مبنای روابط اجتماعی رعایت حقوق یکدیگر است/ عدل و احسان؛ زیربنای روابط اجتماعی

حجت‌الاسلام مهدی اژه‌ای، استاد حوزه و دانشگاه در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) از اصفهان در رابطه با روابط اجتماعی از منظر قرآن، اظهار کرد: خداوند متعال همه ابعاد وجود انسان را در نظر دارد، انسان را به صورت اجتماعی خلق کرده تا برخی نیازهای‌ او در اجتماع تامین ‌شود.
اژه‌ای با بیان اینکه همه نیازهای ما از جمله نیازهای فردی، عاطفی و اقتصادی در اجتماع تامین می‌شود، خاطرنشان کرد: البته باید در عین اینکه پاسخ نیازهای خود را در اجتماع می‌یابیم، تامین کننده نیازهای دیگران نیز باشیم. از دید جهان‌بینی الهی که انبیا مروج آن و از بهترین نمونه‌های آن هستند، ما همه محتاج کمک یکدیگر هستیم؛ لذا یک انسان تنها، مطرود از جامعه، بی‌دفاع وهمواره در رنج می‌باشد؛ پس انسان همیشه نیاز دارد که احساس کند مورد تایید جامعه است.
عضو هیئت‌مدیره دارالقرآن کریم اصفهان افزود: انسانی که در میان مردم حضور دارد و در کارها با آنان مشارکت می‌کند، ولی مورد محبت دیگران نیست، یا در روابط خانوادگی محبوب فرزندان و یا والدینش نباشد، شرایطی زجرآوری دارد. به عبارتی باید گفت بالاترین درجه زندگی انسان موحد این است که در جامعه حضور داشته و مورد محبت خدا و خلق خدا باشد.

وی تصریح کرد: بسیاری از واجبات دین نظیر صله رحم، زکات، خمس، خیرات و انجام عبادات و انجام آن‌ها در جمع و به صورت جماعت، نشان دهنده اهمیت روابط اجتماعی از منظر اسلام است.
وی با بیان اینکه خداوند پاسخی برای تمام نیازهای انسان در حد تعادل در نظر گرفته است، گفت: اسلام در زمینه روابط اجتماعی، حقوق افراد را مدنظر قرار داده و لذا باید گفت مبنای روابط اجتماعی، رعایت حقوق یکدیگر است. اگر کسی حق‌کشی کند، نتیجه آن این است که حق خود او نیز،  جایی از بین خواهد رفت و این باعث ناامنی و هرج و مرج در روابط اجتماعی خواهد شد.

عدل و احسان دو رکن مهم در روابط اجتماعی

اژه‌ای با بیان اینکه عدل و احسان دو رکن مهم در روابط اجتماعی هستند، ادامه داد: خداوند در آیه 23 سوره اسراء می‌فرماید: «وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا؛ پروردگارت مقرر داشت که جز او را نپرستید و به پدر و امادر نیکی کنید». خداوند در این آیه به انسان دستور داده شد که به والدین احسان کند. و یا در آیه 90 سوره نحل، دستور می‌دهد: «إِنَّ اللَّهَ يَأمُرُ بِالعَدلِ وَالإِحسانِ»، در روابط خود عادلانه عمل کنید.
وی توضیح داد: عدالت به اندازه‌ای در روابط اجتماعی مهم است که حتی گفته شده پیامبر اسلام (ص) در جمعی که در حال صحبت بودند، به صورت عادلانه و مساوی به حاضران نگاه می‌کردند. لذا برای مثال، عدالت قاضی باید مبتنی بر طبق مستندات باشد و حق را به صاحب حق برساند، عدالت امام جماعت این است که گناه و معصیت نکند و عدالت حاکم نیز اقتضا می‌کند که حقوق شهروندان را رعایت کند.
اژه‌ای خاطرنشان کرد: عدل یکی از مبانی مهم روابط اجتماعی است، اما تنها با رعایت آن مشکلات جامعه حل نمی‌شود؛ در کنار عدل، احسان نیز لازم است. امام حسن(ع) برای رواج احسان در جامعه، چندین بار اموال خود را در راه خدا بخشیدند.