یادداشتی از حجتالاسلام سبحانی؛
استاد خسروشاهی؛ ثمره شجره طیبه علم و تقوا
حجتالاسلام والمسلمین علی سبحانی در یادداشتی به مناسبت درگذشت حجتالاسلام والمسلمین سیدهادی خسروشاهی آورده است: این عزیز تازه درگذشته ثمره یک شجره طیبه علم و تقوا است.
به گزارش ایکنا از قم متن یادداشت حجتالاسلام والمسلمین علیرضا سبحانی به شرح زیر است: ایشان در سال ۱۳۵۷ق، برابر با ۱۳۱۷ش، در تبریز در بیتی که سراسر علم و تقوی است دیده به جهان گشود.وى فرزند مرحوم آیت الله حاج سید مرتضى خسروشاهى(۱۲۹۹ـ ۱۳۷۲ق) که از عالمان درجه یک تبریز بود؛ وی نیز فرزند مرحوم آیت الله حاج سید احمد خسروشاهى که در سفر حج در سال ۱۳۲۷ق. در مدینه منوره درگذشت و در بقیع به خاک سپرده شد. او نیز فرزند مرحوم آیت الله حاج سید محمد خسروشاهى، صاحب تألیفات ارزنده بود.این عزیز تازه درگذشته ثمره یک شجره طیبه علم و تقوا است. پس از درگذشت والد ایشان در سال ۱۳۳۲ش، در دوران نوجوانى براى تحصیل وارد حوزه علمیه قم شد. در آغاز کار، والد معظم درباره تهیه حجره براى ایشان کارى صورت داد که در مدرسه فیضیه که در کنار بعضى شاگردان ایشان زندگى کنند.
وی نیز تحصیلات خود را روال برنامه حوزه ادامه دادند و از اساتید حوزه بهره مند شدند و از همان دوران جوانى ذوق نویسندگى داشت و در سایه این موهبت الهی با نویسندگان مشهور کشور و خارج مرتبط بود بالأخص روح مبارزه و دشمن ستیزى جزء خمیره او بود، لذا ارتباط با گروههایى که علیه نظام هاى جائر، جانفشانى مىکردند کاملاً چشمگیر بود و اگر نامهها و عکسهای ایشان گرداوری شود کاملاً میتواند گوشههائی از زندگی ایشان را منعکس کند.
در سال ۱۳۳۹ کتابی بنام «تفسیر آیات مشکله» در تبریز منتشر شد، در آن کتاب برخى از آیات به صورت غیر صحیح تفسیر شده بود و لذا با همکارى والد دست به تألیف کتاب تفسیر صحیح آیات مشکله زد که در آن زمان اثر بسیار مطلوبى بود، وی در مقدمه این کتاب مینویسد: «درباره کتاب «تفسیر آیات مشکله»: اخیراً کتابى در تبریز به این نام چاپ و منتشر شده است، ولى قسمت معظم آیاتى که در آن عنوان شده، ابداً از آیات مشکله نیست، و برخى نیز براى تزریق عقائد مخصوصى که نویسنده آن کتاب دارد، عنوان شده است و قسمتى مختصر که جا دارد آن ها را «آیات مشکله» بخوانیم، مورد بررسى صحیح قرار نگرفته است.
شکى نیست که وجود این کتاب در دسترس نسل جدید و دانشجویان موجب انحراف عقیده مىگردد زیرا نتیجهاى که خواننده از این کتاب مى برد این است که: انبیا معصوم نبودهاند، گاهى و یا پیوسته خدا را نافرمانى مىکردهاند!؛ هیچ گاه خدا مودت خویشاوندان رسول خدا را بر ما لازم نکرده است! آیه: ( الیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ ) درباره على(علیه السلام) نازل نشده است!؛ خطبه معروف صدّیقه طاهره(علیها السلام) مجعول است و هکذا…!.
روى این ملاحظات، برخى از دوستان از حضرت آیه اللّه العظمى سبحانى ـ دام بقائه العالى ـ درخواست نمودند که درباره مطالب این کتاب، مطالبى بنویسند و از این رو لازم دیده شد که پارهاى از این آیات را که لغزشهاى نویسنده آن کتاب در تفسیر آنها نابخشودنى است، عنوان نموده و به تفسیر صحیح آن، و نقد گفتار وى بپردازند. به همین دلیل استاد بزرگوار ما نخست در هر موردى، یادداشتهایى را تنظیم نموده و در اختیار این جانب قرار دادند که به بسط و شرح آنها و اضافه پاورقى ها پرداخته مىشد و سپس در خدمت خود استاد آن مطالب مورد مطالعه و بررسى مجدد قرار مىگرفت و در نهایت و پس از تکمیل به دست چاپ سپرده مىشود؛ و من اللّه التوفیق، سیدهادى خسروشاهى، قم: جمادى الاولى ۱۳۸۱ هجرى قمرى، ۱۰/۸/۱۳۴۰ش».
نوادر روزگار
از سالهاى ۱۳۴۰ش. به بعد فصل جدیدى در زندگانى ایشان آغاز شد که مىتواند براى خود موضوع خاصی را تشکیل دهد. حضرت خسروشاهى یکى از نوادرروزگار است که ۶۰ سال تمام دست به قلم زد و هیچ گاه از نویسندگى و تحقیق خسته نمىشد. او عالمی دردآشنا و آگاه از جرایانات زمانه خود بود، درک عمیق و صحیحی از مسائل پیرامونی داشت و این خود یکى از ویژگىهاى برجسته ایشان است که در این مدت مدید، موفق شد تا حدودی اندیشههای خودش را منتشر کند و به بسیارى از کجى ها پاسخ گفته و روشنگری کند. او در دهه ۳۰ و ۴۰ با نبود امکانات ارتباطی امروز، توانست در آثار خود بسیاری از نگرانی های خود در موضوعاتی همچون استعمار، خرافات، خشونت علیه مسلمانان، تبعیض های نژادی در دور ترین نقاط عالم از استرالیا و ویتنام و از رودزیا (در افریقا) گرفته تا امریکا را در مجلات آن روز مانند، مجموعه حکمت (از سال ۱۳۳۸- ۱۳۳۹ ش.) و نشریه درسهائی از مکتب اسلام ( از سال ۱۳۴۰ به بعد) منتشر کند و این حاکی از توجه و اشراف او به مسائل روز بوده است. مقالات ایشان در مجله مکتب اسلام که جزء هیأت تحریریه نیز بودند، حدود ۱۳۰ مقاله مى رسد. (نمایه نویسندگان مقالات مجله درسهائی از مکتب اسلام ص ۳۲۰ – ۳۳۱).
الزام به اصول و عدم رنگپذیرى از برخى از محیطها، از ویژگىهاى ایشان است که در تمام آثارش، استقامت و روح دینى به چشم مىخورد. بر خلاف برخى از افراد که با رسیدن به برخی از مقامات، اندیشههاى دیگری پیدا مى کنند. وی در مقالهای تحت عنوان «تؤطئه تغییر خط» در مورد برخی متجددین و تازه از فرنگ برگشتگان میگوید: برخی از فضلای کشور! خواب تازه ای دیده اند و در مطبوعات تهران زمزمه تغییر خط فارسی را نوساز کرده اند… کسانیکه دم از این موضوع میزنند دلشان برای مردم سوخته؟ یا برای درمان یک بیماری روانی از نوع «عقده حقارت» و «کمبود شخصیت» هوادارن آن میباشند…این یک نوع، بیماری ویژه ای است که جامعه شناسان آنرا غرب زدگی می نامند. (مکتب اسلام بهمن ۱۳۴۴- سال ۷ شماره ۴).
فعالیتهاى خستگىناپذیر ایشان در نشر آثار آیت الله علاّمه طباطبایى در خور تحسین است، در همان دوران جوانى مذاکرت مرحوم طباطبایى با پرفسور کربن در یکجا گردآورى نمود ولى احتیاج به توضیحات داشت؛ ایشان همراه مرحوم آیت الله احمدى میانجى به این امر مهم قیام کردند و کتاب بسیار ارزشمندى را به جامعه تحویل دادند. نام این اثر رسالت تشیع در دنیای امروز (گفتگویی دیگر با هانری کربن) که در بوستان کتاب چاپ شده است.
فعالیتهاى ایشان در تقریب بین مذاهب بسیار چشمگیر است، از باب نمونه کتاب «طبقات الفقهاء» که نگارش جمعى از محققین در مؤسسه امام صادق (ع) زیر نظر آیت الله والد است، ایشان قبول زحمت نمود، کتاب را همراه خود به مصر برد و آن را تقدیم شیخ ازهر (محمد سید طنطاوی) کرد. پس از بررسى این کتاب شیخ ازهر، نامه تقدیرآمیزى براى آیت الله والد نوشتنه و از نگارش این کتاب که به همه مذاهب با یک چشم نگریسته شده است، اظهار خوشبختى نمودند و متن نامه ایشان در جلد ۱۴ ص ۶ از مجلدات طبقات الفقهاء چاپ شده است.
در پایان متن پیام والد(آیتالله العظمی سبحانی) را که به مناسبت ارتحال این عالم فرزانه صادر گردیده را ضمیمه نوشتار میکنم.
بسم الله الرحمن الرحمن الرحیم
انا لله و انا الیه راجعون
با کمال تأسف و تأثر درگذشت محقق توانا و نویسنده عالی مقام حجتالاسلام و المسلمین آقای حاج سید هادی خسروشاهی – قدس سره – را دریافت نمودم . فقید سعید فرزند بیتِ علم و فقاهت، مرحوم آیت الله حاج سید مرتضی خسروشاهی – رحمه الله علیه – است. وی از دوران جوانی اهل قلم و مبارزه با کجی ها بوده و جهادِ قلمی او نشان از ایمان و اخلاص واقعی و اثر ماندگار اوست. سالیان متمادی در مجله مکتب اسلام مقالات او زینت بخش نشریه بوده و بعد از انقلاب نیز در مناصب مختلف خدمات ارزشمندی داشته است؛ تأسیس کتابخانه مجهزی در قم، اثر ارزشمند دیگری است که از خود به یادگار گذاشتند.
اینجانب این ضایعه را به علماء اعلام و حوزههای علیمه و بازماندگان ایشان تسلیت عرض مینمایم. عاش سعیدا و مات سعیدا قم – جعفر سبحانی ۹/۱۲/۹۸ش.
با تقدیم احترام
مؤسسه امام صادق (ع)
علیرضا سبحانی
انتهای پیام 
