاوه بر آن در متون دینی نیز به حقالناس و حقوق مردم اشاره شده است.
