پاسخ به مهم‌ترین سؤالات در خصوص قارچ سیاه

به گزارش ایکنا از فارس، همه‌گیری کرونا در کنار پیامدهای تلخ و دشواری که برای همه ساکنان کره زمین به دنبال داشت، هراسی جدید به نام «قارچ سیاه» را نیز با خود به همراه آورد؛ اما اینکه این بیماری تا چه میزان به کرونا مرتبط است، پرسشی است که اورنگ ایلامی، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز به آن پاسخ خواهد داد.

وی با بیان اینکه «موکورمایکوزیس» یا قارچ سیاه یک عفونت قارچی است که در اثر گروهی از قارچ‌ها به نام «موکورمایست» ایجاد می‌شود، گفت: این قارچ‌ها در سرتاسر محیط زندگی می‌کنند و اغلب پس از استنشاق این هاگ‌های قارچی از هوا، سینوس‌ها یا ریه‌ها تحت تأثیر قرار گرفته و این عفونت از طریق بینی، دهان و چشم وارد بدن می‌شود، در این صورت ممکن است پس از بریدگی، سوختگی یا سایر آسیب‌های پوستی، قارچ سیاه روی پوست ایجاد شود و خوردن غذای آلوده نیز در بروز قارچ سیاه نقش دارد.

ایلامی با یادآوری اینکه بروز نشانه‌های قارچ سیاه به بخشی از بدن بستگی دارد که قارچ در آن رشد می‌کند، در مورد این علایم توضیح داد و افزود: درد در اطراف چشم‌ها و بینی یا قرمزی در این نواحی، تنگی نفس، خونریزی گوارشی، خون در مدفوع و اسهال، سر درد، تب، سرفه، درد قفسه سینه، و تغییر در وضعیت روحی از علایم اولیه عفونت قارچ سیاه محسوب می‌شود اما در صورت به وجود آمدن عفونت، بیمار ممکن است سیاه شدن پل بینی، تورم سر و پیشانی، تورم گونه، چشم‌ها یا سایر اعضای صورت، نابینایی و کم‌بینی و عفونت ریوی را تجربه کند.

چه کسانی به موکورمایکوزیس مبتلا می‌شوند

فوق تخصص بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به نگرانی‌هایی که در حال حاضر راجع به این بیماری ایجاد شده است، گفت: قارچ سیاه اغلب افرادی را که دارای مشکلات دارای ضعف سیستم ایمنی بدن هستند یا از داروهایی استفاده می‌کنند که توانایی بدن را در مبارزه با میکروب‌ها و بیماری‌ها کاهش می‌دهد، تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ همچنین افرادی که دچار ضعف سیستم ایمنی به‌صورت مادرزادی هستند و یا بر اثر مصرف داروهای سرکوب‌گر سیستم ایمنی و آنتی‌بیوتیک بدنشان دچار نقص ایمنی شده است، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند.

افراد مبتلا به بیماری‌هایی نظیر دیابت، سرطان، پیوند عضو، پیوند سلول‌های بنیادی، نوتروپنی (کاهش تعداد گلبول‌های سفید خون)، دیگر مواردی بود که این عضو هیئت علمی دانشگاه به عنوان گروه‌های در معرض خطر ابتلا به قارچ سیاه معرفی کرد و افزود: مواردی مانند استفاده طولانی مدت از کورتیکواستروئیدها و داروهای تزریقی، تجمع آهن زیاد در بدن، آسیب پوستی در اثر جراحی، سوختگی یا زخم، نارس بودن و وزن کم هنگام تولد نیز افراد را بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار می‌دهد.

چگونه از قارچ سیاه در امان بمانیم

ایلامی با اشاره به راهکارهایی که ما را در برابر این بیماری مصون می‌دارد، گفت: بهتر است سعی کنیم از مناطقی با گرد و غبار زیاد مانند محل ساخت‌وساز و حفاری پرهیز کرده و اگر چنین امکانی وجود ندارد، توصیه می‌شود هنگام حضور در چنین مکان‌هایی، از دستکش و ماسک تنفسی استفاده کنیم؛ پس از طوفان و بلایای طبیعی از تماس مستقیم با ساختمان‌های آسیب دیده در اثر آب و سیل خودداری کنیم؛ همچنین برای کاهش احتمال ایجاد عفونت پوستی، صدمات پوستی را به خوبی با آب و صابون تمیز کنیم، به ویژه اگر در معرض خاک یا گرد و غبار قرار گرفته باشد.

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز تصریح کرد: با توجه به اینکه پیشگیری از این بیماری اهمیت بسزایی دارد، مواردی نظیر رعایت بهداشت فردی و محیطی، به ویژه شست و شو و ضدعفونی دست‌ها و پاها که بیشتر با خاک در ارتباط هستند؛ رعایت بهداشت دهان، کنترل مناسب قند خون به ویژه در افراد مبتلا به دیابت، پرهیز از مصرف خودسرانه دارو به ویژه کورتون خوراکی، پرهیز از مصرف غذا‌های مانده، تمیز نگه داشتن محیط از گرد و غبار و خاک، ماندن در منزل، دوری از رفتن به نواحی جنگلی، باغ، مزارع، باغ گل و پرهیز از انجام کارهای باغبانی و باغداری و کشاورزی می‌تواند به پیشگیری از این بیماری کمک کند.

افزایش ایمنی در برابر قارچ سیاه با انتخاب زندگی سالم

ایلامی در ادامه ضمن توصیه به استفاده از ویتامین‌ها به طور مناسب، استراحت کافی، دوری از هر نوع مواد مخدر و انجام فعالیت‌های ورزشی، به عنوان دیگر راهکارهای پیشگیرانه در برابر قارچ سیاه، به مبتلایان به دیابت توصیه جدی‌تری در این زمینه ارائه کرد.

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز تأکید کرد: مهم‌ترین نکته‌ای که وجود دارد این است که افراد مبتلا به دیابت، قند خون خود را به صورت منظم کنترل و رژیم غذایی را رعایت کنند. همچنین با توجه به نقش داروهای مصرفی در این بیماری، پزشکان نیز لازم است به ویژه در بیماران مبتلا به دیابت و یا افراد دارای نقص ایمنی، داروهای ضدالتهاب استروئیدی را با دقت بیشتری تجویز کنند.

آیا موکورمایکوزیس واگیردار است

وی در ادامه به یکی دیگر از نگرانی‌های موجود در خصوص این بیماری پاسخ داد و گفت: قارچ سیاه از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود؛ بلکه بر اساس کاهش قدرت سلول‌های ایمنی بدن در پی مصرف برخی دارو‌ها یا بیمای‌های مزمن، وارد بدن می‌شود و به خاطر ضعف سیستم ایمنی ایجاد بیماری می‌کند، بنابراین در مورد واگیردار بودن آن نیاز به نگرانی نیست.

آیا بیماری موکورمایکوزیس قابل درمان است

اینکه آیا قارچ سیاه درمان می‌شود یا خیر، دیگر پرسشی بود که ایلامی به آن پاسخ داد و افزود: موکورمایکوزیس یا قارچ سیاه در واقع یک عفونت قارچی است که در بین بیماران با ضعف سیستم ایمنی بدن شناسایی شده و به ویژه با شیوع بیماری کووید۱۹ و استفاده بیش از حد داروهای کورتیکواستروئید به سرعت در حال گسترش است، اما قارچ سیاه قابل درمان بوده و با تشخیص و اقدامات درمانی زودهنگام می‌توان از رشد آن در اعضای بدن جلوگیری کرد.

کدام بیمارستان‌ها به بیماران مبتلا به موکورمایکوزیس خدمات درمانی ارائه می‌دهند

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین با معرفی بیمارستان‌هایی که به مبتلایان به قارچ سیاه در شیراز ارائه خدمت می‌کنند، گفت: در حال حال حاضر بیمارستان نمازی به عنوان مرکز معین و بیمارستان‌های شهید دکتر فقیهی، بیمارستان تخصصی، فوق تخصصی و پیوند اعضای بوعلی سینا و بیمارستان شهید بهشتی به عنوان بیمارستان‌های پشتیبان در شیراز به بیماران مبتلا به موکورمایکوزیس یا قارچ سیاه ارایه خدمت می‌دهند و بیماران در شهرستان‌های استان فارس نیز با هماهنگی مرکز پایش مراقبت‌های درمانی MCMC به این مراکز ارجاع داده می‌شوند.

به گفته این فوق تخصص بیماری‌های عفونی، بیماری موکورمایکوزیس یک بیماری جدید نیست و سال‌ها از کشف آن می‌گذرد؛ هاگ قارچ سیاه از راه سیستم تنفسی می‌تواند وارد بدن انسان شده و اعضای مختلف آن را دچار آسیب کند. همچنین درمان این بیماری در مراحل اولیه به کمک دارو درمانی امکان‌پذیر بوده و در مراحل پیشرفته‌تر نیازمند جراحی است، افراد دچار ضعف سیستم ایمنی بیشتر در مقابل این بیماری آسیب‌پذیر بوده و تقویت سیستم ایمنی بهترین راه پیشگیری از ابتلا به آقارچ سیاه است.

توصیه پایانی عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز به مبتلایان دیابت و سایر گروه‌های در معرض خطر قارچ سیاه این است که در محل‌های پر گرد و غبار نظیر اماکنی که در حال تخریب ساختمانی و ساخت و ساز هستند تردد نکنند تا مبادا هاگ‌های قارچ از طریق تنفس وارد بدنشان شود و اگر مجبور به حضور در چنین مکان‌هایی هستند از ماسک استفاده کنند. در مواردی که احتمال ابتلای پوستی وجود دارد نیز به افراد در معرض خطر توصیه می‌شود از کار‌های ساختمانی، باغبانی، خاکبرداری، نظافت و جارو کردن خودداری کنند و اگر ناگزیر به انجام این فعالیت‌ها هستند، استفاده از وسایل حفاظت فردی مناسب را فراموش نکنند.