مؤسسه بقیةالله(عج)؛ الگویی برای حمایت از فعالیتهای فرهنگی / کار فرهنگی وظیفه مردم است نه دولت
مدیرعامل بنیاد فرهنگی بقیة الله(عج) اصفهان گفت: این مؤسسه مدعی ایجاد تحول بنیادی در حوزه فعالیتهای فرهنگی نیست، ولی تلاش میکند که خود را در حمایت از فعالیتهای فرهنگی معرفی کند که اگر از آن الگوبرداری شود، شاهد رشد و توسعه فرهنگی در جامعه خواهیم بود.
محمدرضا ملکیها، مدیرعامل بنیاد فرهنگی بقیةالله(عج) اصفهان در گفتوگو با ایکنا از اصفهان، درباره تاریخچه این مؤسسه اظهار کرد: این مؤسسه در سال 1378 از سوی بنده و تعدادی از طلاب و دانشجویان تأسیس شد و هدف از تأسیس آن، حمایت و پشتیبانی از فعالیتهای فرهنگی و مذهبی بود. بنیاد فرهنگی بقیةالله(عج) مثل سایر مؤسسات غیردولتی، هیئت امنا و هیئتمدیره دارد و فعالیتهای آن زیر نظر هیئتمدیره انجام میشود.
وی افزود: با توجه به فقدان حمایت مالی از فعالیتهای فرهنگی و دغدغهها و نگرانیهایی که فعالان فرهنگی از این بابت دارند، مؤسسان اولیه بنیاد به فکر تأسیس مؤسسهای مردمی افتادند تا با تأمین منابع مالی از سوی مردم، این منابع را به فعالیتهای فرهنگی اختصاص دهند. در طول سالهایی که از تأسیس این مؤسسه گذشته، راهبردهای مختلفی برای آن تعریف و فعالیتهای متنوعی بر اساس این راهبردها طراحی شده و در حال اجراست.
مدیرعامل بنیاد فرهنگی بقیةالله(عج) اصفهان تصریح کرد: بنیاد بقیةالله(عج) قطعاً نمیتواند نیاز مالی مجموعههای فرهنگی را به صورت گسترده تأمین کند، چرا که هم تعداد مجموعههای فرهنگی نیازمند حمایت زیاد است و هم حمایت از این مجموعهها منابع زیادی میطلبد؛ بنابراین با توجه به اینکه بنیاد بقیه الله مؤسسهای مردمی است و منابع مالی آن را مردم تأمین میکنند و این منابع محدود است و مؤسسه نمیتواند تمام یا بخش عمدهای از نیازهای مجموعههای فرهنگی را به صورت گسترده تأمین کند، ولی راهبرد کمک به این مجموعهها در دستور کار بنیاد قرار دارد.
توانمندسازی مجموعههای فرهنگی
ملکیها با بیان اینکه بنیاد بقیةالله(عج) تعاریف مختلفی را از مفهوم توانمندسازی تبیین کرده است، ادامه داد: توانمندسازی از سه بخش حمایت مالی در حوزه سختافزاری، حمایت محتوایی و حمایت معنوی تشکیل میشود که حمایتهای محتوایی و معنوی بیشتر از حمایتهای مالی میتواند به فعالیتهای فرهنگی کمک کند. حمایت مالی، مقطعی و زودگذر است و شاید نتواند تمام نیازها را پوشش دهد، ولی حمایت محتوایی میتواند به مجموعهها و فعالان فرهنگی راهکار ارائه دهد که چگونه فعالیت فرهنگی انجام دهند، چگونه آن را مدیریت کنند و چگونه در این زمینه برنامهریزی داشته باشند. بسیاری از فعالان فرهنگی در زمینه آموزش و کسب مهارت دچار ضعف هستند و اگر بتوانیم مهارت این افراد را ارتقا دهیم، به توسعه فرهنگی کمک کردهایم. ما در این خصوص میتوانیم با بودجه کمتری، از فعالیتهای فرهنگی حمایت کنیم، هر چند که این نوع حمایت نیز اعتبارات خاص خودش را میطلبد، ولی تأثیرگذاری آن بیشتر است. اگر مهارت افراد به گونهای افزایش داده شود که بتوانند از عهده اداره مجموعهای به خوبی برآیند، میتوانند با تکیه بر توانمندیهای خود و بسیج نیروها، منابع مالی لازم برای فعالیتهای خود را نیز تأمین کنند.
وی اضافه کرد: بسیاری از مجموعههای فرهنگی در حال حاضر با این مشکل مواجهند که مهارت لازم برای انجام فعالیت فرهنگی را ندارند. آنچه در طول سالهای گذشته شاهدش بودهایم این است که حوزه فرهنگ به گونهای بوده که هر کس اراده کرده و خواسته، اقدام به فعالیت فرهنگی کرده است، بدون توجه به اینکه برای انجام فعالیت فرهنگی باید تخصص داشته باشد و تحلیل درستی از مسائل فرهنگی در حوزههای مختلف انجام دهد. به عنوان یکی از سطوح توانمندسازی، بخشی از فعالیتهای بنیاد بقیه الله بر حمایتهای محتوایی متمرکز شده و برنامههای زیادی تعریف شده که بخشی از آنها انجام شده و بخشی نیز در حال اجراست و یکی از ماموریتهای اصلی ما محسوب میشود.
مدیرعامل بنیاد فرهنگی بقیةالله(عج) اصفهان گفت: حمایتهای معنوی نیز اهمیت زیادی دارد، چون به هر حال کسی که میخواهد فعالیت فرهنگی انجام دهد، باید مورد توجه قرار گیرد و انگیزههایش تقویت شود. اینطور نمیشود که کسی فعالیتی فرهنگی در جامعه انجام دهد، ولی به او توجه نشده و جایگاهی برایش در نظر گرفته نشود، که این باعث میشود فرد بعد از مدتی خودش را کنار بکشد. افراد زیادی بودهاند که سالها در حوزه فرهنگ فعالیت کردهاند و به این نتیجه رسیدهاند که این حوزه، جایی نیست که بتوانند ترقی و پیشرفت کنند و کسی به آنها اهمیت نمیدهد، بنابراین آن را رها کردهاند یا در دستگاههای دولتی مشغول شدهاند یا به فعالیتهای اقتصادی رو آوردهاند. اگر هم در حوزه فرهنگ ماندهاند، آنقدر درگیر فعالیتهای اداری و سازمانی شدهاند که عملا نمیتوان آنها را فعال فرهنگی قلمداد کرد. در واقع زمینههایی که باید فراهم شود تا یک هنرمند یا فعال فرهنگی احساس شان و منزلت اجتماعی داشته باشد، فراهم نشده است. حتی گاه فعالان فرهنگی با مشکل بیمه مواجهند و برخلاف سایر مشاغل، برای فعالان فرهنگی، قرآنی و هنری بیمه در نظر گرفته نمیشود یا به گونهای تعریف میشود که با شان و منزلت آنها در تضاد است.
وی بیان کرد: بنیاد بقیةالله(عج) شرایط و ضوابط خاصی برای حمایت از مجموعههای فرهنگی ندارد و رویکرد آن به طور کلی این است که از مجموعههایی حمایت کند که غیردولتیاند و از بودجه عمومی کشور استفاده نمیکنند و این شرط اصلی ما برای حمایت از مجموعههاست. همچنین این مجموعهها باید از نهادهای ناظر دارای مجوز باشند، البته گاه از برخی فعالیتهای مراکز فاقد مجوز حمایت میکنیم، ولی به هر حال باید احراز صلاحیت مجموعهها انجام شود. از طرف دیگر، این مجموعهها باید در زمینه مسائل دینی و مذهبی فعالیت کنند و ما از آنها در زمینه رشد و توسعه مباحث اعتقادی و اخلاقی حمایت میکنیم. مؤسساتی که در حوزههای عمومیتر فعالیت میکنند، اگر در حوزه مسائل دینی فعالیت داشته باشند، ما از این فعالیتهای آنها حمایت به عمل میآوریم. مثلاً ممکن است مؤسسه خیریهای وجود داشته باشد که در زمینه بیماریهای خاص فعالیت میکند و چنانچه بخواهد برای اعضای خود کار فرهنگی، اعتقادی و اخلاقی انجام دهد، ما از این برنامههای مربوطه حمایت میکنیم. در واقع ممکن است مؤسسهای حوزه فعالیتش مسائل فرهنگی نباشد، ولی ما به دلیل برنامههای فرهنگی که آن مؤسسه برای اعضا و مخاطبان خود اجرا میکند، از آن حمایت کنیم.
ملکیها اظهار کرد: محدوده فعالیت بنیاد بقیةالله(عج)، استان اصفهان است، ولی گاه از استانهای همجوار درخواستهایی برای حمایت وجود دارد که به صورت محدود به آنها کمکهایی ارائه میشود. تعداد مجموعههایی که از ابتدای تأسیس بنیاد بقیةالله(عج) تاکنون، از خدمات این مؤسسه بهرهمند شدهاند، به هزار مجموعه میرسد. تعدادی از آنها به صورت مکرر و متناوب از خدمات بنیاد بهرهمند شدهاند و تعدادی نیز یک یا دو مرتبه از این خدمات استفاده کردهاند که این موضوع به درخواست مجموعهها، نوع ارتباطشان با بنیاد و میزان فعالیتشان بستگی داشته است.
کار فرهنگی وظیفه مردم است نه دولت
وی تصریح کرد: بنیاد بقیةالله(عج) مدعی نبوده و نیست که میتواند تحولی بنیادی در حوزه فعالیتهای فرهنگی ایجاد کند، چون این حوزه و نیازهای آن بسیار گسترده و پر چالش است و عوامل متعددی نیز در آن تاثیرگذارند و مؤسسهای مثل بنیاد بقیةالله(عج) نمیتواند همه اینها را پوشش دهد، ولی آنچه در طول همه این سالها این مؤسسه را سرپا نگه داشته و باعث حفظ انگیزه ما شده است ـ چنانکه هر چه جلوتر میرویم، میبینیم که مسائل فرهنگی جامعه رشد نمیکند و با وجود این همه فعالیت فرهنگی که انجام میشود، رشد حاصله قابل قبول نیست و به نوعی میتوان گفت مسائل فرهنگی در جامعه تا حدودی رو به اضمحلال میرود و در حال کمرنگ شدن است ـ اینکه ما مدعی هستیم مدلی را ارائه میدهیم که اگر در هر استانی تعدادی از این مؤسسات ایجاد شوند و بتوانند در زمینه حمایت از فعالیتهای فرهنگی نقشآفرینی کنند، آن وقت فعالیتهای فرهنگی رشد بهتری خواهد داشت. مؤسسه بقیةالله(عج) تلاش میکند تا خود را به عنوان یک مدل تعریف کند و مراکز دیگر میتوانند از این مدل استفاده کرده و چنین نقشی را در استانهای خود ایفا کنند. اگر در هر استانی چند نمونه از این مؤسسات وجود داشته باشد، توان فعالیتهای فرهنگی رشد میکند.
مدیرعامل بنیاد فرهنگی بقیةالله(عج) اصفهان گفت: اگر تصور میکنیم که کار فرهنگی وظیفه دولت است و دولت باید وارد این حوزه شده و فعالیت کند، این نقطه انحراف فعالیتهای فرهنگی خواهد بود. کار فرهنگی انجام دادن، وظیفه خود مردم است و باید مؤسسات غیردولتی به صورت گسترده در حوزه فعالیتهای فرهنگی تأسیس شوند و هر کدام در این حوزه نقشی ایفا کرده و کاری را پیش ببرند. آن وقت شاهد جامعهای خواهیم بود که مباحث فرهنگی در آن پیشرو است.
انتهای پیام
