حقوق شهروندی در نهج‌البلاغه

به گزارش ایكنا از فارس، محمدمهدی جعفری، مفسر قرآن و نهج‌البلاغه و استاد دانشگاه شیراز، امروز، 24 اردیبهشت‌ ماه در سلسله برنامه‌های «ضیافت كلام» معاونت فرهنگی شهرداری شیراز كه به‌صورت مجازی اجرا می‌شود، به بیان نكاتی درباره حقوق شهروندی در نهج‌البلاغه پرداخت و گفت: امیرالمؤمنین چون به مسئولیت و سرپرستی مردم انتخاب شد، روشی در پیش گرفت كه خداوند در قرآن توصیه می‌كند و رسول خدا(ص) عملاً آن را به اجرا درآورده بود.

وی افزود: حضرت علی(ع) در این رابطه می‌فرماید من زمامداری امور را به عهده نگرفتم مگر اینكه حقی را اقامه كنم و یا باطلی را از میان بردارم.

جعفری ادامه داد: بعد از اینكه عده‌ای از امتیازخواهان و رانت‌خواران گذشته با ایشان به جنگ برآمدند، آن حضرت بعد از جنگ جمل به مدینه برنگشتند بلكه به كوفه رفتند. كوفه از نظر جغرافیایی در آن روز مركزیت جهان اسلام را داشت و از لحظه‌ای كه حضرت وارد كوفه شد به آموزش این مردم پرداخت تا لحظه‌ای كه به شهادت رسید.

این مفسر نهج‌البلاغه با بیان اینكه حضرت علی(ع) مطالب فراوانی درباره حقوق شهروندی می‌فرماید و تنها به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود، گفت: عدالت، آزادی و فرهنگ به‌ عنوان حقوق شهروندی از منظر امام علی(ع) مطرح است و امام اول شیعیان در ابتدای حضورشان به‌عنوان یك شخص مسئول در كوفه شروع به تحقق این سه اصل كردند.

وی یادآور شد: حضرت علی(ع) در تعریف حق در خطبه 215 نهج‌البلاغه می‌فرماید حق در وصف كردن، شعار دادن، مقاله نوشتن و گفتن دامنه بسیار وسیعی دارد، اما در موقع اجرا و به انصاف درآوردن دامنه آن برای اجراكننده بسیار تنگ می‌شود.

جعفری افزود: بعد از آن می‌فرماید هر حقی اگر به كسی داده شود، تكلیفی هم از او خواسته می‌شود و هر تكلیفی كه برعهده كسی گذاشته شود، حقی هم به او داده می‌شود و این حق و تكلیف در برابر یكدیگر قرار دارند و همراه هم هستند.

این استاد دانشگاه شیراز تأكید كرد: نمی‌توان به كسی تكلیفی تحمیل كرد ولی حقی به او نداد، اگر قرار بود كسی فقط حق داشته باشد و تكلیفی نداشته باشد، آن خداست اما خدا هم برای خودش چنین حقی قائل نیست و می‌گوید حق من بر بندگان آن است كه از فرمان‌های من اطاعت كنند و من بر عهده می‌گیرم كه در مقابل این اطاعت پاداش چند برابر دهم.