نشست «احیای زایندهرود؛ چالشها و راهکارها» برگزار شد
نشست تخصصی «احیای زایندهرود؛ چالشها و راهکارها» امروز با حضور کارشناسان مربوطه در دانشگاه پیام نور استان اصفهان برگزار شد.
به گزارش ایکنا، به نقل از روابط عمومی دانشگاه پیام نور استان اصفهان، نشست تخصصی «احیای زایندهرود؛ راهکارها و چالشها» امروز، 27 آذرماه، با حضور نمایندگان اصفهان در مجلس شورای اسلامی، معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست و جمعی از اساتید دانشگاه، به میزبانی دانشگاه پیام نور استان اصفهان برگزار شد.
مهدی طغیانی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی در این نشست، اظهار کرد: تصویری که ما میبینیم، این است که بر اثر یک حکمرانی از هم گسیخته و غلط در مدیریت منابع آب زایندهرود، یک رودخانه دائمی که به ندرت خشک شده، امروز با وجود گذشت یک سال، ۱۰ روز در آن آب جریان داشته است.
وی افزود: مختصات این حکمرانی، عدم شفافیت است، یعنی از ابتدا تا انتهای مسیر زایندهرود هیچ چیز شفاف نیست. جلساتی با مدیران آب منطقهای برگزار کردیم که مشخص شد برای آنها نیز هیچ چیز شفاف نیست و این در حالی است که در عصر تکنولوژی، هیچ کدام از ابزارها را استفاده نمیکنیم، یا شاید بنا نیست مسئله شفاف شود.
نماینده مردم اصفهان در مجلس تصریح کرد: ما قانون دسترسی آزاد به اطلاعات را داریم و طبق این قانون، دادهها باید منتشر شود که در هر بخش چقدر آب و توسط چه گروهی برداشت میشود. ماده ۱۳ تا ۱۷ قانون دسترسی آزاد به اطلاعات اعلام میکند که نمیتوان به بهانه امنیتی کردن مسائل، اطلاعات و شفافیت را از مردم محروم کرد. ما که نماینده مردم هستیم، نمیدانیم، وای به حال مردم.
وی بیان کرد: میگویند امسال خشکسالی است و باید برای آن برنامهریزی کنیم، آن وقت بهگونهای برنامهریزی میکنند که محیطزیست و کشاورزی اصفهان هیچ سهمی ندارد و در عوض، صنعت یزد و چهارمحالوبختیاری را قبل از اصفهان محاسبه میکنند.
طغیانی ادامه داد: حوضه آبریز بهصورت حوضهای مدیریت نمیشود و بعد از تدوین قانون اصفهان و شهرستانهای مربوطه، یک دفعه در بودجه ۹۹ بارگذاری جدید در وزارت نیرو اضافه شد، در حالی که خود وزارت نیرو خبر ندارد و میگوید با آن مخالفم. جهاد کشاورزی طرح آبخیزداری اجرا میکند، ولی در کدام طرح آبخیزداری، هزار و ۲۲۰ سد بتنی، بند و آببند در سرشاخه زایندهرود احداث میشود؟ به همین دلیل، زایندهرودی که زایش میکرده، روز به روز در حال خشک شدن بیشتر است.
وی اضافه کرد: مصوبات هیئت وزیران برای سازگاری با کمآبی هیچ وقت نتوانسته باعث ایجاد همکاری شود و امروز حقابهداران پایین جلگه باید از گرسنگی بمیرند. زایندهرود میتواند احیا شود، ولی نه با این رژیم غذایی؛ بیمار با این رژیم غذایی نابود میشود و تا زمانی که این سبک مدیریت اصلاح نشود، زایندهرود جان دوباره نمیگیرد.
عباس مقتدایی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی نیز در این نشست با اشاره به جلساتی که برای حل معضل خشکی زایندهرود با هیئت دولت برگزار شده است، اظهار کرد: مکاتبات ما در سطح ملی با شخص رئیسجمهور و معاونان ایشان انجام شده و امیدواریم به نتایج خوبی برسد.
وی با تأکید بر اینکه ما به کمتر از جاری شدن دائمی زایندهرود راضی نخواهیم بود، افزود: این قضیه مبنای قانونی دارد و آن، حقابه محیطزیست اصفهان است که باید بهطور مستمر جریان داشته باشد و این امر با کوتاه کردن دست کسانی که بهطور غیرقانونی از زایندهرود برداشت میکنند، محقق خواهد شد.
نماینده مردم اصفهان در مجلس ادامه داد: نمایندگان مجلس موضوع آب را بهعنوان اصلیترین وظیفه خود در مجلس شورای اسلامی قرار دادهاند و امیدواریم این ریل خارج شده، به مسیر خودش برگردد.
وی اضافه کرد: مصوبات ۹ مادهای، تلاشی است که در مجلس نهم دنبال کردیم و اکنون به دنبال اجرای همان مصوبات هستیم. متولی اجرای این مصوبات نیز دستگاه اجرایی خواهد بود. آنچه کم داریم، عزم ملی در دولت برای حل مشکل زایندهرود است. قبل از رخدادهای اخیر، نامهای به رئیسجمهور نوشتم تا سفری به استان اصفهان داشته باشند و همچنان بر دعوت خود مصّر هستم، چون حضور ایشان و تشکیل شورای عالی آب بسیار راهگشا خواهد بود.
همچنین احمدرضا لاهیجانزاده، معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست در این نشست، ضمن تشکر از دانشگاه پیام نور استان اصفهان برای میزبانی کنسرسیوم مراکز علمی پژوهشی، اظهار کرد: جای دانشگاه در حوزه معضلات محیطزیست در سه دهه اخیر خالی بود و جا داشت که قبل از رخداد بحران، هشدارهایی از سوی مراکز علمی ارائه شود.
وی با تأکید بر نقشآفرینی همه دانشگاهها در حل بحران خشکی زایندهرود، گفت: بسیاری از تصمیمات کلان برگرفته از فارغالتحصیلانی است که آنها را طراحی میکنند و در بسیاری از مواقع، به آسیب محیطزیست منتهی میشود که علت این امر، عدم درک صحیح از ارزش منابع طبیعی و زیستگاههاست و اینکه در پروژهها معمولاً منافع اقتصادی لحاظ میشود.
معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به اینکه چالش ما با دستگاههای اجرایی این است که آنها منافع کوتاهمدت را میبینند و ما منافع زیستمحیطی بلندمدت را در نظر میگیریم، گفت: امروز زایندهرود و آلودگی هوا، دو چالش بزرگ استان اصفهان و ناشی از نادیده گرفتن شعاع ۵۰ کیلومتری این کلانشهر است که نزدیک به ۲۰ سال نادیده گرفته شد.
وی با تأکید بر اینکه باید ببینیم چه اتفاقاتی افتاده که زایندهرود را به یک رودخانه فصلی و حتی کمتر از آن تبدیل کرده است، یادآور شد: ابتدا باید به تغییرات آب و هوایی در حوضه آبریز زایندهرود نگاه کنیم، چراکه تغییرات استان اصفهان و حوضه آبخیز زایندهرود ناشی از این تغییرات آب و هوایی است.
لاهیجانزاده اضافه کرد: مطالعات نشان میدهد تغییرات آب و هوایی در دهههای ۷۰ و ۸۰ با افزایش سهم بارشهای سبک باعث کاهش روانآبها و سطح سفرههای زیرزمینی شده است.
وی تصریح کرد: تغییر سطوح زیر کشت و توسعه سطح باغات در حوضه آبریز زایندهرود در دهه ۸۰، ۱۷۵ درصد بود که انعطافپذیری در مواجهه با خشکسالی را به شدت کاهش داده و مساحت اراضی کشاورزی در این دوره ۱۸ ساله، یک و نیم برابر شده است. توسعه صنعتی و افزایش جمعیت را نیز باید به مواد مذکور اضافه کرد.
معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست اظهار کرد: هر چقدر از طرق مختلف بخواهیم آب بیشتری منتقل کنیم، به همان اندازه افزایش جمعیت خواهیم داشت و این آلودگی هوا که نتیجه افزایش بارگذاری جمعیت در شهر اصفهان است، از طریق بارانهای اسیدی آثار تاریخی را نیز نابود خواهد کرد.
وی افزود: تغییر قابل محسوسی در رژیم جریان آب و ورودی سد زایندهرود در دهههای ۷۰ و ۸۰ بروز کرد و بارگذاری بیش از ظرفیت قابل پذیرش حوزه زایندهرود صورت گرفت. ۵۵ درصد از کاهش جریان ورودی، ناشی از تغییرات آب و هوایی و ۴۵ درصد به فعالیتهای انسانی مربوط میشود و این آمار در استانهای استفادهکننده از یک منبع مشترک وجود دارد.
لاهیجانزاده بیان کرد: در طول دو سال گذشته، برنامه سازگاری با کمآبی با تلاش مسئولان استان به تصویب رسید و بر اساس آن در فاز اول این پروژه که تا سال ۱۴۰۴ خواهد بود، ۵۱ میلیون متر مکعب در چهارمحالوبختیاری و ۱۹۱ میلیون متر مکعب از آبهای سطحی و ۱۸۶ میلیون متر مکعب از آبهای زیرسطحی در اصفهان را باید کاهش دهیم و فشار آن بر کشاورزی خواهد بود، ولی هنوز زیرساختهای آن ایجاد نشده است.
وی ادامه داد: بعد از اعتراضات اخیر، در جلساتی با حضور معاون اول رئیسجمهور، وزرا و استانداران چهار استان، راهکارهای مختلفی مطرح شد. آنچه به احیای زایندهرود منجر میشود، راهکارهای کوتاهمدت نیست، چراکه آنچه باعث خشکی امروز شده، درازمدت بوده و راهکارهای آن نیز درازمدت است. راهکارهای کوتاهمدت برای تأمین آب شرب و خسارات کشاورزان بوده و غیر از این راهکار کوتاهمدتی وجود ندارد.
معاون سازمان حفاظت محیطزیست اضافه کرد: در میانمدت و درازمدت باید تصمیمی اتخاذ شود که دستگاهها به آن تن دهند. همچنین کاهش برداشت از آبخوان و کاهش وابستگی معیشتی به منابع آب ناپایدار باید اتفاق بیفتد، وگرنه هر سال با این درگیریها و تنشها مواجه خواهیم بود که وقت زیادی از استانداران خواهد گرفت و آنها نمیتوانند به مسائل درازمدت بپردازند.
وی اظهار کرد: در شرق اصفهان که با کاهش جدی آورد رودخانه مواجه شدهایم، باید به دنبال انرژی خورشیدی باشیم و وزارت نیرو برق تضمینی از آنها خریداری کند. در درازمدت نیز باید کاهش خسارات خشکسالی و ارتقای بهرهوری مدنظر قرار گیرد. از طرف دیگر، امروز همه تمرکزها بر انتقال آب قرار گرفته است و باعث شده از مسائل اساسی دور بمانیم.
رسول رکنیزاده، رئیس کنسرسیوم مراکز علمی پژوهشی استان اصفهان نیز در این نشست بیان کرد: سعی ما بر این است که نقش خود را برای احیای زایندهرود ایفا کنیم و انتظار داریم بخشهای مختلف حکمرانی از این ظرفیت استفاده و با سرمایهگذاریهای حرفهای، معضلات را برطرف کنند.
وی سرمایهگذاری در تحقیقات علمی را ثمربخشترین سرمایهگذاری در معضلات و تحریمها دانست و تأکید کرد: در کشورهای مختلف، در زمان بحران بودجه مراکز علمی افزایش مییابد، چون در این نهادها اتفاقات جدی و تحولآفرینی رخ میدهد.
رئیس کنسرسیوم مراکز علمی پژوهشی استان اصفهان موضوع زایندهرود را نیازمند سرمایهگذاری حرفهای دانست، نه اینکه صرفاً بودجهای در بخشی هزینه شود و تصریح کرد: باید پروژههای نتیجهبخش تعریف کرد.
وی ادامه داد: در سالهای گذشته، تحقیقات وسیعی انجام شده و مسئله امروز، برنامهها و اقدامات مدیریتی است. مسائل فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و... و نحوه تعامل با آنها باید تدوین شود، ولی متأسفانه هنوز از دانشگاهها خواسته نشده که در این زمینه کاری انجام دهند.
رکنیزاده اضافه کرد: همیشه نباید بحران را بد دانست، در کشورهایی مثل ما وقتی بحران اتفاق بیفتد، به یکسری مسائل توجه میشود، مثل زمانی که با کرونا مواجه شدیم و حوزههای مهمی که به فراموشی سپرده شده بود، مورد توجه قرار گرفت.
وی اظهار کرد: مدیران ما، مدیران دوران بحران هستند، یعنی در بحرانها توجه خود را به مسائل اصلی و اساسی جلب میکنند. بر این اساس، بحران خشکی زایندهرود نظر آنها را به سمت تحقیقات حرفهای جلب میکند و این معضل راهی جز تحقیقات حرفهای ندارد.
محمدرضا جلالی، رئیس دانشگاه پیام نور استان اصفهان نیز در این نشست با اشاره به ضرورت مشارکت همگانی برای احیای زایندهرود، گفت: همدلی، عزم ملی، مشارکت بخشهای مختلف علمی، اجرایی و صنعتی و تعامل استانداری و بخشهای مختلف آن با بهرهگیری از ظرفیت علمی و پژوهشی دانشگاهها میتواند برای حل مشکل زایندهرود و چالش آب راهگشا باشد.
وی با بیان اینکه حل مشکل آب، فرایندی زیستمحیطی و فرارشتهای است، افزود: برای حل این معضل باید متخصصان مختلف گرد هم آمده و با همافزایی علمی و پژوهشی، مسائل را بهصورت علمی و تخصصی بررسی کنند.
انتهای پیام
