کارکرد خانواده در جامعه مدرن از بین رفته است

رضاعلی نوروزی، در گفت‌وگو با ایکنا از اصفهان، درباره نقش و کارکرد خانواده در جامعه مدرن و سنتی اظهار کرد: در گذشته اعضای خانواده چند وجهی بودند و به فعالیت‌های مختلفی می‌پرداختند، ولی در جامعه مدرن انسان‌ها تک ساحتی شده‌اند، مثلا پدر تنها به کسی که کار می‌کند و حقوق می‌گیرد فروکاسته شده، یا خانم‌ها نیز تنها به کار کردن فروکاسته شده‌اند که این مسئله فرزندآوری آنها را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
وی با بیان اینکه در گذشته اصلی‌ترین وظیفه خانم‌ها به دنیا آوردن فرزند و بزرگ کردن او بود، ادامه داد: در جامعه امروز خانواده‌ها تک فرزندی شده‌اند و چون درگیر مسائل دیگری مانند کارکردن در بیرون از خانه یا حتی نگهداری از حیواناتی مانند سگ و گربه هستند، از فرزندآوری خودداری می‌کنند؛ حتی ممکن است اعضای خانواده زیاد یکدیگر را نبینند و ارتباط چندانی با هم نداشته باشند.
عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان افزود: در گذشته خانواده‌ها پرجمعیت بودند و علاوه بر آن با اعضای فامیل مانند مادربزرگ، پدربزرگ، خاله و دایی دور هم جمع می‌شدند و یا حتی در کنار هم زندگی می‌کردند. در آن زمان کارکردهای خانواده بسیار گسترده‌تر از امروز بود که اعضای خانواده صرفا یکدیگر را می‌بینند. در این شرایط نه نیازهای عاطفی، نه نیازهای تربیتی و نه نیازهای مادی به درستی برآورده نمی‌شود.

کارکرد خانواده در جامعه مدرن از بین رفته است
نوروزی خاطرنشان کرد: در جامعه مدرن خانواده در حال فروپاشی بوده و به صورت «همزیستی افراد با یکدیگر بدون اینکه با هم ارتباطی داشته باشند» بازتعریف شده است، در حالی که اعضای خانواده در قبال یکدیگر مسئولیت‌هایی به عهده دارند. در آیه 187 سوره بقره نیز آمده است:«... هُنَّ لِباسٌ لَکُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ...؛ آنان جامه شمایند و شما جامه آنانید»، بنابراین همسران در زندگی مشترک باید عیب‌های همدیگر را پوشانده و یار و یاور یکدیگر باشند.
وی ادامه داد: اتفاقاتی که در غرب رخ می‌دهد، از همجنس‌بازی گرفته که ممکن است در جامعه ما نیز وجود داشته باشد، تا رابطه با حیوانات، محصول از بین رفتن کارکرد خانواده است، مثلا فمینیسم که در کشور ما نیز طرفداران زیادی دارد، کارکرد خانواده را از بین می‌برد. یکی از وظایف خانواده بقای نسل است، خانمی که ازدواج می‌کند و فرزنددار می‌شود، چگونه می‌تواند همزمان هم کار کند و هم وظیفه مادری خود را به خوبی انجام دهد؟
این استاد دانشگاه با بیان اینکه مفهوم خانواده هم در گذشته و هم در آموزه‌های دینی متفاوت از امروز بوده است، گفت: در گذشته و در جامعه سنتی نیازهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، عاطفی، جنسی، امنیتی و حتی تربیتی در خانواده تأمین می‌شد و مدرسه تنها جایی برای سوادآموزی کودکان بود، نه جایی برای تربیت آنها. امروزه والدین تصور می‌کنند که مدرسه کودکانشان را تربیت می‌کند، در حالی که حتی گاهی کودکان در آنجا سواد را نیز فرا نمی‌گیرند.

اسلام بیش از غرب برای زن کرامت قائل است
وی بیان کرد: غرب برای ترویج فرهنگ مصرف‌گرایی و تجمل‌پرستی نیازمند ابزاری به نام زن بود، لذا زن به مظهر سوءاستفاده در جامعه مدرن تبدیل شد. گاهی این‌گونه القا می‌شود که در جامعه سنتی- مذهبی زن مورد ظلم قرار می‌گیرد، البته ممکن است در چنین جامعه‌ای انسان‌های نادانی به زن ظلم کنند، ولی آنقدر که زن در اسلام کرامت دارد، در جامعه غربی و مدرن دارای کرامت نیست.
نوروزی با بیان اینکه در جامعه غربی زن ابزاری برای تبلیغ و در خدمت طبقه سرمایه‌داری است که نقش والای مادری و فرزندآوری او فروکاسته شده، گفت: متأسفانه این‌گونه آسیب‌ها در جامعه ما نیز وجود دارد، مانند ازدواج دیر هنگام دختران یا دیر فرزنددار شدن، یا تک فرزندی، یا شاغل بودن بانوان؛ البته من با  شاغل بودن بانوان مخالف نیستم، اسلام نیز مخالف نیست، وقتی گفته می‌شود که بانوان حجاب را رعایت کنند، به این معناست که در جامعه حضور داشته باشند.
وی ادامه داد: حضرت زهرا(س) بعد از رحلت پیامبر(ص) به منزل تک تک انصار و مهاجرین مراجعه کردند، همان حضرت زهرایی که فرزند آورده، آنها را تربیت کرده و صدای او را نامحرم نشنیده بود، در جامعه حضور پیدا کرد تا از حریم ولایت دفاع کند. حضرت زینب(س) نیز در جمع بسیاری از نامحرمان سخنرانی کردند؛ بنابراین جامعه دینی برای زن کارکرد اجتماعی و سیاسی تعریف کرده، ولی در عین حال نقش‌های اصلی آنها را نیز در نظر گرفته است.

رسانه‌ها کارکرد خانواده را تغییر داده‌اند
عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان اضافه کرد: کارکرد خانواده در غرب از بین رفته است، مردم در غرب به جای فرزند در خانه‌هایشان از حیوانات نگهداری می‌کنند. متأسفانه در ایران هم مد شده است که مثلا برای حیواناتشان تولد می‌گیرند، این نشان می‌دهد که نیازهای عاطفی فرد در خانواده تأمین نشده است که رو به حیوانات می‌آورد.
وی با اشاره به نقش رسانه‌ها در تغییر کارکرد خانواده گفت: رسانه‌ها، مخصوصا فضای مجازی نقش پررنگی در تغییر کارکرد خانواده‌ها داشته است و شاید یکی از نقاط قوت خانواده‌های قدیمی این بود که این رسانه‌ها در زندگی آنها نقشی نداشتند و فرد با ذهنی سالم ازدواج کرده و زندگی می‌کرد، ولی امروزه افراد تحت تأثیر رسانه‌ها قرار می‌گیرند که هدف رسانه‌ها نیز دقیقا همین است.
نوروزی بیان کرد: امروزه شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان زیادی فعال هستند و دایره نفوذ شبکه‌های اجتماعی مانند فیسبوک در ایران بسیار گسترده‌تر از  کشورهای غربی است، اگر اینها مفید هستند، چرا در این کشورها مانند ایران نفوذ ندارند؟ پس رسانه نیز در تغییر کارکرد خانواده نقش مهمی داشته است.
انتهای پیام