دفتر نشستهای علمی یادروز حافظ بسته شد
چهارمین و آخرین نشست علمی بیست و چهارمین یادروز حافظ بهصورت مجازی و با سخنرانی اساتید داخلی و خارجی برگزار شد.
به گزارش ایكنا از فارس، چهارمین و آخرین نشست علمی بیست و چهارمین یادروز حافظ شامگاه چهارشنبه، 23 مهرماه بهصورت مجازی و با سخنرانی اساتید دانشگاههای داخل و خارج از كشورمان برگزار شد.
نشستهای علمی و تخصصی یادروز حافظ امسال که در چهار شب، با سخنرانی ۱۲ حافظپژوه برگزار شد، به همت مرکز حافظشناسی-کرسی پژوهشی حافظ و همکاری اعضای ستاد یادروز حافظ سامان یافته بود.
حجابی قرلانغیچ، مترجم دیوان حافظ و معاون دانشگاه آنکارا بهعنوان نخستین سخنران نشست چهارم، موضوع سخنرانی خود را «بررسی حافظشناسی در دوره جمهوری ترکیه» معرفی کرد و گفت: حافظ شیرازی بیشک در ادبیات ترکی یکی از شعرای معروف است که در کنار سعدی، مولانا جلال الدین، ملاجامی، خاقانی و نظامی در میان ترک زبانان از شهرت بهخصوصی برخوردارند.
وی افزود: در دورۀ عثمانی در مدارس و نیز تدریس ادبیات و شناخت مسائل مختلف زبان، آرایههای ادبی و علم عروض از اشعار حافظ استفاده میکردند، از همینرو برای درک هرچه بیشتر اشعار اقدام به شرح نویسیهای گوناگونی شد و ترجمههایی از اشعار حافظ پدید آمد.
قرلانغیچ بیان كرد: در دورۀ جمهوری نیز این روند ادامه پیدا کرد اما با توجه به اینکه ادبیات ترکی در این زمان وارد عصر جدیدی شده بود، توجه به غرب و فرانسه در آن بیشتر دیده میشد، اما باز هم قشر روشن فکران از شعر فارسی استقبال میکردند و حتی گاها بازتاب شعر شاعرانی چون: سعدی، مولانا و حافظ در مقالات و روزنامه ها به چشم میخورد.
به گفته استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آنکارا، باتوجه به تغییری که در دورۀ جمهوری شکل گرفته بود، تعداد اندکی به اصل شعر فارسی توجه داشتند و همین امر سبب شد تا ترجمههایی از اشعار فارسی خاصه دیوان حافظ، کتاب بوستان و گلستان سعدی و مثنوی مولانا صورت گیرد.
قرلانغیچ گفت: اولین بار استاد عبدالباقی به ترجمه دیوان حافظ مبادرت كرد و اشعار حافظ را به نثر و زبان ترکی ترجمه و شرح کرد. این ترجمه در سال1944 برای اولین بار به چاپ رسید، اما این ترجمه بیشتر علمی بود و ذوق و سلیقه اشعار حافظ را مستقیماً منعکس نمیکرد.
وی تأکید کرد: امروزه در دانشگاهها طی مقالات و رساله هایی در مقطع فوق لیسانس و دکتری، درباره رموز و استعارات و مضمونسازی شعر حافظ انجام میشود که طبق آمار بایگانی سازمان آموزش عالی ترکیه 40رساله به ثبت رسیده است.
این استاد دانشگاه تركیه افزود: علاوهبر این نوع تحقیقات، در زمینه ادبیات تطبیقی نیز اشعار حافظ با اشعار شعرای ترک عصر عثمانی مقایسه شده و تأثیر حافظ بر آنها مورد بررسی قرار گرفته است، از همینرو شعر فارسی برای بهتر شناختن شعر ترکی عصر عثمانی، یک امر ضروری است.
قرلانغیچ تصریح کرد: در دورۀ جمهوری بعد از ترجمه گل پینارل ترجمههای جدیدی تهیه شده از جمله ترجمه محمد کانارش که در سال 2011م به چاپ رسیده است. در این ترجمه توجه اصلی به مفهوم و معنای شعر حافظ بوده و مانند شعر نو توجهی به وزن و قافیه نداشته است. این شرح بارها در دو مجلد به چاپ رسیده است، ازجمله امتیاز این ترجمه در آن است که خوانش اشعار فارسی در آن جای گرفته و وزن غزل را نیز نشان میدهد.
وی گفت: بنده نیز ترجمهای را سه سال بعد از کانارش از غزلهای حافظ انجام دادم، به این گونه که بیت اول غزل حافظ به فارسی چاپ شده و ترجمه آن را زیر مطلع غزل آوردهام. علاوه بر ادبیات کلاسیک در رشتههای عرفانی و محافل مختلف، شعر حافظ مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
این استاد دانشگاه تركیه در پایان سخنان خود افزود: سالهای اخیر در انجمن مولاناپژوهی برنامهای در روزهای شنبه تهیه کرد که در آن اشعار حافظ را با شرح سودی قرائت میشود.
سخنران آخر نشستهای علمی بیستوچهارمین یادروز حافظ، روشنک اکرمی، دانشآموخته دانشگاه تگزاس بود كه با موضوع «حضور حافظ در دفترهای شعر رالف والدو امرسون» به سخنرانی پرداخت و گفت: شاید بعد از علاقه گوته به حافظ، علاقه امرسون به او از شناختهشدهترین روابط فراملیتی باشد.
وی افزود: آنچه شایسته توجه است، دفاتر شعر اوست که از سال ۱۸۲۷ به اشعار خود امرسون اختصاص یافته و از سال ۱۸۴۶ بستری برای ترجمههایش از اشعار حافظ شده است. بررسی این دفاتر نشان میدهد که امرسون بیش از ۱۳۰ غزل از حافظ ترجمه کرده است.
اکرمی بیان كرد: توجه صرف به نسخههای پایانی ترجمههای امرسون از حافظ به معنی نادیده گرفتن حضور حافظ در دفاتر شعری است که به اشعار خود امرسون تعلق دارند؛ چراکه بسیاری از خطوطی که امرسون از حافظ ترجمه میکند در نسخههای پایانی حذف شده یا کوتاه و نامگذاری شدهاند.
وی یادآور شد: نکته دیگر آنکه در بیشتر موارد جایگیری این ترجمهها در بین اشعاری که به خود امرسون تعلق دارند به نوعی روابط معناداری ایجاد کرده که میتواند موضوع بسیار جذابی برای تحقیقات باشد؛ بدین ترتیب که این دفاتر هم به ما این فرصت را میدهند تا تصمیمهای او را به عنوان یک شاعرـ مترجم بررسی کنیم که به قصد گرفتن الهام به ترجمه اشعار حافظ رویآورده است و هم اینکه حرکت ذهنی امرسون را دنبال کنیم که چطور از یک مفهوم به مفهوم دیگر انتقال مییافته یا اینکه چطور اندیشهاش با اندیشه حافظ تلفیق پیدا میکرده است.
اکرمی در ادامه گفت: بررسیهای یادشده از راه خوانشهای تکوینی یا ژنتیکی میسر میشود. درحقیقت خوانشهای تکوینی بیشتر از اثر پایانی به پروسه تولید توجه میکنند؛ یعنی تصمیمهای مترجم از نسخه اولیه تا پایانی دنبال میشود و مورد تحقیق قرار میگیرد.
وی اظهار كرد: در خوانش تکوینی یکی از ترجمههای امرسون از حافظ درمییابیم که این ترجمه نقشهای متفاوتی برای وی داشته است؛ از سویی امرسون آن غزل را با درنظر گرفتن حوادث سیاسی و اجتماعی خاص آن زمان انتخاب میکند و به شیوههای مختلف منتشر میکند و از سوی دیگر از طریق پیشنویس ترجمهها متوجه میشویم آن غزل در معنای مبدأ خود هم بر وی تأثیرگذار بوده است.
اکرمی غزلی را با مطلع تا راهرو نباشی کی راهبر شوی/ ای بیخبر بکوش که صاحب نظر شوی را یادآور شد و گفت: امرسون این غزل را بهطور کامل ترجمه کرده بوده و در دفاتر شعرش وجود دارد، اما در میان ترجمههای نهایی ارائه نشده است. با این حال باید آگاه بود که نبودن این ترجمه در آثار نهایی انکارکننده تأثیرش بر امرسون نیست؛ بلکه میتوان رد پای آن را در مقالهای به نام «پرستش» که همان زمانها نوشته بوده است مشاهده کرد.
وی در پایان نیز گفت: از راه مطالعه تکوینی دفاتر امرسون درمییابیم که حافظ برای وی کیمیاگری است که هرچیزی را به زیبایی بیان میکند و حضور حافظ در دفاتر امرسون محدود به اشعار و اندیشه او نیست، بلکه تصویرگر مفاهیم و ارزشهاییست که ورای زمان و مکان و ملیت در همنشینی این دو شاعر جان میگیرند.
انتهای پیام
