نواندیشی و آزاداندیشی دینی لازمه دینداری است

آیت‌‎الله احمد عابدینی، استاد حوزه و دانشگاه در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) از اصفهان، در رابطه با نواندیشی و آزاداندیشی دینی، اظهار کرد: دین تنها یک‌سری کلیات را مطرح کرده و در جزئیات دخالت نکرده است، مثلا راجع به احکامی مثل معاملات گفته باید عدالت رعایت شود، خوب این معاملات در هر زمان و مکانی به شکلی متفاوت انجام می‌شود، پس دین برای انطباق با چنین مواردی به ما اجازه نواندیشی داده است.
وی ادامه داد: مثال دیگر اینکه، دین قوانینی کلی را با طرح مجازات برای جلوگیری از جرم بیان کرده و انسان اجازه دارد با بازاندیشی و نواندیشی در دین، نوع مجازات برای هر جرم را برطبق قوانین اسلام تعیین کند. از طرفی دیگر اسلام دینی فطری، عقلایی و عادلانه است و با توجه به این ویژگی‌ها می‌توان گفت نواندیشی و آزاداندیشی در دین مجاز است و در هر زمان به صورتی جدید می‌توان به آن نگاه کرد. اگر چنین نباشد، همان زمان و مکان اولیه که تغییر کرد، دین نیز دیگر قابلیت انطباق با شرایط جدید را پیدا نخواهد کرد.
عابدینی خاطرنشان کرد: دین ما ادعای جهانی بودن دارد و می‌بینیم که قرآن هم تنها به بیان موارد کلی اکتفا کرده و از جزئیات صحبت نکرده است و این به ما نشان می‌دهد که دین به نواندیشی نیاز دارد. البته در نواندیشی باید عدالت را مدنظر داشته باشیم؛ زیرا ما دین را به خاطر عدالت پذیرفته‌ایم و نمی‌توانیم ببینیم قانونی با عدالت منافات دارد یا بر ضد اسلام است و یا در زمانی عادلانه بوده و حالا دیگر عادلانه نیست.
این استاد حوزه علمیه با بیان اینکه نواندیشی باید عاقلانه باشد، تصریح کرد: زمانی که دینی ادعای جهانی بودن دارد، باید عقلای جهان را با خود همراه کند و اگر به حرف آنها بی‌اعتنایی کند، نمی‌تواند جهانی باشد. معیارهایی هم به عنوان معیار ثابت یا متغیر وجود دارد، مثلا حکمی که صریحا در قرآن آمده از دید من ثبات دارد، زیرا در کتابی آمده که جاویدان است و نظیر آن وجود ندارد. بعضی از موارد هم تنها برای زمانی خاص کاربرد دارندو در واقع متغیر هستند.
عابدینی خاطرنشان کرد: ما همانطور که به غذا یا به هوا نیاز داریم، به دین نیز نیازمندیم. حال این دین باید نو شود تا بتواند با جهان مدرن امروز تطبیق پیدا کند و ثمره آن این است که افراد از لحاظ دین و معنویت اشباع می‌شوند. اگر هم دین تنها حرف‌هایی کهنه را تکرار کند، به مرور زمان کنار گذاشته و با این کار نقصی در روح انسان‌ها پدیدار می‌شود.