عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه:
علم اجتماعی مدرن، قادر به فهم اربعین نیست
گروه اجتماعی: عضو پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به شاخصهای شش گانه اربعین، این شاخصها را فراتر از فهم علم مدرن دانست و تاکید کرد: علم اجتماعی مدرن، قادر به فهم اربعین نیست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، حجتالاسلام والمسلمین حبیب الله بابایی پیش از ظهر امروز 14 آبان در نشست علمی «توسعه فرهنگ اربعین؛ ضرورت جهان امروز» در مرکز پژوهش اسلامی رسانه گفت: دانش مدرن اربعین و یا آنچه از جنس اربعین است یا نمی پسند و یا توان فهم اربعین را ندارد لذا به جرات میشود گفت که هیچ اثر فاخری در رثای اربعین از سوی حوزه ودانشگاه نوشته نشده است و بیشتر آثار، به عنوان دلنوشتههای محققان و زائران است.
وی تصریح کرد: حرکتهای با شکوه و آبرومند در عرصه فرهنگ اسلامی و تشیع از سوی رسانههای جهانی به شدت سانسور می شود و تمام سوژه پردازی ها و فعالیتهای تحلیلی رسانههای غربی بیشتر در زمینه مسایل منفی در حوزه فرهنگی اسلامی است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: در نحوه زیست اربعین در یک ماه، بین زوار و خدام امام حسین(ع) یک شاخصهای جدیدی از زیست انسانی متبلور میشود که در زندگی مدرن امروز آن شاخصها دیده نمیشود و یا عکس آن وجود دارد.
وی گفت: یکی از شاخصهای مدرنی که در عرصه تمدن توصیه میشود، بحث آسایش است؛ شاخص آسایش در غرب با بیمه نشان داده میشود؛ در همان زندگی نیز ممکن است آرامشی دیده نشود؛ یعنی در جامعه ای که همه چیز بیمه است خواب و مرگ، یک بحران تلقی میشود؛ امروزه در واشنگتن و نیویورک افرادی هستندکه پیش از سوار شدن به ماشین امکان بمب گذاری را چک می کنند و مشاوره مرگ دارند.
بابایی یادآورشد: در اربعین حسینی، هیچ آسایش ظاهری وجود ندارد و در عوض آن، آرامش فراوانی در بین مردم موج میزند؛ این مساله یک شاخص مهمی است که سبک زندگی اربعین را متفاوت میکند که هر مقدار به زحمت می افتیم به حقیقت نزدیک تر میشویم و آرامش بیشتری به دست می آوریم.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: شاخص دوم، آن است که نه فقط خدمت به انسان، بلکه التماس به خدمت در این سفر موج می زند که این مساله در وضعیت خوشبینانه به انسان نیز وجود ندارد چه رسد به شرایط فعلی روابط انسانی؛ در تصور خوشبینانه، خدمت انسان به انسان و التماس به خدمت وجود ندارد در حالی که در اربعین، این التماس خدمت وجود دارد وانسانها در تکریم و تعزیز به همدیگر آنچنان رقابت دارند که خاک پای زوار را جمع میکنند.
بابایی یادآورشد: شاخص سوم که یک شاخص متمایز از فرهنگ مدرن یافت می شود، مساله وفور محبت است؛ جامعه امروز جهانی، یک جامعه خشک است و اصل حب ورزی و اصل محبت و تمرین محبت، عملا یک زندگی متمایزی را تعریف می کند و انسان در این مقطع اربعین، تراکم و انباشتی از محبتها را به چشم می بینیم؛ محبت انسان به انسان و محبت انسان به حقیقت متعالی، یک بستر بسیار سازندهای است که در آن به تمرین انسانسازی و عشق ورزی بپردازیم.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: شاخص چهارم، اصل تراکم معنویت است؛ معنویت، حس نیاز در برابر بی نیاز است و در این حالت معنوی، اساسا انسان همچنان تمرین تواضع و فروتنی و عبودیت و بندگی و تمرین اظهار نیاز و بی خود بودن در مقابل خدا میکند.
وی گفت: این تمرین، یک تمرین جمعی و اجتماعی است؛ یعنی حس معنویت در عراق و مسیر اربعین رخ میدهد و ظهور پیدا می کند؛ در کنار هم قرار گرفتن زائران در کنار هم یک حس معنوی جدید اجتماعی را ایجاد میکند که شاید در شرایط عادی رخ ندهد.
بابایی یادآورشد: هرجا انباشتی از عشق و محبت دیدیم، این انباشته ها انسان را به آستانه یک امت اسلامی نزدیکتر میکند؛ این انباشتهها ما را از سطح خرد به سطح کلان میکشاند که خلاهای جامعه غربی شده شرقیها است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: شاخص پنجم یک وضعیت و زندگی و سبک سادهای از زندگی را به رخ می کشد که انسان ساده می خورد و ساده راه میرود و...؛ در اربعینی کسی بر دیگران آقایی نمی کند و بالانشین و پایین نشین وجود ندارد؛ در اربعین دو طبقه خادم و زائر وجود دارند که هر دو نیز در پرتو حقیقت امام حسین(ع) متجلی میشود.
بابایی یادآورشد: در اربعین ممکن است نظم اخلاقی و قراردادی هم وجود داشت باشد ولی مهمترین نظم، نظم معنوی است؛ در اینجا برای تحقق این نظم به طرف انسانی نمینگریم بلکه برای نظر کردن به دوست انسانی، رابطه خود را با خدا سامان می دهیم و با به سامان کردن رابطه خود و خدا رابطه خود را با انسانهای دیگر به نظم میکشیم.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: برخی اندیشمندان مسیحی نیز اخیرا به نظم الهی اشاره کردهاند که جالب توجه است؛ این مساله را استاد مطهری در بحث انسان کامل خطاب به سارت از اگزیستانسیالیست های الحادی اشاره میکند؛ سارت بیان می کند که انسان با خدا پرستی از خود بیگانه میشود ولی استاد مطهری با توجه به عرف من عرق نفسه بیان می کند که انسان هرچه از خود انسانی که همان روح الهی است دورتر شود از انسانهای دیگر دورتر میشود و به تعبیر دیگر از خود نیز به دور میشود.
وی گفت: اگر معارف اربعینی را به جامعه منتقل کنیم و در قالبهای مختلف آموزش دهیم و تحمل سختی و محبت در عین سختی و خدمت محبتی و... قطعا این معارف به جامعه ما نیز در طول سال بازخورد خواهد داشت.
بابایی یادآورشد: اربعین در سال های اخیر به یک مساله مبدل شده است ولی هنوز یک اثر هنری فاخر در این زمینه تولید نشده است؛ هالیوود به مسایل آمریکا در سراسر جهان می پردازد ولی مسایل ما کمتر بین المللی است.
