تغذیه با شیر مادر؛ سرمایهگذاری برای سلامت نسل آینده
یک فوق تخصص نوزادان با تأکید بر اینکه شیر مادر کاملترین و طبیعیترین منبع تغذیه برای نوزاد است، گفت: تغذیه با شیر مادر علاوه بر تأمین نیازهای رشد و تقویت سیستم ایمنی، خطر ابتلا به بسیاری از بیماریها را در کودک و مادر کاهش میدهد و سرمایهگذاری مؤثری برای تضمین سلامت نسل آینده بهشمار میرود.
هفته جهانی تغذیه با شیر مادر فرصتی برای یادآوری اهمیت نخستین و کاملترین غذای نوزاد است؛ غذایی که در کنار تأمین نیازهای تغذیهای، نقش مهمی در رشد، تقویت سیستم ایمنی و سلامت آینده کودک و مادر دارد.
در آموزههای اسلامی، تغذیه نوزاد با شیر مادر حقی الهی برای کودک و مسئولیتی ارزشمند برای خانواده بهشمار میرود. قرآن کریم در آیه ۲۳۳ سوره بقره میفرماید: «مادران، فرزندان خود را دو سال کامل شیر دهند، اگر بخواهند دوران شیرخوارگی را کامل کنند.» این تأکید قرآنی در کنار روایات متعدد درباره جایگاه شیر مادر، نشان میدهد که اسلام قرنها پیش از دستاوردهای پزشکی امروز، به اهمیت این نعمت الهی توجه داشته است. اکنون نیز یافتههای علمی، بسیاری از این آموزهها را تأیید میکند و شیر مادر را کاملترین منبع تغذیه برای نوزاد میداند؛ غذایی که افزون بر تأمین نیازهای رشد، از کودک در برابر بسیاری از بیماریها محافظت میکند و سلامت مادر را نیز ارتقا میبخشد.
در همین راستا، خبرنگار ایکنا از اصفهان در گفتوگو با مرجان جعفری، فوق تخصص نوزادان، بهمناسبت هفته جهانی تغذیه با شیر مادر، ابعاد این موضوع را بررسی کرده است که متن آن را در ادامه میخوانیم.
ایکنا ـ چرا شیر مادر، کاملترین غذای نوزاد شناخته میشود و چه مزیتهایی در مقایسه با شیر خشک دارد؟
هیچ ماده غذایی دیگری نمیتواند همزمان نیازهای تغذیهای، رشد و ایمنی نوزاد را مانند شیر مادر تأمین کند. این شیر، یک مایع با ترکیب زنده است و ترکیب آن متناسب با سن، نیاز و حتی وضعیت سلامت نوزاد تغییر میکند؛ قابلیتی که شیر خشک ندارد.
مهمترین مزیتهای شیر مادر در مقایسه با شیر خشک عبارتاند از: تغذیه کامل، تقویت سیستم ایمنی، هضم آسانتر، کمک به تکامل مغز و رشد، کاهش خطر ابتلا به بیماریها در آینده کودک، کاهش خطر ابتلای مادر به بعضی از سرطانها، کمک به انقباض بهتر رحم پس از زایمان و ایجاد پیوند عاطفی عمیقتر میان مادر و نوزاد.
ایکنا ـ شیر مادر چه تأثیری بر رشد جسمی، تکامل مغز و تقویت سیستم ایمنی نوزاد دارد؟
شیر مادر بافتی زنده است و سلولها و آنتیبادیهای فراوانی دارد؛ از جمله آنتیبادی IgA ترشحی که در دفاع میکروبی نقش دارد، لاکتوفرین که از دسترسی باکتریها به آهن جلوگیری میکند، لیزوزیم با خاصیت ضدباکتریایی و الیگوساکاریدهای شیر انسان که به رشد میکروبیوم روده کمک میکنند. همچنین، سایر سلولهای ایمنی موجود در شیر مادر، نقش مهمی در محافظت از نوزاد دارند.
ترکیب متعادلی از قند، چربی، پروتئین و مواد معدنی متناسب با نیاز هر نوزاد تولید و ترشح میشود که هضم را آسانتر میکند و مشکلات گوارشی را کاهش میدهد.
شیر مادر همچنین سرشار از اسیدهای چرب ضروری است که در رشد سلولهای عصبی نقش اساسی دارند و برای تکامل مغز و بینایی بسیار مهم هستند. نکته مهم این است که ترکیب شیر مادر ثابت نیست و متناسب با نیاز نوزاد تغییر میکند.
ایکنا ـ تغذیه با شیر مادر چه فوایدی برای سلامت جسمی و روانی مادر به دنبال دارد؟
شیردهی فقط به سلامت نوزاد کمک نمیکند، بلکه در سلامت جسمی و روحی مادر نیز نقش بسزایی دارد. شیردهی باعث ترشح هورمون اکسیتوسین و انقباض بهتر رحم میشود، خونریزیهای پس از زایمان را کاهش میدهد و کمک میکند رحم سریعتر به اندازه طبیعی بازگردد. همچنین، به بازگشت تدریجی وزن مادر کمک میکند.
یکی از فواید مهم و بلندمدت شیردهی، کاهش خطر ابتلا به سرطان پستان و تخمدان است. همچنین، خطر ابتلا به دیابت نوع دو، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی ـ عروقی را نیز کاهش میدهد.
از نظر سلامت روان نیز تماس پوست با پوست و تماس چشمی مادر و نوزاد موجب ترشح هورمونهای اکسیتوسین و پرولاکتین میشود و احساس آرامش، صمیمیت، تقویت پیوند عاطفی و کاهش استرس مادر را به دنبال دارد.
ایکنا ـ در چه شرایطی استفاده از شیر خشک ضروری است و آیا مصرف خودسرانه آن میتواند برای نوزاد مشکلساز باشد؟
توصیه اصلی این است که فقط در صورت وجود اندیکاسیون پزشکی یا زمانی که شیردهی با شیر مادر امکانپذیر نیست، از شیر خشک استفاده شود. مصرف خودسرانه و بدون دلیل پزشکی میتواند روند شیردهی را با مشکل مواجه کند.
مصرف شیر خشک فقط در موارد خاص از جمله ناتوانی مادر در شیردهی به دلایل پزشکی، ابتلای نوزاد به بعضی از بیماریهای نادر متابولیک مانند گالاکتوزمی و همچنین، بعضی از بیماریهای شدید مادر یا مصرف تعداد محدودی از داروهایی که با شیردهی سازگار نیستند، توصیه میشود.
مصرف خودسرانه شیر خشک میتواند مشکلاتی ایجاد کند؛ زیرا وقتی نوزاد زودتر از موعد شیر خشک دریافت میکند، معمولاً کمتر از سینه مادر تغذیه میکند و این موضوع باعث کاهش تحریک پستان و در نتیجه کاهش تولید شیر مادر میشود.
از سوی دیگر، آمادهسازی شیر خشک باید کاملاً مطابق دستورالعمل انجام شود. غلظت نامناسب، استفاده از آب غیربهداشتی یا نگهداری نادرست میتواند سلامت نوزاد را به خطر بیندازد. البته اگر پزشک تشخیص دهد که نوزاد به شیر خشک نیاز دارد، والدین نباید احساس نگرانی یا عذاب وجدان داشته باشند.
ایکنا ـ پیام شما به خانوادهها در هفته جهانی تغذیه با شیر مادر چیست؟
شیردهی فقط مسئولیت مادر نیست؛ موفقیت آن به حمایت خانواده، بهویژه همسر و آگاهی اطرافیان بستگی دارد. شیردهی موهبتی الهی است و سراسر لطف و محبت مادر را نشان میدهد. شیر مادر، نخستین و کاملترین هدیهای است که یک مادر میتواند به نوزاد خود بدهد؛ هدیهای که نهتنها بهترین تغذیه را فراهم میآورد، بلکه از کودک در برابر بسیاری از بیماریها محافظت میکند و پایههای سلامت او را در سالهای آینده بنا میگذارد.
از خانوادهها درخواست میکنم به جای توصیههای غیرعلمی، باورهای قدیمی و صفحات مجازی فاقد اعتبار، به توصیههای مبتنی بر شواهد علمی اعتماد کنند.
همسر، خانواده و نظام سلامت باید از مادران شیرده حمایت کنند، زیرا هفته جهانی تغذیه با شیر مادر یادآور این پیام است که حمایت از مادران، در حقیقت حمایت از سلامت نسل آینده است.
انتهای پیام
