نقش ویتامین‌ها در پیشگیری و كنترل كرونا

ویروس‌ها بدون همکاری و مشارکت بدن میزبان امکان تکثیر و بیماری‌زایی ندارند. افراد با کمبود مواد مغذی و ضعف سیستم ایمنی بیشتر در معرض ابتلا به عفونت‌های ویروسی و نیز تشدید شرایط بیماری پس از ابتلا به آن قرار دارند، بنابراین بررسی وضعیت تغذیه‌ای و برطرف کردن کمبودهای تغذیه‌ای برای پیشگیری از ابتلا به عفونت‌های ویروسی و درمان آن‌ها ضروری به نظر می‌رسد.

مصرف کافی مواد مغذی تقویت‌کننده سیستم ایمنی ضروری است. مواد مغذی بسیاری در عملکرد مناسب و تقویت سیستم ایمنی نقش دارد. در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها پرداخته شده می‌شود:

ویتامین A

یکی از ویتامین‌های محلول در چربی است که کمبود آن زمینه را برای بروز عفونت فراهم می‌کند. ویتامین A یک ویتامین ضد التهاب است که در بعضی عملکردهای سیستم ایمنی نقش دارد و کمبود آن منجر به تضعیف سیستم ایمنی می‌شود.

منابع غنی ویتامین A: جگر، قلوه، زرده تخم مرغ، شیر و لبنیات، میوه‌ها و سبزی‌های زرد رنگ

ویتامین D

مطالعات اخیر نشان داده‌اند که ویتامین D از ابتلا به عفونت‌های تنفسی به‌ویژه عفونت‌های ویروسی جلوگیری می‌کند. دریافت مناسب این ویتامین از منابع غذایی به‌صورت روزانه منجر به افزایش سطح ایمنی در بدن می‌شود.

منابع غنی ویتامین D: ماهی‌های چرب، لبنبات، زرده تخم مرغ

ویتامین E

ویتامین E از جمله ویتامین‌های محلول در چربی است که عملکرد آنتی اکسیدانی قوی داشته و به بدن در تقویت سیستم ایمنی و مبارزه با عوامل بیماری‌زا مانند باکتری‌ها و ویروس‌ها کمک می‌کند.

منابع ویتامین E: مغزها مانند بادام، بادام زمینی، فندق و روغن‌های گیاهی مانند روغن آفتابگردان، ذرت و سویا

ویتامین B۶

این ویتامین در تولید سلول‌های سفید خون نقش دارند.

منابع غنی از ویتامین B۶: منابع پروتئینی، سبزیجات نشاسته‌ای مانند سیب‌زمینی، میوه‌ها (غیر از مرکبات)

ویتامین B۱۲

کمبود ویتامین B۱۲ باعث پیشرفت سریع عفونت‌های ویروسی می‌شود. این ویتامین در تولید سلول‌های سفید خون نقش حیاتی دارد و سبب تقویت سیستم ایمنی می‌شود. توصیه می‌شود این ویتامین از منابع غذایی آن تامین شود.

منابع غنی ویتامین B۱۲: پروتئین حیوانی مانند گوشت قرمز، ماهی‌ها، ماکیان، لبنیات و تخم مرغ

ویتامین C

ویتامین C از جمله ویتامین‌های محلول در آب است که به کمک تجمع در سلول‌های دخلی در ایمنی سبب از بین بردن باکتری‌ها و ویروس‌ها می‌شود. این ویتامین علاوه بر اینکه یک آنتی اکسیدان قوی است، منجر به بهبود جذب آهن در بدن می‌شود. نگهداری طولانی مدت در یخچال، پختن، گرمای هوا، نور و دخانیات باعث از بین رفتن این ویتامین می‌شود.

منابع غنی ویتامین C: میوه‌ها مانند پرتقال، لیمو، کیوی، فلفل دلمه‌ای، انواع کلم، گوجه فرنگی

روی (زینک)

کمبود روی با کاهش تعداد ماکروفاژها و افزایش استرس اکسیداتیو منجر به تضعیف سیستم ایمنی می‌شود.

منایع غنی روی: غلات کامل، لبنبات و منابع حیوانی

سلنیوم

مصرف کافی سلنیوم باعث کاهش استرس اکسیداتیو، کاهش التهاب و نیز سبب تقویت سیستم ایمنی می‌شود.

منابع غنی از سلنیوم: منابع پروتئین حیوانی، موز، لبنیات، قارچ، برنج قهوه‌ای

آهن

آهن در منابع گیاهی و حیوانی یافت می‌شود و کمبود آن آسیب و تضعیف سیستم ایمنی بدن را به همراه دارد. اگر منابع غذایی به همراه غذاهای حاوی ویتامین C مصرف شوند، جذب آهن افزایش می‌یابد.

منابع غنی از آهن: گوشت قرمز، مرغ، سبزی‌ها، حبوبات، میوه‌های تازه و خشک، غلات کامل، تخم مرغ

مصرف دوزهای بالای ویتامین‌ها و مواد معدنی اثر محافظتی ثابت شده‌ای در پیشگیری از بیماری‌های عفونی ندارد. مکمل در حد توصیه استاندارد در افرادی که دریافت کافی از منابع غنی مواد غذایی گفته شده ندارند، توصیه می‌‌شود.

سایر نکات

1- تاکنون انتقال ویروس کرونا از راه مواد غذایی گزارش نشده است، ولی بهتر است برخی موارد احتیاط در زمینه بهداشت مواد غذایی رعایت شود. منابع غذایی حیوانی به‌صورت کامل پخته مصرف شود و از مصرف غذاهای خام که امکان شست‌وشوی کامل آن‌ها وجود ندارد، پرهیز کنیم.

2- از وسایل آشپزخانه مجزا برای آماده‌سازی مواد غذایی خام و پخته استفاده شود و هنگام آماده‌سازی مواد غذایی خام و پخته دست خود را کامل بشوییم.

3- از به اشتراک گذاشتن وسایل مورد استفاده در مصرف مواد غذایی مانند قاشق، چنگال، کارد و لیوان پرهیز کنیم.

4- در زمینه مصرف مایعات تا حد امکان، مایعات کافی و فراوان بنوشیم. هیدراته بودن بدن به بدن برای دفع سموم و حفظ ایمنی مناسب کمک می‌کند.

5- اگرچه برخی مواد غذایی گیاهی (مانند سیر) حاوی ترکیبات و فیتوکمیکال‌هایی هستند که می‌توانند در تقویت سیستم ایمنی بدن و مقابله با عفونت‌های باکتریایی و ویروسی مؤثر باشند، اما شواهدی مبنی بر مصرف آن در درمان بیماری ویروس کرونا وجود ندارد.

بزرگنمایی اثرات مفید سیر، زنجبیل، و سایر مواد غذایی و مصرف بی‌رویه آن‌ها می‌تواند اثراتی سوء بر متابولیسم بدن داشته و نیز با اثرات سایر مواد غذایی و مکمل‌ها و داروهای تجویز شده احتمالی تداخل کنند.

مریم مهارت، رئیس گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز