چرا کتاب نمیخوانیم/ نبود احساس نیاز به مطالعه در جامعه
گروه فرهنگی ــ مدیر کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان با بیان اینکه یکی از مهمترین دلایل پایین بودن سطح مطالعه کتاب در جامعه ما، غلبه فرهنگ شفاهی بر فرهنگ مکتوب است، گفت: یکی دیگر از عواملی که کتاب نمیخوانیم این است که احساس نیاز به مطالعه نمیکنیم.
محمدرضا کشانی، مدیر کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان در گفتوگو با ایکنا از اصفهان، اظهار کرد: یکی از مهمترین دلایل پایین بودن سطح مطالعه کتاب در جامعه ما، غلبه فرهنگ شفاهی بر فرهنگ مکتوب است و اینکه معمولاً دوست داریم دانش و اطلاعات را سینه به سینه و با نقل قول دریافت کنیم، تا اینکه کتاب بخوانیم.
وی با اشاره به نقش خانواده در فرهنگسازی کتاب و کتابخوانی افزود: زمانی که در خانواده هیچ الگو و الگوپذیری درست و مناسبی برای مطالعه و کتابخوانی نباشد، نمیتوان انتظار کتابخوانی در عصه اجتماعی را داشته باشیم، یعنی اگر فرزند در دوران کودکی در محیط خانه خود مطالعه کردن را نبیند، این فرد در آینده با مطالعه بیگانه میشود. قبلاً در خانوادهها، والدینی که سواد خواندن و نوشتن نداشتند، یک پدر که میخواست این الگو را در ذهن فرزندانش ترسیم کند یک کتاب را جلوی خود میگرفت تا بچههای او تصور کنند که کتاب میخواند.
نظام آموزش و پرورش مطالعهمحور نیست
مدیر کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان تصریح کرد: نظام و سیستم آموزشی ما دانشمحور و مطالعهمحور نیست، دانشآموزان فقط برای امتحان و گرفتن نمره قبولی تنها کتابهای درسی خود را مطالعه میکنند. درصورتی که در مدارس زنگ مطالعه و فرصتهای کتابخوانی باید احیا و بچهها به سمت مطالعات کتب غیردرسی سوق داده شوند.
کشانی گفت: امروزه به دلیل توسعه و پیشرفت عرصه فناوری، شبکههای اجتماعی و فضای مجازی رقیب کتاب و کتابخوانی شدهاند، ظاهراً دانشآموزان و شهروندان مدعی هستند که ما با گوشیهای همراه خود مطالعه میکنیم، یعنی امروزه با تغییر نگرش مطالعه روبه رو شدهایم. مطالعه به این معنا است که من یک متن یا عکسی را ببینم، بخوانم، بشنوم و درکی در من ایجاد و متناسب با این درک، تغییر نگرش پیدا کنم و تغییر نگرش من باعث تغییر رفتار من شود و سبک زندگی را برای من ترسیم کند.
فعالیت در فضای مجازی مطالعه محسوب نمیشود
وی ادامه داد: فعالیت در فضای مجازی مطالعه محسوب نمیشود، میانگین روزانه سرانه مراجعه کردن به گوشیهای همراه در بین ما ایرانیها صد و پنجاه بار در طول است، این موضوع نشان میدهد که فرهنگ مطالعه تغییر مسیر داده، در حالی که این گونه موارد مطالعه نیست. مطالعه یعنی طلوع یک معرفت و شناخت جدید برای من و هر کس دیگری که مطالعه میکند.
وی خاطرنشان کرد: نوع و شیوه مطالعه در جامعه عمیق نیست و بهصورت سطحی است، این نوع مطالعه نیز ظرف هفتاد و دو ساعت از حافظه کوتاه مدت ما پاک میشود. یکی از دلایلی که میگویند کتاب بخوانیم این است که کتاب خواندن به دلیل فرایندهایی که مثل یاداشتبرداری دارد، باعث میشود اطلاعات در مغز ما نهادینه شود. مطالعه در فضای مجازی سطحی و عمق ندارد و به همین دلیل کیفیت اطلاعت کاهش پیدا میکند. یعنی برخی در اکثر موضوعات خود را صاحب نظر و علامه دهر میدانند، ولی اگر قرار باشد در یک حوزهای به صورت عمیق و مفصل بحث کنند، حرفی برای گفتن ندارند.
کتابخانه دیجیتال
کشانی اظهار کرد: مطالعه در فضای دیجیتال که با عنوان کتابخانه دیجیتال از آن نام میبریم، با خواندن مطالب شبکههای مجازی متفاوت است، مطالعه از طریق منابع دیجیتال و کتابخانه دیجیتال، رویکرد جدیدی است که در مورد کتاب و کتابخوانی در عرصه فناوری داریم، یعنی باعث شده که ما از طریق فناوری و منابع دیجیتالی و کتابخانههای دیجیتال بتوانیم، حداکثر استفاده برای دسترسی سریع و آسان به اطلاعات کسب کنیم. جامعه آکادمیکمحور ما به سمت استفاده از منابع دیجیتالی میرود، ولی عامه مردم در استفاده از مطالعه مجازی گیر افتادهاند و فکر میکنند خواندن روزانه جوکها و اطلاعاتی که از طریق شبکههای مجازی و اجتماعی به اشتراک گذاشته میشود هم نوعی مطالعه است.
نبود احساس نیاز به مطالعه در جامعه
مدیر کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان گفت: یکی دیگر از عواملی که ما ایرانیان کتاب نمیخوانیم این است که احساس نیاز نمیکنیم، همه چیز با نیاز شروع میشود، مادر تمام اختراعات نیاز است، زمانی که ما احساس نیاز مطالعه را در خود نداریم، این نیاز را در خود نمیبینیم که چیزی به عنوان مطالعه در زندگی ما کم است و چیزی به عنوان مطالعه میتواند تأثیرگذار باشد. جامعه ما جامعه دانشمحور نیست، یعنی بین آن کسی که میداند و آن کسی که نمیداند، تفاوت چندانی نیست و اتفاق خاصی هم برای هیچ کدام نمیافتد، چون جامعه مبتنی بر ارزشهای علمی، پژوهشی و اطلاعاتی نیست. آیه معروفی در قرآن وجود دارد که بیان میکند: «آیا کسی که میداند و کسی که نمیداند مساوی هستند».
وی ادامه داد: احساس نیاز مطالعه را باید در شهروندان ایجاد کنیم که برای انجام این کار و نیاز سنجی آن، پارامترهای مختلفی وجود دارد. گام دوم ایجاد عادت به مطالعه است، بعد از به وجود آمدن نیاز، برای ایجاد عادت مطالعه باید با کتابهای سطح پایین شروع کنیم تا عادت مطالعه در ذهن و فکر نهادینه شود.
انتهای پیام
