هویت قرآنی هویتی فراگیر است / اختلافات دروندینی؛ مانع وحدت اسلامی
عضو هیئت علمی گروه معارف دانشگاه اصفهان با بیان اینکه هویت جمعی اسلامی و قرآنی، فراگیر و جهانی است، تصریح کرد: اگر این هویت در میان روشنفکران و علمای مسلمان نهادینه شود، جهان اسلام یکپارچه و یَد واحد میشود.
حجتالاسلام مجتبی سپاهی، عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه اصفهان، در گفتوگو با ایکنا از اصفهان، درباره تعریف و ضرورت وحدت مذاهب اسلامی، اظهار کرد: نقاط اشتراک میان مذاهب اسلامی بسیار زیاد است، یعنی تمام فرقههای منسوب به شیعه و اهل سنت با همه طیفها و گرایشها در یکتاپرستی، قبول پیامبری رسول(ص) و داشتن کتابی به نام قرآن اشتراک دارند، ولی وقتی به قرآن میپردازند یا وارد تاریخ زندگی پیامبر(ص) میشوند، براساس برداشتها و تفاسیری که ارائه میدهند، نقطه اختلافشان آغاز میشود. در واقع پیامبر(ص) باید نزدیکترین و آگاهترین فرد به قرآن را به عنوان متولی امور بعد از خود معرفی میکردند، تا مسلمانان هرگاه اختلافی پیدا کردند به او مراجعه کنند و شاید یکی از علل اصلی ضرورت تداوم جریان نبوت از طریق دستگاهی به نام امامت از همینجا ناشی میشود.
وی افزود: اگر امامتی وجود نداشت، بعد از پیامبر(ص)، هر کسی با هر سطحی از علم و آگاهی و دیدگاه و خاستگاه قبیلهای، میتوانست دین را براساس یافتههای ذهنی خود تفسیر کند و آن وقت بود که دین مثله میشد و نه تنها نمیتوانست حیاتبخش باشد، بلکه باعث تفرقه عمیقی میشد. اینجاست که دستگاهی باید وجود داشته باشد تا با عصمت فکری، ذهنی، روحی، روانی و عملی خود و نزدیکی به پیامبر(ص) دین را تفسیر کند، ولی تاریخ نشان میدهد که جریانی این دستگاه را نپذیرفتند و زیر بار این قضیه نرفتند.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان اظهار کرد: مسلمانان در خصوص نقاط اشتراک خود دشمنانی دارند که با اصل قرآن و اسلام مخالفاند، چون حقیقت قرآن، دعوت به آزادی و آزادگی است و پیامبر اکرم(ص) با همین آیات قرآن در برابر طمعکاری یهودیان و مشرکان ایستاد. امروز نیز مسلمانان باید وحدت داشته باشند، چون دشمن مشترک دارند و این دشمن مشترک هیچ علقهای به تداوم حیات مسلمانان در نقاط مختلف زمین ندارد، چون میداند که اگر بتواند میان این فرقهها اختلاف بیندازد، در نتیجه جنگ میان آنها، کارخانه اسلحهسازیاش پربار میشود. اصلاً یکی از سیاستهای سلطهگران غربی این است که حتماً در هر دورهای، در منطقهای جنگی وجود داشته باشد. تصور آنها این است که میتوانند از این ابزار فرقهای به دلیل نادانی و جهالت و برداشت اشتباهی که وجود دارد و نیز نبود یک رهبری کلان در میان مسلمانان استفاده کنند و آنها را به جان هم بیندازند و دقیقاً تا به امروز این کار را انجام دادهاند.
پیام انقلاب اسلامی به دنیا
حجتالاسلام سپاهی ادامه داد: یکی از پیامهای انقلاب اسلامی به دنیای اسلام این بود که همه باید فراتر از فرقهها به ندای قرآن که «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا...» است، چنگ بزنند و هویت جمعی اسلامی و قرآنی پیدا کنند که فراگیر و جهانی است. اگر این هویت در میان روشنفکران و علمای مسلمان نهادینه شود، جهان اسلام یکپارچه و ید واحد میشود و در صورتی که مسلمانان دست به دست هم بدهند، بسیاری از توطئههای جریان صهیونیسم حاکم بر مجامع غربی به نتیجه نخواهد رسید. امروز به این وحدت بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم و باید اختلافات عقیدتی خود را که دروندینی است و به برداشتهای گروهی مربوط میشود کنار بگذاریم، چون دشمن مشترک ما را ضعیف و وابسته میخواهد و این کار را از طریق تبدیل اختلافات دروندینی به اختلافات عمیق و کینهتوزانه انجام میدهد، تا مسلمانان نتوانند حقیقت اسلام را دریابند. حقیقت اسلام یعنی توحید و توحید یعنی وحدت داشتن در تفکر عقیدتی، به این معنا که خداوند خالق این عالم است و نیز وحدت در تفکر اجتماعی، یعنی همانطور که در ذهن خود خدامرکزی فکر میکنیم، در زندگی اجتماعیمان نیز خدامرکزی فکر کنیم. اگر همه به سمت کعبه نماز میخوانیم، هیچ فرقهای نباید به خودش اجازه دهد که فرقه دیگری را تکفیر کند.
وی تصریح کرد: فرقههایی مثل بهائیت، وهابیت و داعش، فرقههای دستساز استثمارگران و یهودیان هستند و هیچ ریشه اعتقادی و مبنایی ندارند. داعش براساس یکسری برداشتهای غلط و تعلیم و تربیت در مدارس وابسته به جریان صهیونیستی شکل گرفت و متأسفانه برخی از افرادی که جذب این جریان شدند، سادهلوح بودند و تلاش میشد تا با پولهای کلان، ذهن و ضمیر آنها تسخیر شود. اگر علمای اسلام از تمام فرقهها، روشنفکران و اهل قلم عمیقاً فکر کنند و به قرآن کریم و سیره رسول اکرم(ص) و بزرگان دین برگردند، متوجه میشوند که این حرکت موذیانه اختلافافکنی در فرقههای دستساز یهود در طول تاریخ ریشه دارد. انبیای الهی مبعوث شدند تا در مقابل جریانهایی که بشر را از راه زر، زور و تزویر به بردگی، استعمار، استثمار و استحمار میگرفتند، مقابله کنند. ظاهراً جریان تاریخ اینگونه است که حق براساس یک مبارزه، مجاهده و برنامه عملی تجلی پیدا میکند و انسانهایی را جذب خود میسازد. در مقابل این جریان شیطان و اعوان آن برخی انسانها را به دام خود میکشانند.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان افزود: وحدت اسلامی از طریق تمسک به مبانی مشترک دینی حاصل میشود. منبع مشترک بین مسلمانان، قرآن، عقل فطری و میراث سنت و سیره پیامبر(ص) است. بنابراین فرقهها باید به دور از تعصب به یک نوع اشتراک و وحدت منطقی دست پیدا کنند، به طوری که اگر فرقهای تشخیص داد که رهبران فرقه دیگر حرفهای درستی میزنند و منطقی بحث میکنند به دور از هر نوع تعصبی تابع عقل جمعی باشند. اگر هدف ما ترویج اسلام، تسریع اخلاق الهی و فرهنگ قرآنی است، بنابراین چرا نباید اگر فرقهای درک و تصویری منطقی و عقلانی از اسلام ارائه میدهد، آن را بپذیریم؟ بسیاری از مخالفتها و نپذیرفتن هیچگونه مبنا و استدلال منطقی ندارد، بلکه بیشتر ناشی از تعصبات فرقهای است. انسان منطقی و اهل تعقل نباید به یکسری اعتقادات غلط وابستگی پیدا کند.
حقطلبی؛ معیار سنجش انسانها
حجتالاسلام سپاهی اظهار کرد: انسانیت را نباید برمنبای زبان و اینکه کجا به دنیا آمده، مورد سنجش قرار داد، بلکه باید انسانها را برمبنای منطق عقلانی و فطری و حقطلبی آنها سنجید. در چنین شرایطی باید دانست که حتی در نگاه دروندینی و درونفرقهای به یک نوع وحدت روش دست پیدا کرد. قرآن و سیره اهل بیت(ع) از ما خواستهاند که در برداشت از قرآن، چه کارها و روشهایی در پیش بگیریم، بنابراین باید تلاش کنیم در روش برداشت احکام از منابع اسلامی که قرآن و سیره پیامبر(ص) به ما معرفی کردهاند، بهرهمند شویم. در چنین شرایط روشمند حرکت کرده و روش ما برمبنای منطق عقلانی، فطری و حقطلبانه خواهد بود و به برداشت و فهم درست دینی دست پیدا خواهیم کرد و این وظیفه علما، حوزهها، دپارتمانها و مراجع علمی و ... است که در این زمینه گام بردارند. اکنون ما در جهان اسلام نیاز داریم که مجمع علما و فقها متشکل از همه فرقهها تشکیل شود که درباره جهان اسلام تصمیمگیری کنند. به نظر میرسد برای تحقق این امر باید از ظرفیت حج استفاده کرد. اگر جهان اسلام به وحدت برسند، دیگر مستکبران جهانی که منطقشان مبتنی بر زور است، نمیتوانند کاری از پیش ببرند.
وی بیان کرد: انقلاب اسلامی حرکت خوبی را برای تحقق وحدت اسلامی آغاز کرد که نمونه بارز آن انسجامبخشی به مجمع تقریب مذاهب اسلامی است. به دلیل شرایطی که بر دنیا و بر حاکمان کشورهای اسلامی حاکم است و نیز وابستگی حکومتهای جهان اسلام به مجامع بینالمللی و حاکمیت نوعی تفکر فرقهای تعصبآلود بر همه آنها، اینکه بتوانیم در سطح حکومتها به لحاظ سیاسی، به یک مجمع جهانی دست پیدا کنیم، تاکنون موفق نبودهایم. کاری که جمهوری اسلامی انجام داد، این است که اندیشمندان آزاداندیش در جهان اسلام را شناسایی و بر روی آنها سرمایهگذاری کرده است تا بتوانند مطالعه کنند، کتاب بنویسند و در مجامع علمی و کنفرانسهای بینالمللی، از ایده وحدت دفاع کرده، طرح موضوع کنند، پیشنهاد دهند و تولید فکر کنند. البته زر و زور و تزویری که در اختیار طرف مقابل قرار دارد، فوقالعاده زیاد است. کسانی که در مقابل جریان انقلاب اسلامی قرار گرفتند، هم کشورهای ثروتمند اسلامی هستند، هم کشورهایی که حاکمان متعصب بر آنها حاکماند و با دشمنان دین ارتباط دارند و بیکار ننشستهاند و به هیچ قانون و منطقی نیز تن نمیدهند، به راحتی افراد را میکشند و هر کس در برابر آنها بایستد، به راحتی او را از بین میبرند.
حجتالاسلام سپاهی تصریح کرد: ما در حال تلاش برای ایجاد جریان نرمی هستیم که بتواند بر افکار اثر بگذارد، ولی اینکه آیا تلاش ما ایدهآل و در تراز انقلاب اسلامی و جهان اسلام است یا نه، اینطور نیست و هنوز به آن مرحله نرسیدهایم. وقتی به آن مرحله میرسیم که بتوانیم در کل دنیای اسلام مجمعی تشکیل دهیم که وقتی اعلامیهای صادر میکند، تمام حکومتها، علما و مردم بتوانند آن را به عنوان یک ندای واحد تکرار و از آن حمایت کنند و جهان کفر احساس کند که جبههای واحد در برابرش قرار دارد. در حال حاضر که با یکسری کاریکاتور به پیامبر اکرم(ص) اهانت شده است، اگر جهان اسلام وحدت داشته باشد و همه با هم کالاهای فرانسوی را تحریم کنند، این کشور زمین میخورد؛ ولی در حال حاضر وضعیت به گونهای است که دشمنان اسلام هر کشور اسلامی را که تنها گیر بیاورند، تمام تلاش خود را برای نابودی آن انجام میدهند.
وی افزود: ما قدمهای اولیه و زیرساختی را خوب برداشتهایم، ولی موانع فوقالعاده زیاد است و باید در خصوص تاکتیکها و استراتژیهای نفوذمان تفکر و تأمل و از افکار مختلف جهان اسلام استفاده کنیم. محور تفکر ما باید تفکر حضرت امام(ره) و مقام معظم رهبری به جهان اسلام باشد. اساساً وحدت محوریترین عنصر برای ماست و بزرگترین کاری که باید انجام دهیم این است که جهان اسلام را به وحدت و هویت جمعی واقعی نزدیک کنیم. جمهوری اسلامی نسبت به مقدورات خود و با توجه به توانمندی و وحدت جبهه عبری، عربی و غربی، در زمینه وحدت مذاهب اسلامی خیلی زحمت کشیده و خیلی خوب پیش رفته است.
محبوبه فرهنگ
انتهای پیام
