نمایش‌های آیینی از حصار زمان و مکان خارج شوند

خیام وقار کاشانی؛ دبیر جشنواره سراسری تئاتر مهر کاشان در گفت‌و‌گو با ایکنا از اصفهان، درباره اینکه چه تعداد از آثار جشنواره مهر امسال را نمایش‌های آیینی تشکیل می‌داد، اظهار کرد: نمایش «مه لقا» از نجف‌آباد که در آن به شاخصه‌های نمایش ایرانی و به طور خاص تعزیه اهمیت داده شده بود، «زمین سوخته» از خرم آباد که به بررسی آثار جنگ، فرهنگ ایثار و مقاومت می‌پرداخت و «سه قطره آب» از تهران که موضوعش آموزش شهروندی و معضل کمبود آب بود؛ از جمله نمایش‌های آیینی اجرا شده در جشنواره مهر امسال به شمار می‌رفتند.

کاشان، ظرفیت بالایی در ساخت تئاترهای آیینی دارد

وی با اشاره به اینکه از کاشان نیز تئاترهایی موفق به راهیابی به این جشنواره شدند، گفت: دو گروه تئاتر «آوازخوان طاس» و «تاریخ کوچه بازار فرانسه در قرن هجده» نیز از کاشان به جشنواره مهر راه پیدا کردند که به‌صورت اجتماعی به طرح مباحث فرهنگ شهرنشینی و مشکلات زندگی مدرن می‌پرداختند و جای خالی نمایش‌های آیینی میزبان جشنواره در طول برگزاری آن احساس می‌شد. به نظر من چون کاشان یکی از مراکز تعزیه‌خوانی به‌شمار می‌آید، ظرفیت بالایی در ساخت تئاترهای دینی و آیینی دارد.

دبیر جشنواره مهر افزود: البته به شرطی که از کلیشه‌های رایجی که مورد استقبال نیست، فاصله بگیرد. چنین تئاترهایی باید جذابیت داشته باشند و به تبع آن جذابیت‌ها، هدف اصلی خود را به مخاطب منتقل کنند. اگر گروه‌های نمایشی بتوانند روش‌ها و شیوه‌های نوین اجرا را پیاده کنند؛ با خلق جذابیت‌های بصری می‌توانند به راحتی پیام اصلی خود را در بخش دینی و آیینی ترویج دهند.

وقار با بیان اینکه می‌توان به ترویج نمایش‌های آیینی کمک کرد، ادامه داد: اگر تعزیه یا همان نمایش آیینی که در واقع پرداختن به زندگی ائمه اطهار(ع) و اولیاست از حصار زمان و مکان خارج شود، یعنی تنها منحصر به ایام سوگواری حضرت ابا‌عبدالله(ع) در ماه محرم و صفر نباشد، قطعاً می‌تواند جایگاه خود را میان مخاطبان پیدا کند.

وی بیان کرد: در واقع باید تمهیداتی اندیشیده شود که در تمام طول سال، امکان اجرای چنین نمایش‌هایی وجود داشته باشد. پیرو همین سخن، یکی از وظایف مسئولان ذی‌ربط این است که مردم را با تئاترهای آیینی و عادت به دیدن این شیوه‌های نمایشی آشتی دهند. در این میان تاکنون اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی در این حوزه فعالیت چشمگیری نداشته و سازمان فرهنگی، ورزشی، اجتماعی شهرداری کاشان است که توانسته با وجود اینکه وظیفه اصلی‌اش نیست، کمک شایانی به این بخش انجام دهد و آن را حمایت کند.

دبیر جشنواره مهر افزود: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری نیز از دیگر نهادهایی است که برای پرداختن به این موارد، بودجه‌های فرهنگی دریافت می‌کند. می‌توانم بگویم در اکثر نهاد‌‎ها و سازمان‌ها برای حمایت این حوزه، ردیف بودجه‌هایی وجود دارد، اما ممکن است که این بودجه در محل خود صرف نشود که من امیدوارم این نهاد‌ها حامی شوند و ما شاهد چنین اتفاق‌هایی در شهرستان کاشان باشیم.

جشنواره مهر، زمینه‌ساز گرایش مردم به نمایش‌های آیینی

وقار با اشاره به اینکه جشنواره مهر نیز می‌تواند در زمینه‌سازی افزایش گرایش مردم به تئاترهای آیینی مؤثر باشد، گفت: جشنواره مهر امسال نسبت به سال‌های گذشته فعالیت‌های چشمگیری داشت. پیشنهادی که برای سال بعد به‌منظور مؤثرتر برگزار شدن این جشنواره دارم این است که بخش جداگانه‌ای در نظر گرفته شود که مخاطبان امکان انتخاب داشته باشند.

وی ادامه داد: یعنی بدانند که قرار است با چه اثری مواجه شوند تا برای دیدن تئاتر مورد علاقه‌شان برنامه‌ریزی کنند. یعنی نمایش‌ها، موضوع‌بندی و بخش‌بندی شوند، به‌طور مثال نمایش‌های آیینی، دینی، تعزیه، مقتل‌خوانی و ... چون همه این موضوعات به‌طور جدا مخاطب خاص خودش را دارد. این کار نیز به نوبه خود به ترویج گرایش مردم به تئاتر کمک می‌کند.

دبیر جشنواره مهر در حسن ختام این گفت‌و‌گو، ضمن صحبت با هنرمندانی که در آینده تصمیم به ساخت تئاترهای آیینی دارند، افزود: نکته‌ای که هست این‌که گروه‌های نمایشی منتخب در جشنواره مهر، مزیت اجرای نمایش خود در یکی از سالن‌های تهران با عنوان «هفته تئاتر کاشان» را دارند. اجرا در تهران، زمینه‌ای را برای دوستان فراهم می‌آورد که با یک‌سری از کارشناسان و متخصصان که امکانش هست از این افراد برای پروژه‌های خود استفاده کنند، مواجه شوند، یا ممکن است بسیاری از تهیه‌کننده‌ها باشند که روی کارهای بعدی دوستان با توجه به کیفیتی که دارند، سرمایه‌گذاری کنند و این یک فرصت است که امیدوارم دوستان در سال آتی از آن به‌خوبی استفاده کنند.

بنا بر این گزارش، برگزاری جشنواره سراسری تئاتر مهر، كاشان را به‌عنوان یكی از اقطاب و خاستگاه‌های تئاتر كشور مطرح کرده است. این جشنواره در سطح ملی از سال 84 تاکنون با حضور گروه‌های نمایشی از سراسر كشور و گردهمایی هنرمندان و اساتید به‌منظور شركت در این برنامه فاخر فرهنگی برگزار می‌شود.

پانزدهمین جشنواره مهر با اجرای ۱۴ نمایش صحنه‌ای و ۱۱ نمایش خیابانی که از بین بیش از 400 اثر ارسال شده انتخاب شده بودند؛ با حضور هنرمندانی از شهرهای تهران، خرم‌آباد، کرج، نجف‌آباد، بوشهر، قم، اصفهان، ساوه و کاشان در بخش نمایش‌های صحنه‌ای و هنرمندانی از شهرهای خمینی‌شهر، کرمانشاه، تهران، قروه، کرمان، لاهیجان، مرند و ایلام در بخش تئاترهای خیابانی همراه بود.